Opgespoten zand,

en de adem van de wind --


die leven uitzaait.


Bare sand, constructionDie dicke Sandschicht,
soil, and the breath of the wind --und der Hauch des Windes, der --

sowing life in it.Leben in sie sät.

Gedicht H0205
Amsterdam, 2012-02-12
Genesis 01:09-12
Bundel: BloedKoffer
 

Braak land vol stenen,

wat beestjes in wild gewas --


Weer de derde dag.


The fallow land, strewnSteine im Ödland,
with stones, bugs in the wild plants --Tierchen im wilden Gewächs --

Another third day.Die dritten Tage.

Gedicht H5012
Amsterdam, 2024-10-25
Genesis 01:10-13
Bundel: Wissellichaam
 

Zywa Niet naar hun beeld

Moeder mag mij als dochter
blijven zien, maar mijn broer
en mijn man moeten mij willen
kennen zoals ik ben

Ik heb dat nodig
ook al is het niet waar
want mijn vruchteloze streven
houdt me desondanks in leven

Wandelend en schrijvend
in schriften en brieven
uitleg na uitleg wie ik ben

Boek na boek om te weerleggen
en te vervangen wat zij willen
denken over mij, dat
afbreken en nuanceren

Woord voor woord gewikt
en gewogen en geweigerd
nu te koop voor vreemden -
soortgenoten als ze dat durven te zijn

Gedicht 5655
Amsterdam, 2025-07-14
Frida Vogels
Genesis 01:27
Autobiografische boeken van Frida Vogels, in eerste instantie geschreven voor haar broer en haar echtgenoot
Genesis 1:27 God schiep de mens als zijn evenbeeld, als evenbeeld van God schiep Hij hem, mannelijk en vrouwelijk schiep Hij de mensen

Bundel: Helices
Eerbetuiging aan: Vogels, Frida 
 

Zywa Moeder Aarde

Abel is van bordkarton, een decor-
stuk voor de eerstgeborene
Hij zegt niets

Hij wordt vermoord
en Kaïn ploetert voort
zoals geboden is

bij de verdrijving uit het paradijs:
de mens is geschapen om
de aarde te bewerken

en zich zo te voeden
Zij is onze eerste moeder
Laat haar niet bloeden

want als wij haar verkrachten
zullen we te gronde gaan
levensecht sterven

niet als personages
in andermans verhaal
Een ander zal er dan niet meer zijn

Gedicht 4895
Amsterdam, 2022-12-25
Genesis 02-04
Studie "Words become Worlds" ("Woorden worden werelden", 1994, Ellen van Wolde): § 4 is gelijk aan de publicatie "The Study of Cain and Abel. A Narrative Study" (1991, "Studie van Kaïn en Abel. Een verhalend onderzoek")
Bundel: Een Thuis
Eerbetuiging aan: Van Wolde, Ellen 
 

Biologie en

godsdienst leren dat de mens --


uit zwelklei bestaat.


Biology andBiologie und
religion teach that man is --Religion lehren, der Mensch --

made of swelling clay.besteht aus Quellton.

Gedicht H5461
Amsterdam, 2025-05-14
Zwelklei (Driek van Wissen) - 2004
Genesis 02:07
Gedicht
Zwelklei kan veel water opnemen omdat het smectiet bevat
Genesis 2:7 Toen maakte de HEER God de mens. Hij vormde hem uit stof, uit aarde, en blies hem levensadem in de neus. Zo werd de mens een levend wezen.

Bundel: Waar/genomen
Eerbetuiging aan: Van Wissen, Driek 
 

Het mummie-lichaam

zonder adem, zoals ooit God --


de eerste mens schiep.


The mummy bodyMumienkörper
is without breath, as God once --ohne Atem, wie Gott einst --

created Adam.den Menschen erschuf.

Gedicht H5075
Amsterdam, 2024-11-16
Hoofd van E.O.W. (Frank Auerbach) - 1958
Genesis 02:07
Schilderij "Head of E.O.W."
Hoofd van E.O.W.
Genesis 2:7 Toen formeerde de HERE God de mens van stof uit de aardbodem en blies de levensadem in zijn neus

Bundel: Wissellichaam
Eerbetuiging aan: Auerbach, Frank 
 

Zywa De eerste mensen

Mannen zijn voorzichtig
ze versmaden liever hun kansen

dan te vertrouwen op hun neus, maar
tot een hapje zijn ze wel te verleiden

als je aandringt en
er zelf niet ziek van geworden bent

Inderdaad, het is begonnen
met de beroemde appel, een vijg

Na de eerste wilde ook hij meer
We leerden

door het gebladerte heen te kijken
te onthouden waar de bomen staan

en hoe er te komen, te ruiken
waar het fruit rijp is

We stonden vroeger op dan de anderen
en vertrokken in het maanlicht

om net iets verder weg de eersten
te zijn en de buit te bemachtigen

We groeiden in ons hoofd
en werden mens

Gedicht 4518
Amsterdam, 2022-06-10
Genesis 02:09,17
Inaugurele rede van Karline Janmaat op 10 juni in Leiden: met het ontstaan van bedektzadige planten evolueerde primaten tot mens
De boom van de kennis van goed (nuttig) en slecht (nadelig)

Bundel: Een Thuis
 

Zywa Paradijskinderen

Jonge mensen zijn slechte denkers
Je moet hen eerst te eten geven

van de vruchten van die ene
speciale boom van de kennis

wat nuttig en nadelig is
voor ze iets weten

en zodra ze dat snappen
begrijpen ze

dat het zo moet zijn
als je geen paradijskind wilt blijven

voor wie alles klaar moet staan
in een wereld zonder gevaren

Wat daar nadelig voor is, is goed
voor de mensheid, al is het jammer

dat veel volwassenen niet blijven eten
van de vruchten van die boom

Gedicht 1224
Amsterdam, 2017-03-15
Genesis 02:09,17
Boom van de kennis van goed (nuttig) en slecht (nadelig - een praktische kwalificatie, niet het ethische begrip 'kwaad')
Bundel: Wissellichaam
 

God bestaat en was

er al voor ik Hem bedacht --


Dat is toch logisch?


God is and was thereGott existiert, schon
before I imagined Him --bevor ich Ihn ausdachte --

That makes sense, doesn't it?Das macht Sinn, oder?

Gedicht H2024
Amsterdam, 2018-02-06
De Bijbel voor ongelovigen - Het begin. Genesis (Guus Kuijer) - 2012
Genesis 02:16-17
Adam
Bundel: Toeval
Eerbetuiging aan: Kuijer, Guus 
 

Zywa Een rib uit zijn lijf

Het is een verkeerd verhaal
van de mens
van man en mannin

het wijdverbreide verhaal
dat de vrouw een gat is
in de borst van de man
en hem steeds weer een rib kost

(arme man, eerst door God
en daarna met zeven paarden
uit de klei getrokken)

de mannelijke fantasie van mannin
het droombeeld dat zij moet spelen
om bekeken, niet gezien
te worden, een manneke

(een beetje fee, een beetje hoer
soms een muze voor zijn ziel
en de moeder van zijn kinderen)

Gedicht 4892
Amsterdam, 2022-12-18
Genesis 02:23
Ishsha werd gevormd uit Ish, Mannin uit Man
Evolutionair gezien kun je beter zeggen: vrouw en manvrouw, of gelijkwaardig: vrouwmens en manmens
Manneke = "kleine man", een kleermakers-pop >> Mannequin
Fee en hoer zijn de twee woorden waarvan geen mannelijke woordvorm bestaat

Bundel: Een Thuis
 

Zywa De rentmeesters

Niemand leeft voor zichzelf
zingen we op begrafenissen
We leven voor elkaar, de anderen
leven voor ons en werken voor ons

behalve de rentmeesters
die rijkdom vergaren
omdat ze willen geloven
dat dat het beste is, en omdat

niemand kan begrijpen
dat de schepping uit het niets
alles is, het heelal met de aarde
en de mensheid als dienaar

van de gewassen, eerst in Eden
daarna erbuiten, en dan
de tweede verdrijving, uit de stad
waar ze samenwerkten

verdreven naar alle streken
om God wereldwijd te eren
met landbouw, alsof de aarde
zonder dat niet goed genoeg zou zijn

Gedicht 4882
Amsterdam, 2022-12-07
Genesis 03, 11
Lied "Niemand leeft voor zichzelf" (tekst Huub Oosterhuis), voor de begrafenis van bisschop Wim Bekkers op 14 mei 1966)
Lukas 16:1-8 Gelijkenis van de rijke rentmeester die de schuldenaars helpt
Dienaar: Genesis 2:5,15, 3:23 De mens moet de aarde bewerken, eerst in de hof van Eden, daarna erbuiten
Samenwerken: Genesis 11:1,4 De mensen willen samenblijven, daarom bouwen ze een stad met een citadel
Verdreven: Genesis 11:9 De mensen worden uit hun stad verdreven om de gehele aarde te gaan bewerken

Bundel: BloedKoffer 
 

Zywa Nuttig Nadelig

Kinderen eten van de levensboom
Eerst kennen ze nog geen andere
daarna durven ze niet meteen

maar op een keer proeven ze
van nieuwe vruchten, voorzichtig
Als het moet zijn ze flink
en bijten ze door
met een vies gezicht

Zo leren ze te kiezen
tussen nuttig en nadelig
passen ze met kennis en uitvindingen
hun wereld een beetje aan
naar hun wil en hun vermogen

Slimmer dan het slimste dier

Gedicht 4885
Amsterdam, 2022-12-11
Genesis 03:01
Slimste dier: de slang
Studie "Words become Worlds" ("Woorden worden werelden", 1994, Ellen van Wolde): § 2 en 3, separaat gepubliceerd in 1989

Bundel: Wissellichaam
 

Zywa Ik ben een appelboom

Beneden in het duizendblad
eten prinsen en prinsessen
de groene, gele en rode appels
(peuters krijgen appelmoes)

De hele dag door delen leraren ze
rond, ze stellen vragen en oefenen
antwoorden, steeds iets nieuws
onder de zon, en daarna slapen we
onder de maan en de sterren

Van jongs af aan hang ik
mijn takken vol appels
tot ze niet meer kunnen
en bezwijken onder de last
of breken van ouderdom

Ja, ik ben oud geworden
Zoekend naar verbindingen
raak ik steeds vaker de weg kwijt
(en ik eet weer appelmoes)

Gedicht 451
Amsterdam, 2015-05-03
Genesis 03:04
Boom van de kennis van goed en kwaad
Bundel: Stille omgang
 

Zywa We volgden de rivier

Adam tekende het uit
in het zand: de rivier
stroomt naar het midden

van de dag, ertegenover
liggen de bergen vast
op hun plaats

al lijken ze te zweven
als wolken waar de wind
geen vat op heeft

We volgden de rivier
Het leven werd zwaarder
met zorgen om de kinderen

en de kleinkinderen
Ik had het niet willen missen
Alleen Abel, ach Abel

die zo hoogmoedig was
om onnadenkend te geloven
dat hij het beter wist

Gedicht 4522
Amsterdam, 2022-06-12
Genesis 03:23
Bundel: Een Thuis
 

Mijn zoon weet zeker

dat ik Gods stem gehoord heb --


niet mijn eigen stem!


My son has the firmMein Sohn glaubt, dass ich
belief that I heard God's voice --Gottes Stimme gehört hab --

and not my own voice!Seine, nicht meine!

Gedicht S0674
Amsterdam, 2018-02-06
De Bijbel voor ongelovigen - Het begin. Genesis (Guus Kuijer) - 2012
Genesis 04:04
Adam en Abel
Bundel: Toeval
Eerbetuiging aan: Kuijer, Guus 
 

Zywa Abel de braverik

Abel, de braverik
kwam niet thuis slapen
Hij achtte zich beter

en bleef liever alleen
bij de dieren in het veld
met de honden als oppas

want alles moest zijn zoals toen
in het paradijs, die streek
van de verhalen

waar hij steeds weer om vroeg

Alles van ons leven wilde hij weten
het rondtrekken, de bessen
noten, geiten en koeien

En hij had een trucje
om witte rook te maken
Daarmee bespotte hij zijn broer

Ook Adam en mij verweet hij
Kaïn's behoefte aan gemak
Hij tergde hem, lokte hem uit

Gedicht 4523
Amsterdam, 2022-06-12
Genesis 04:04,08
Bundel: Een Thuis
 

Adam leerde hem

doden, maar een mens doodslaan --


is geen vrede meer.


Adam had taught himAdam lehrte ihn
to kill, but killing a man --zu töten, aber ein Mord --

is no longer peace.ist kein Frieden mehr.

Gedicht S0401
Amsterdam, 2016-10-05
Vrijspraak voor Kain - de moeder (Hester Knibbe) - 2014
Genesis 04:04,08
Gedicht uit de bundel "Archaïsch de dieren"
Mattheüs 26:52 (Want wie naar het zwaard grijpt, zal door het zwaard omkomen) over Abel?

Bundel: Mag Macht
Eerbetuiging aan: Knibbe, Hester 
 

Kaïn's jaloezie

dampte nog, zo jong, maar zijn --


arm ging al omhoog.


Cain's jealousy wasKains Eifersucht
steaming, still young, but his arm --war dampfend jung, und sein Arm --

was already raised.erhob sich bereits.

Gedicht H2240
Amsterdam, 2018-06-28
De jaloezie was jong (Toon Tellegen) - 1997
Genesis 04:04-08
Gedicht uit de bundel "Over liefde en over niets anders"
Bundel: Misschien / Ooit / Soms / Bijna
Eerbetuiging aan: Tellegen, Toon 
 

Zywa Gevecht in Rivierenland

Hij is een dromer, papa
Hij is jouw jongere ik

Jullie willen rondtrekken
Jullie willen steeds weer

nieuwe valleien
nieuwe uitzichten

Waarom willen jullie weg?
Waarom is het niet hier

jullie Beloofde Land
jullie grazige weiden?

Hij is een dromer, papa
Hij is zelf een fantoom

     Ik volgde hem het veld in
     Ik worstelde met hem

     om over de belofte te praten
     om de betekenis ervan te begrijpen

     Het was zijn opzet, papa
     Het was niet echt een ongeluk

     Waarom geloof je dat niet?
     Waarom pak je nu alles in?

Gedicht 5368
Amsterdam, 2023-11-07
Genesis 04:08
Kaïn spreekt tot Adam
Studie: "Words become Worlds" ("Woorden worden werelden", 1994, Ellen van Wolde); § 4 is gelijk aan de publicatie "The Study of Cain and Abel. A Narrative Study" (1991, "Studie van Kaïn en Abel. Een verhalend onderzoek")

Bundel: Een Thuis
Eerbetuiging aan: Van Wolde, Ellen 
 

Zywa Kaïn's teken

De oudste zonen tellen
als oudvaders vanaf Adam
Set en Enos tot aan Methusalem

Kaïn is een ander verhaal
uit een tijd dat er meer mensen waren
meer vrouwen om te trouwen

Het is het verhaal van het offer
dat werd afgewezen
alsof God niet bestond

zodat Kaïn zijn geloof verloor
en daar om rouwde
en God kreeg spijt

zodat Hij verbood om hem
en andere ongelovigen te doden
een mens mag je niet doden

hakte Mozes uit in twee stenen
die hij meteen kapot smeet
om het volk een les te leren

met de ziedende moord
op 3000 man, het bloed kleeft
voor altijd aan de priesters

maar het was hun goed recht
want God wilde het
zelf doen

Gedicht 1727
Amsterdam, 2018-04-24
Genesis 04:15, Exodus 32:10-28
De naam Abel is verwant aan ablu (zoon) en abal (rouw)
Bundel: Een Thuis
 

In Nod vond Kaïn

een vrouw, een van de dochters --


van Adam's buren.


In Nod, Cain has foundKain fand eine
a wife, one of the daughters --Frau in Nod, eine Tochter --

of Adam's neighbours.von Adams Nachbarn.

Gedicht H2025
Amsterdam, 2018-02-07
De Bijbel voor ongelovigen - Het begin. Genesis (Guus Kuijer) - 2012
Genesis 04:16-17
Kaïn - Adam als 'eerste mens', de 'stam'vader
Bundel: Toeval
Eerbetuiging aan: Kuijer, Guus 
 

Zywa Schepper Set

Je naam veranderen
na een schandaal, het werkt
met de tijd

Kaïn kon alles
hij maakte gereedschap
kweekte bonen en grassen
met eetbare zaden en
van leem bouwde hij een huis

Hij schiep wat hij bedacht
maar wie wil het nu nog weten?
Zijn naam is zwart gemaakt

dus moesten de kleinkinderen
hem wel loochenen, nee
hun grootvader was Set
de enige echte
zoon van Adam en Eva

die kanaaltjes groef
en ledikanten maakte
die schiep wat hij bedacht

Gedicht 4524
Amsterdam, 2022-06-12
Genesis 04:17-24, 05:06-31
Het verhaal van de zondvloed loste het afstammingsprobleem op. Lamech en zijn familie overleefden, terwijl Lamach en zijn familie verdronken.
Set >> Enos >>>> Jered >> H >> Metusalem >> Lamech
Kaïn >> Henoch >> Irad >> M >> Metusaël >> Lamach

Bundel: Een Thuis
 

Zywa Klei, ribben en bloed

Lilith was net als hij -
uit de klei, niet zo volgzaam
als ik; ze heeft hem verlaten

Ze zwerft liever rond
over de wereld, verleidt
's avonds mannen en berooft

gezinnen van hun baby's
zeggen de boze tongen
die iedereen zwartmaken

die niet in hun regels past
Het klopt dat ze in bomen woont
als een slang, ik sprak haar een keer

tenminste, ik denk dat zij het was
die mij prees om mijn verstand
en me wees op de rijpe vruchten

Met Adam kreeg ik twee kinderen
rib uit zijn ribben, bloed van mijn bloed
De derde is er later bij verzonnen

door de valse tongen
die alles witmaken
wat niet in hun regels past

Gedicht 4521
Amsterdam, 2022-06-12
Genesis 04:25
Kaïn, de oudste, werd door zijn nakomelingen Set genoemd, om te verbloemen dat hij een moord heeft gepleegd
Bundel: Een Thuis
 

Zywa De berusting van God

Mensen mishandelen en twisten
en dat was niet voorzien -
een ongewenst gevolg
van hun zelfstandigheid

Natuurlijk kan God zich bedenken
Weg met de schepping!
weg met de scheiding van de wateren
in de hemel en op aarde!

Een zondvloed, en zand erover!
Opnieuw! Ander plan!
Vooruit, een nieuw begin
een redding en de berusting
dat er nu eenmaal kwaad is

in de mens, maar verzacht
door de nieuwe stamvader
die belooft zich goed te gedragen
en voor de aarde en de mensen
zorgzaam te zijn

Gedicht 4886
Amsterdam, 2022-12-11
Genesis 06
Morele slechtheid: Genesis 6:5,11-13
Zich bedenken: Genesis 6:6-7,13
Zich de tweede keer bedenken: Genesis 6:8-9, 8:21
Nieuwe stamvader: Noach
Studie "Words become Worlds" ("Woorden worden werelden", 1994, Ellen van Wolde): § 6, een uitgebreide versie van de publicatie "Noah and God in the Story of the Flood" (1991, "Noach en God in het verhaal van de zondvloed")

Bundel: Een Thuis
 

Mensen kennen het

gevaar, het is een raadsel --


waarom ze niets doen.


Knowing the danger,Menschen kennen die
it's a big mystery why --Gefahr, es ist ein Rätsel --

no one takes action.warum sie nichts tun.

Gedicht S0675
Amsterdam, 2018-02-07
De Bijbel voor ongelovigen - Het begin, Genesis (Guus Kuijer) - 2012
Genesis 06
"Het verhaal van Cham" - Noach bereidt zich voor op een overstroming
Bundel: Toeval
Eerbetuiging aan: Kuijer, Guus 
 

Noach: een goed mens?

Omdat hij mocht leven on-


danks Kaïn's genen?


Noah: a good man?Noach: ein guter
Since he was allowed to live --Mensch? Weil er leben durfte --

despite Cain's genes?trotz Kains Genen?

Gedicht S2956
Schin op Geul, 2025-09-06
De Ark (Wanda Bommer) - 2020
Genesis 07:01
Roman, hoofdstuk (nawoord) 'Leonoor Levie - Kroniek van een verdoemd leven (Roman)', bladzijde 316
Kleinkinderen van Kaïn, de stamvader van de mensen, gingen hem Set noemen (Set > Enos >> Jered > H > Metusalem > Lamech > Noach), en lieten (Kaïn > Henoch >> Irad > M > Metusaël >) Lamach verdrinken in de zondvloed

Bundel: Geweten
Eerbetuiging aan: Bommer, Wanda 
 

Zywa De boot is vol

Tot ons middel zitten we op de top
van de berg midden in de zee

waarin onze huizen borrelend
en het vee blatend en mekkerend
verdwenen, de vogels moe
in neerstreken en doornat
gezonken zijn

Mijn dochter houdt haar baby
voor zich uit, de voetjes zijn nat
Ze dompelt hem onder
Het zal niet meer lang duren
dat we verdrinken, we willen niet

wanhopig nog een tijdje
rondzwemmen

Noach heeft zich verschanst
in zijn boot, hij kan het niet
aanzien en hij kan en wil
ons niet redden, alleen
de herinnering aan ons
lot is aan boord en drijft
met hem mee

Gedicht 5882
Amsterdam, 2026-02-11
Engelen vallen langzaam (Karl Ove Knausgård) - 2004
Genesis 07:06-24
Roman "En tid for alt" (2004, "Voor alles is er een tijd" / "Engelen vallen langzaam", 2010), slot van het vierde hoofdstuk ('Ze begroeven hem de volgende avond')
Bundel: Een Thuis
Eerbetuiging aan: KnausgÃ¥rd, Karl Ove 
 

Zywa Bloedkoffertjes

De grote boot, zijn buik vol kleur-
lichamen, uitgevaren naar de wolken
beweegt niet meer
om de hoge berg
die omlaag begint te groeien

Als een zaaddoos springt hij open
bevrucht de hellingen met bloed
uit de oude wereld, met codes
van het geheim van het leven
vers geschreven

die op reis gaan over de aarde
als kleine arken, zwemarken
kruip-, loop- en vliegarken
bloedkoffertjes
vol voorgeschiedenis

van de wereld
de echte wereld
niet de ware
die de mensen
zouden scheppen

Gedicht 390
Amsterdam, 2015-04-04
Genesis 08:04-05
Ark van Noach
Kleurlichamen: chromosomen

Bundels: Een Thuis, BloedKoffer 
 

Zywa Schuldig

We kennen het verhaal
van de grote overstroming
als straf van God

Dat was eenmalig
heeft Hij beloofd, Hij geeft
sindsdien andere straffen

en zoals Job en Franz K
geloven gelovigen
dat ze altijd schuldig zijn

en blij moeten zijn
dat ze leven en
dat God hen niet vermorzelt

Maar God heeft geen dienaars nodig
maar mensen
hebben elkaar nodig

Dat is met het geloof
het enige
waaraan ze schuldig kunnen zijn

Gedicht 1729
Amsterdam, 2018-04-25
Genesis 09:11
Bundel: Een Thuis
 

Zywa Vrede en Verstand

Waren de regen en de vloed
een straf voor Eva en ons
vrijpostige verstand
dat niet altijd het goede doet?

Of gebruiken we dat verstand
juist te weinig, zoals toen
mijn man onze zoon ontzag
en boos werd op de baby?

Wat bezielde hem? Hij is oud
en maakt zich zorgen om de wereld
sinds de ramp waarbij wij alle acht
gespaard gebleven zijn

Laten we zijn woorden maar vergeten
gewoon een goed leven leiden
en een stad van vrede stichten
als centrum van heel de wereld

Gedicht 523
Amsterdam, 2015-11-30
Genesis 09:22-25
Noach hoort van zijn zonen Sem en Jafet dat hun broer Cham hun moeder Emzara verkracht heeft, en wanneer daar Kanaän uit geboren wordt, vervloekt hij de baby
Alle acht: Noach, zijn zonen Sem, Cham en Jafet, en hun vrouwen zijn gespaard bij de zondvloed (sintvloed), de 'aanhoudende vloed'
Jeruzalem, stad van vrede in het land van Kanaän

Bundel: Een Thuis
 

Zywa Geitenhart

In zijn hart woonde een wilde
geit die droomde van het paradijs
dus besloot hij erheen te gaan
en het was groter dan gedacht

Hij keek wekenlang uit
naar de allermooiste plek
om te gaan wonen, tot hij op een dag
de grens naderde, een muur

van bergen, en hun gewicht vulde
zijn benen, hij kon niet verder
en bleef waar hij was
zonder antwoord

wanneer zijn zoon vroeg of dit
het was, het beste, en zij
van alle mensen de gelukkigste
hier in het paradijs

Gedicht 576
Amsterdam, 2016-03-08
Genesis 11:31
Terach en Abram, 1970 BCE
Terach = wilde geit, zwerver

Bundel: Een Thuis
 

Zywa Proost (Tot Uw Voordeel)

Proost op
het paradijs
mijn vader
zijn droom

Proost op
de heuvels
en het asiel
tijdens de hongersnood

Proost op
mijn mooie vrouw
onze kinderen en
de verre toekomst

Jullie zegeningen
zijn de mijne
tot in eeuwigheid
amen

Gedicht 525
Amsterdam, 2015-12-02
Genesis 12, 13, 15, 17, 20
Abraham (Genesis 12:1-2,6-7,10,14-16, 13:14-17, 15:1-5,12-21, 17:1-27, 20:11-12)
Bundel: Een Thuis
 

Zywa Ibrim Abram

Pa is gek, broertje ook wel
maar de oudste en ik zijn gewoon
trekkers net als opa Terach
uit de verhalen, mannen

geen armoedzaaiers
zoals andere ibrim

Wij hebben geen goden nodig
we zijn geen boeren, geen fantasten
die dat willen worden
dromend van eigen land

gelovend in de Kracht
van hun verlangen

El Sjaddai, Almachtige God
noemt pa die, broertje vocht ermee
en ze deden zaken: totale eerbied
voor de Kracht, land voor hen

In plaats van hun verstand
te gebruiken geloven ze, blind

Gedicht 1723
Amsterdam, 2018-04-22
Genesis 14:13
Ibrim = Habiru = Hebreeën, "Rondtrekkers" >> De Hebreeër Abram, Ibrim Abram
Esau, zoon van Abraham en Rebekka
Isma-El, oudste zoon van Abraham (en Hagar)
Jakob "Isra-El" = "God heerst", dus: totale eerbied

Bundel: Een Thuis
 

Zywa Vader Van Velen

O zoete belofte! Ik ben voor eeuwig
gezegend, en bedreigd met uitroeiing
van mijn nakomelingen
als ze ongehoorzaam worden
en hun voorhuid behouden

In de zwartste nachten
van mijn twijfels ga ik liggen
op een warme steen onder de sterren
om te zien hoe ontelbaar veel
mensen er geboren zullen worden

Ik droom van een grote familie
een menigte van volken
al is mijn zoon een wilde ezel
die tegen allen vecht
En allen vechten tegen hem

Gedicht 524
Amsterdam, 2015-11-30
Genesis 15:05, 17:05
Abram = Edele vader
Abraham = Vader van velen
Ismaël is jarenlang zijn enige zoon geweest, opgroeiend tot een wilde man (Genesis 16:12)

Bundel: Een Thuis
 

Zywa Geluk is een vogel

Hij leefde in voorspoed
en wilde een contract sluiten
met zijn god om dat zo te houden

want hij offerde zonder zekerheid
wat hij terug zou krijgen, terwijl
hij wist dat geluk een vogel is

die zelf kiest waar ze rust
en wie ze voedt als haar jong
hij was bang

dat ze weg zou vliegen
en besloot tot een extra offer
van heel zijn huishouden

alle mannen en jongens moesten
zich schikken naar zijn wil en
de regenboog bezegelde het

Gedicht 397
Vaison-la-Romaine, 2015-04-08
Genesis 17:01-02,10-11
Abraham
Bundel: Een Thuis
 

Zywa Het was een openbaring

Hopend op een goed leven
hebben we de ongemakken
er voor over, we houden vol

in het zicht van de eeuwigheid
waarin we gerespecteerd worden
en van het leven zullen genieten

Het was een oude openbaring
die de handelaar uit ons midden
gegeven werd, juist hier

op deze heilige plek
waar de versmade oudste zoon
met zijn vader de kubus herbouwde

Net als hij onderwerpen wij ons
aan de heilige belofte
van vele uitverkorenen

Gedicht 4909
Amsterdam, 2023-01-02
Genesis 17:20, 21:20-21
Handelaar: Mohammed in het jaar 610
Oudste zoon: van Abraham, te weten Ismaël
Kubus (dobbelsteen): al-Ka'aba
Onderwerping: al-islam
Vele uitverkorenen: Genesis 17:20 (Ismaël was 13 jaar, en Isaak was nog niet verwekt)

Bundel: De Geprezene
 

Zywa Langs de weg

Langs de weg staat een engel
met wilde haren en een mond vol
verbazing, een engel van steen:

mama, je bent achtergebleven
je hebt teveel gezien
van de koolzwarte hemel

's Nachts trilde de grond, de deur
rammelde van boze buren. Ga weg!
riep papa. Wat willen jullie?

Mijn dochters? Zal ik ze sturen?
Ze zijn nog maagd.
Hij riep ons
maar vlug vlug verlieten we de stad

die toen gestenigd werd
We hebben geen vriendinnen meer
Volgend jaar zouden we gaan trouwen

Gedicht 473
Amsterdam, 2015-09-29
Genesis 19:04-08,15-26
Lot, de zoon van Abrahams broer Haran, en zijn gezin ontvluchten Sodom
(Zie ook Richteren 19:22-29)

Bundel: Een Thuis
 

Zywa De daad

Het had anders moeten aflopen
Met een supplement, een happy end
Nu kan ik me slechts verbeelden
dat er meer is dan offers
en rook voor God
voor ons het vlees
want het is feest
en dan eten we vlees

Hier ben ik
zeiden we, God eerst
en toen ik
tot mijn zoon
Ik bracht het offer
ik stelde de daad
bij mijn woord
Hier ben ik

Geen engel te bekennen

Gedicht 817
Amsterdam, 2016-10-28
Genesis 22:01,07,11
Hier ben ik: "Hin(n)eni"
   Genesis 22:01 God tot Abraham
   Genesis 22:07 Abraham tot Isaak
   Genesis 22:11 Abraham tot de engel

Bundel: Een Thuis
 

Zywa Gevecht op de dorsvloer

Hij was wel vruchtbaar, samen
met zijn tweede vrouw, maar
Sara, de eerste, was belangrijker

Alsof hij gek werd worstelde hij
met God en diens belofte
van een groot nageslacht

En toen Isaak er eindelijk was
werd de kleine zo vertroeteld
dat hij tegenviel, een doetje

een Abeltje, zo anders
dan zijn grote broer
Hij kon niet geschikt zijn

voor Gods ondoorgrondelijke plan
zo goed kende hij God wel
Dus beraamde hij een offer

Maar er verscheen een man
Die moest wel een engel zijn
als Gods vermomming

en zij vochten om het mes
Abraham won, Isaak stierf, en Sara
heeft geen woord meer gezegd

Gedicht 5356
Amsterdam, 2023-11-05
Genesis 22:01-02,09-12, 2 Samuël 24:24
2 Samuël 24:24 Maar de koning [David] zei tot Arauna: Neen, maar ik wil het in elk geval van u voor de volle prijs kopen, want de Here, mijn God, wil ik geen brandoffers brengen, die mij niets kosten. Daarop kocht David de dorsvloer [dat is een van de bergen van Moria, de latere Tempelberg] en de runderen voor vijftig sikkels zilver.
Bundel: Een Thuis
 

Mijn licht zal doven,

donkerder kan het niet zijn --


Hier ben ik. Neem mij.


My light will go out,Mein Licht wird enden,
it couldn't get any darker --es könnte nicht dunkler sein --

Here I am. Take me.Hier bin ich. Nimm mich.

Gedicht H4322
Amsterdam, 2023-11-30
Je wilt het donkerder (Leonard Cohen) - 2016
Genesis 22:07
Isaak roept zijn vader en Abraham antwoordt: "Hineni" ("Hier ben ik", Genesis 22:7), een citaat van Jesaja 6:8 (de roeping van de profeet Jesaja): "Daarop hoorde ik de stem des Heren, die zei: Wie zal Ik zenden en wie zal voor Ons gaan? En ik zei: Hier ben ik, zend mij." Op nieuwjaarsdag (Rosj Hasjana) herhalen gelovigen dit antwoord.
Lied "You want it darker" ("Je wilt het donkerder", 2016, Leonard Cohen, album "You want it darker")

Bundel: Voorbij
Eerbetuiging aan: Cohen, Leonard 
 

Zywa De engel op de berg

Het was een spannend geheim
De mensen zinspeelden erop
vooral buiten de familie

Ook gasten deden dat soms
Ja, als dat toen niet gebeurd was
daar op die berg...


Maar ik kon het niet
aan mijn kinderen vertellen
Ik wilde een goede vader zijn

en zeggen dat hun opa spijt kreeg
van zijn plan en zijn zoon
weer losmaakte

omdat omdat
er een engel verscheen
een engel van God

maar ik vond dat te ingewikkeld
dus liet ik de spijt maar weg
Alleen de engel bleef over

Gedicht 778
Amsterdam, 2016-08-29
Genesis 22:08-10
Jakob's verhaal over zijn halfbroer Isaak
Bundel: Een Thuis
 

Zywa Het vermeende offer

Als het echt zijn zoon had kunnen zijn
hoe zou God dan zo gek hebben kunnen zijn
om hem dood te laten martelen?
Nog erger dan de waanzin
van Abraham die Isaak offerde?

Het moest blijkbaar
van de priesters en de theologen
voor deel 2 van het verhaal:
het christendom na het jodendom

Met de onzinnige kronkel
dat De Gever Offert
aan de bijgelovigen

die de hemel willen ontvangen
en eens per jaar het hoofd buigen

bij de woorden 'Ontferm U'

Gedicht 5984
Amsterdam, 2026-04-04
Genesis 22:11-15
Aria Nr. 47, "Erbarme dich" ("Ontferm U", uit de Matteüspassie (1727, tekst Picander [Christian Friedrich Henrici], muziek Johann Sebastian Bach, BWV 244)
De passage Genesis 22:11-15 (een engel weerhoudt Abraham van het slachten van zijn zoon) is later toegevoegd om de wandaad te verbloemen

Bundel: Geheim& Geloofd
Componist: Bach, Johann Sebastian 
 

Zywa Daar op die berg

De daad was te gruwelijk
geen vader die zoiets doet
geen god die zoiets vraagt

en als hij het al vraagt
laat hij het niet toe
als hij de ware god is

De jongen moest blijven leven
lang en gelukkig, de oudste
aartsvader van allemaal

Naast zijn halfbroer Ismaël
kreeg hij een plaats
tussen de grote namen

van zijn vader en de tweeling
Esau en Jakob, de jongste halfbroers
die konden doorgaan voor zijn zonen

Verder weten we niets
van hem, zijn korte leven
hij was nog een kind

daar op die berg

Gedicht 779
Amsterdam, 2016-08-29
Genesis 22:11-15
    Deze passage (een engel weerhoudt Abraham van het slachten van zijn zoon) is later toegevoegd om de wandaad te verbloemen
Bundel: Een Thuis
 

Zywa Dood bloedt mijn hart nog

Dood bloedt mijn hart nog
daar in de brandende zon
het mes, het blinkende mes

in mijn hand en toen
de glans van zijn bloed
wat heb ik in godsnaam gedaan

daar op die berg

verkocht ik mijn ziel aan de duivel
voor voorspoed, mijn volken talrijk
als de sterren, maar niet gezegend

door mijn schuld, door mijn grote schuld
stierf mijn vrouw van verdriet
ik begroef haar in een spelonk

vlakbij onze tenten en de stad
die vernoemd is naar het verbond
van mijn verstandsverbijstering

Vergeef me God
Vergeef me Sara
Vergeef me mijn zoon

Gedicht 777
Amsterdam, 2016-08-29
Genesis 23:02,19
Abraham bij Hebron ("Verbond") na het offer op de berg Moriyya
Bundel: Een Thuis
 

Zywa Maar wat weten ze ervan?

Vierhonderd sikkels zilver
hebben ze genoteerd
Ons graf was kostbaar
al voor we er in lagen

Omdat wij belangrijk zijn
in de verhalen van onze volken
Maar wat weten ze ervan?

Ze verzwijgen mijn dochters
noemen mijn zonen bij de naam
van de landen om ons heen

alles onder de hemel
geven ze een plaats
alsof ze God zijn

maar ook hun botten worden broos
stof zoals wij in deze spelonk
mijn vrouwen en kinderen

behalve de eerste, mijn liefste
Zijn as verwaaide
daar op die berg

Gedicht 780
Amsterdam, 2016-08-30
Genesis 23:15-16, 25:01
Abraham over zijn vrouwen en zijn nakomelingen
Bundel: Een Thuis
 

Ik ben een dichter,

ik vecht op een speldenknop --


met wie ik wil zijn.


I'm a poet, I'mAls Dichterin kämpft
fighting on a pinhead with --sie auf Nadelkopf mit der --

who I want to be.die sie sein möchte.

Gedicht S2930
Amsterdam, 2025-08-27
Ik ben nu eenmaal een dichter (Frida Vogels) - 2012
Genesis 32:23-29
Vers, gepubliceerd in "Dagboek 1972-1973" - 23 september 1973, Bologna (De Bijbel: Jakob vecht met de engel)
Bundels: Overschreven, 't Schrijvertje 
Eerbetuiging aan: Vogels, Frida 
 

Zywa Gevecht aan de Blauwe Rivier

Vader
droomde verder dan opa
Hij droomde tot hoog in de hemel
Maar hij werd gek van de gedachte
dat hij terug moest naar het laagland
waar
hij niet veilig was voor zijn broer
Geen kudde aan geschenken
zou groot genoeg zijn
om hem te verzoenen
maar
er was geen alternatief
Hij moest erheen met zijn gezin
om ons, de kleinkinderen
te laten zien aan zijn ouders
's Nachts
verscheen er een man
met wie hij worstelde
Hij moet wel een engel geweest zijn
God in vermomming
Hij vocht
om diens steun
bij het weerstaan van zijn broer
Vader won, hij vatte moed
ondanks de gebroken heup

Gedicht 5357
Amsterdam, 2023-11-05
Genesis 32:28, 28:12-13
Opa = Abraham, broer = Isma-El, "Kanaän" = "Laagland"
Jakob's bijnaam is "Isra-El" = "Die met God vecht"

Bundel: Een Thuis
 

Zywa Bestelde verhalen

Liever een spannend verhaal
dat de aandacht vasthoudt
dan treurige feiten

Liever een verzonnen zoon
en een rij dubbelgangers
dan een moordenaar

Liever een dronken vader
dan een zoon die een kind verwekt
bij zijn moeder en daar trots op is

Liever een fantoomvader
met een leeg leven
dan een waanzinnige vader

Liever een glorieus verleden
verteld in een Groot Verhaal
rooskleurig van begin tot eind

Liever een gelogen toekomst
dan de ingewikkelde waarheid
en eigen verantwoordelijkheid

Gedicht 5372
Amsterdam, 2023-11-08
Genesis 32:29
Verhalen die de gebeurtenissen ontkennen:
De Israëlieten zouden niet afstammen van Kaïn, de moordenaar van Abel, maar van de verzonnen zoon Set, zodat er tot aan de Zondvloed een hele rij aan dubbelgangers nodig is
Cham zou niet zijn moeder (Emzara) verkracht hebben (Genesis 9:21-25), met een zwangerschap en de geboorte van Kanaän als gevolg, maar enkel zijn vader (Noach) naakt hebben gezien, die daar de schuld van krijgt omdat hij dronken zou zijn geweest
Isaak zou gered zijn door een engel toen zijn vader hem wilde doden; er moet dus een nageslacht toegewezen worden aan Isaak: in plaats van Abraham wordt hij de vader van Esau en Jakob, een ingreep die vergemakkelijkt werd doordat hun moeder Rebekka veel jonger was dan Abraham (die haar tot derde vrouw nam om meer zonen te krijgen dan alleen Ismaël; Rebekka was net als Abraham en Sara afkomstig uit het Tweestromenland, wat Esau en Jakob een hogere status gaf dan Ismaël); over aartsvader Isaak worden in de Bijbel geen bijzonderheden vermeld, want hij is als kind gedood: zijn leven is leeg
Groot Verhaal: Daarop zei hij [God]: Voortaan zal je naam niet Jakob zijn maar Israël, want je hebt met God en mensen gestreden en je hebt gewonnen (Genesis 32:29)

Bundel: Een Thuis
 

De put is alleen

maar een kijkgat naar boven --


Er groeit zelfs geen mos.


The pit: a peepholeDiese Grube ist
upwards. Not even any --ein Guckloch nach oben. Da --

moss growing in it.wächst nicht einmal Moos.

Gedicht S2771
Amsterdam, 2025-07-15
Jozef in de put (Frida Vogels) - 1994
Genesis 37
Vers, gepubliceerd in de bundel "De harde kern 3", deel II [Parijs] - 1952-1953, Parijs
Bundel: VanDaar
Eerbetuiging aan: Vogels, Frida 
 

Zywa Stille intocht

Het is een stille intocht
onder het juk van berusting
en beleefdheid om werk, een huis
en een toekomst te vinden

Je zoekt elkaar op
de vertrouwde klank van de woorden
geeft in het nieuwe land een band

als broers en zussen, opgegroeid
met dezelfde gewoonten
en dezelfde verhalen

Sommigen willen voor altijd blijven
anderen zolang het nodig is, ze wachten
in dienst van anderen

De tijd verstrijkt langzaam
maar een van hen heeft succes
Jozef, het onloochenbare symbool

van een goddelijk plan -
de elfde zoon, achteraf gezien
natuurlijk de lieveling van de aartsvader
die misschien wel van hem heeft gedroomd

Gedicht 3760
Amsterdam, 2021-04-27
Genesis 37
Geen Uittocht (Exodus) zonder Intocht
Jozef is zogenaamd een nakomertje (Genesis 37)
Handelaar Joeja was adviseur van de farao's Thut-mosis IV (1397-1388 BCE) en Amen-hotep III (1388-1351 BCE). Hij was een immigrant in Egypte, woonachtig in Akhmim (Opper-Egypte) aan de Nijl, stroomafwaarts van de koningsstad. Gezien de schrijfwijze van zijn naam was hij waarschijnlijk dezelfde persoon als Jozef, die later als elfde zoon toegevoegd is aan de stamboom van Jakob.
Joeja was getrouwd met Toeja (Anath), een Egyptische edelvrouw. Hun dochter Teje (geboren 1398 BCE) werd koningin in 1388, als vrouw van Amen-hotep III, en hun zoon Eje (geboren 1376) werd farao in 1323, als man van Ankh-es-en-Amon.

Bundel: Een Thuis
 

Zywa Publieke geheimen

Dromen vertellen een waarheid
die je nog niet weten wilt, maar
op een divan kun je vrijuit spreken

tot een buitenstaander
die jou begrijpt
en jouw geheimen uitlegt

die iedereen kan zien
en velen fluisteren
er schande van

Rijkdom wordt verspild, en
wie er iets van zegt, krijgt klappen
in dubbeltaal en verdwijnt als straf

voor zijn brutale leugens, zijn smaad
en landverraad; zelfs de ergste plagen
brengen geen inzicht en nederigheid

Maar soms, bij heldere hemel
is het verstand gezond genoeg
en komen dromen uit

Gedicht 3759
Amsterdam, 2021-04-27
Genesis 40-41
Dictatoriale repressie
Dubbeltaal: naar Nieuwtaal (Newspeak) en Dubbeldenk (Doublethink) in "1984" van George Orwell
Jozef legt dromen uit
Handelaar Joeja werd adviseur van de farao's Thut-mosis IV (1397-1388 BCE) en Amen-hotep III (1388-1351 BCE). Hij was een immigrant in Egypte, woonachtig in Akhmim (Opper-Egypte) aan de Nijl, stroomafwaarts van de koningsstad. Gezien de schrijfwijze van zijn naam was hij waarschijnlijk dezelfde persoon als Jozef, die later als elfde zoon toegevoegd is aan de stamboom van Jakob.

Bundel: Een Thuis
 

Zywa Het inzicht van een buitenstaander

Hij was nieuw hier, jong
geen bedreiging, hij mocht
wel een handje helpen

Om te overleven moest hij
zichzelf waard zijn en in dit land
de mensen leren kennen

Er was geen pad voor hem uitgestippeld
Niemand verwachtte iets van hem
Al gauw begon hij een eigen zaak

Hij werd rijk van de domheid
en het eigenbelang van de regenten
Hij kocht overtollige oogsten op

en bouwde dure schuren
om het voedsel te beschermen
tegen regen en ongedierte

Onmisbaar was hij, een autoriteit
die de dynastie versterkte
Zijn dochter werd Koningin

Gedicht 3774
Amsterdam, 2021-05-01
Genesis 41
Jozef legt voorraden aan (Genesis 41)
Handelaar Joeja werd adviseur van de farao's Thut-mosis IV (1397-1388 BCE) en Amen-hotep III (1388-1351 BCE). Hij was een immigrant in Egypte, woonachtig in Akhmim (Opper-Egypte) aan de Nijl, stroomafwaarts van de koningsstad. Gezien de schrijfwijze van zijn naam was hij waarschijnlijk dezelfde persoon als Jozef, die later als elfde zoon toegevoegd is aan de stamboom van Jakob.
Joeja was getrouwd met Toeja (Anath), een Egyptische edelvrouw. Hun dochter Teje (geboren 1398 BCE) werd koningin in 1388, als vrouw van Amen-hotep III, en hun zoon Eje (geboren 1376) werd farao in 1323, als man van Ankh-es-en-Amon

Bundel: Een Thuis
 

Zywa Sterk als onze verhalen

Het waren moeilijke tijden
Sommigen zochten over de grens
en vonden daar werk, een nieuw leven

Later keerden ze terug
met sterke verhalen
en iedereen wilde geloven

er zelf bij geweest te zijn - achteraf
leek er een heel volk teruggekomen
te zijn uit de woestijn

De kleinkinderen weten niet beter
dan dat ze bijzonder zijn
met zulke voorouders en de zegen

die op hen rust - waarvandaan
de verhalen ook kwamen
nu zijn ze van hen

hun bloedeigen geschiedenis
voor eens en altijd
hun verzekerde toekomst

Gedicht 3779
Amsterdam, 2021-05-02
Exodus
De Exodus is van iedereen
Bundel: De Koning
 

Zywa De vertellers

De ouders van de Grote Leider
zijn altijd eenvoudige mensen
of telgen uit een beroemd geslacht

De vertellers weten dat
dus zeuren ze niet
over de feiten

Ze namen het verhaal
van de grootste koning
uit de geschiedenis: Sargon

"de wettige koning"
ook al kwam hij anoniem
aandrijven in een rieten mand

Dat is een goed begin
zeker als je er familie aan toevoegt
- niet zijn grootvader Jozef

maar Aäron en Mirjam, de leiders
van de mannen en de vrouwen
die verlangden naar een ander land

Gedicht 3770
Amsterdam, 2021-04-30
Exodus 02:01-10
Sargon was koning van Akkad van 2334 tot 2279 BCE
Sargon = Sarru-kinum = de koning is wettig
Jakob >> Levi >> Amram >> Aäron, Mirjam "en Mozes"
"Jakob" >> Jozef = Joeja, de Hebreeuwse man van Toeja (Anath), een Egyptische edelvrouw >> Teje, de vrouw van farao Amen-hotep III >> kroonprins Thut-mosis = Mozes

Bundel: Een Thuis
 

Zywa Godenschemering

Als baby ben ik weggebracht
naar een bevriende tempel, en daar
volgde ik veilig het koningsdrama
op leven en dood

Het was een wanhoopsdaad
van mijn vader
om de onverzadigbare macht
van de priesters te breken

met een godenschemering
die hun eredienst beëindigde
en ongeldig verklaarde, achterhaald
door een hoger begrip

van het goddelijke, en als koning
kon hij geen marionet zijn
van de priesters, maar de zon
was voor hem te hoog gegrepen

De Schepper was aardser, ouder
en zou een betere keuze geweest zijn
mijn keuze
nadat ze mijn vader hebben vermoord

Ik zag hoe de strijd verhevigde
Achnaton, mijn jongste broer
zette door, hij kon niet anders
dan koning te zijn of niet te zijn

Gedicht 3798
Amsterdam, 2021-05-09
Exodus 02:01-10,25
Kroonprins Thut-mosis (Mozes) wordt als baby in veiligheid gebracht in de tempel van Ptah (de Schepper) bij Memphis in de Nijldelta
Om de macht van de Amon-priesters te breken, voert farao Amen-hotep III de monotheïstische eredienst van Aton in (de zon, het abstracte goddelijke), maar in 1351 BCE wordt hij vermoord

Bundel: Een Thuis
 

Zywa Slangenbezweerder

Tempelambtenaren hebben het land
groot gemaakt, maar nu laten ze het
vallen, in eigen stukken; mijn vrienden
zijn veel te dure vrienden

Uit voorzichtigheid gaf vader me
na mijn zoogjaren weg
aan Egypte, de tempel in de delta

en toen de dynastie verloren leek
omdat de Ethiopiërs oprukten
dachten de priesters slim te zijn
door me te benoemen tot legeraanvoerder

Maar ik nam de heilige vogels
mee in manden, in de woestijn
beten ze de adders voor onze voeten dood

We verrasten de vijand in zijn slaap
troffen hem in zijn naakte flanken
en we hebben gewonnen; de tempel-
cobra's richtten zich weer op

Gedicht 539
Amsterdam, 2015-12-27
Exodus 02:10
Kroonprins Djhoet-mosis / Thut-mosis = zoon van Thoth, afgekort: Mozes, hogepriester in de tempel van Ptah bij Memphis in de Nijldelta; deze tempel heet 'Egypte' = Huis van de Schepper
hwt k3 pth = huis van de kaa (ziel) van Ptah (de Maker)
hwt k3 pth >> hi-ku-ptah >> ai-gu-ptos >> Egypte

Bundel: Een Thuis
 

Zywa Als ze een god van donder en vuur willen, dan krijgen ze die

We vertrokken op het goede moment
de toekomst lag open
verwanten ontvingen ons graag

Ze deelden de buit
en iedereen wist zeker wie
hen heeft geleid: de Vernietiger
uit hun schrijnende verleden

Dus ga ik de berg op
en ik blijf lang weg
om iets tastbaars te maken
als geschenk van hun god

Ik vertel hen
dat Hij Zich aan mij heeft laten zien
als een licht, feller dan de zon
verblindend voor wie zou kijken

het Allerhoogste
waarvan ik de hogepriester ben
met een halve naam in dienst
van de halve gelovigen die ik leid

want beter te verdragen
dan een open wond
is een halve waarheid

Gedicht 542
Amsterdam, 2015-12-30
Exodus 03:02, 19:16-18
Onder leiding van Mozes (Thut-mosis) trekken de remigranten door Hidjaz en Edom
Ze: Mozes heeft een Hebreeuwse oma, maar hij was Egyptisch, de oudste zoon van de farao, die opgevolgd is door Mozes' broer Echn-Aton
God toont zich op de Horeb, in Tabuk, de noordelijke streek van Hidjaz, in een brandende doornstruik (Exodus 3:2), en op de Sinaï in lichtflitsen (Exodus 19:16, 20:18) en een laaiend vuur (Exodus 19:18, 24:17)
El Sjaddai = God de Vernietiger

Bundel: Een Thuis
 

Bij mijn nadering

waait de braamstruik weg, ontzegt --


mij zijn beschutting.


Just as I approach,Ich nähere mich,
the bush blows off, denying --der Dornbusch weht weg, entsagt --

me its protection.mir so seinen Schutz.

Gedicht S2900
Amsterdam, 2025-08-20
Hier, in dit kreupelbos (Frida Vogels) - 1994
Exodus 03:02-04
Gedicht, gepubliceerd in de bundel "De harde kern 3", deel IX [Huwelijk], en in "Dagboek 1970-1971" (2011) - 18 juli 1971, Bologna
Bundel: Schouwing
Eerbetuiging aan: Vogels, Frida 
 

Bij zwaargewichten

te gast zijn, in het hoogland --


van melk en honing.


To be a guest ofBei Schwergewichten
heavyweights, on the highlands --zu Gast, auf dem Hochland, wo --

of milk and honey.Milch und Honig fließt.

Gedicht H5535
Amsterdam, 2025-05-30
Exodus 03:08
Numeri 14:07-08

Bij een foto van Dory op een pad met Zwitser koeien (9 mei 2010, Wirsweli) - 'Zwitsers' zijn bruinvee (10 keer Dory's lichaamsgewicht)
Exodus 3:8 'om hen uit Egypte naar een mooi en uitgestrekt land te brengen, een land dat overvloeit van melk en honing, het gebied van de Kanaänieten, de Hethieten, Amorieten, Perizzieten, Chiwwieten en Jebusieten'
Numeri 14:7-8 'Het land dat wij op onze verkenningstocht doorkruist hebben is een buitengewoon goed land, een land dat overvloeit van melk en honing'

Dory

Bundel: webweefsel
Opgedragen aan: Lotte W, Madelief dK, Dory dK 
 

Zywa Noordparadijs

Er zijn geen logeerkamers
want het land is te vol
voor een paradijselijk bestaan

De dorpen wapenen zich
tegen nieuwkomers
ze zijn niet nodig

Ze moeten verder, naar de harde grond
van de bergen, aan de rand
van het Noordparadijs

of in een bocht terug
naar het zuiden, nergens
welkom, nergens is er genoeg

melk en honing, genoeg plaats
zelfs als er grond vrijkomt
door droogte, pokken of pest

De buren vechten erom
want het land is te vol
voor een paradijselijk bestaan

Gedicht 3511
Amsterdam, 2021-02-24
Exodus 03:08
Numeri 14:07-08

Terach, Abram, Sarai en Lot, 1970 BCE
Terach = wilde geit, zwerver

Bundel: Een Thuis
 

Ik ben die ik ben,

ik kan niet anders, dus doe --


nu je kleren uit.


I am who I am,Ich bin, wer ich bin,
I really can't help it, so --ich kann nichts dafür, also --

take off your clothes now.zieh dich einfach aus.

Gedicht S2612
Amsterdam, 2025-03-21
Vrijman (Nick Cave) - 1994
Exodus 03:14
Lied "Loverman", Nick Cave & The Bad Seeds, album "Let Love In"
Exodus 3:14
Toen antwoordde God hem: Ik ben die er zijn zal

Bundel: Een Thuis
Eerbetuiging aan: Cave, Nick 
 

Zywa Het licht schijnt in de duisternis

Wij zijn expats, gastarbeiders, mannen
die geen kant op kunnen en dromen
van een vrij leven

als herders en veeheren, een eigen land
van grazige weiden, melk en honing
- de oude belofte

Hier in de delta werken we
onder vreemd gezag, verlangend
naar de mooie meisjes van het noorden

Alleen in de verhalen voelen we ons thuis:
van de oude god die de wereld schiep
met gedachten uit zijn hart, levende
woorden uit zijn mond, de Pottenbakker
die de mens boetseerde

Verhalen
die onze ziel kneden, licht geven
wanneer het donker is in ons hart
vol oude as, waarin het vuur
van de Vernietiger nog gloeit

Gedicht 540
Amsterdam, 2015-12-28
Exodus 03:17
Kroonprins Djhoet-mosis / Thut-mosis (de oudste zoon van Amen-hotep III) = "zoon van Djhoet" / "zoon van Thoth", afgekort: Mozes, hogepriester in de tempel van Ptah bij Memphis in de Nijldelta
De oude god: Ptah = Maker (van de wereld)
El Sjaddai = God de Vernietiger

Bundel: Een Thuis
 

Zywa Hun leider in mij

Er was geen plaats meer
voor mij, in dit land
Ik was een bedreiging

voor de macht, bevochten
door de priesters en de koning
tegen de priesters, ik stond erbij

ik keek ernaar en ik wist
dat de gastarbeiders weg wilden
en de slaven ontevreden waren

Ze kwamen graag naar mijn tempel
ze geloofden in de Scheppergod
en zochten hun leider in mij

Samen zouden we misschien
een toekomst hebben, de vrijheid
om ons geloof te volgen, onze hoop

om te zetten in daden
en dan maar te zien
wat ervan komt

Gedicht 3799
Amsterdam, 2021-05-09
Exodus 06
Roeping van Mozes
Kroonprins Thut-mosis (Mozes) was de hogepriester in de tempel van Ptah (de Schepper) bij Memphis in de Nijldelta
Na de moord op hun vader zet Echn-Aton als farao de strijd tegen de Amon-priesters voort, en Mozes besluit om met de Hebreeuwse gastarbeiders en slaven terug te keren naar Kanaän

Bundel: Een Thuis
 

Zywa Mislukte theologie

Ik heb eeuwen nagedacht
over alles
wat ik niet begrijp
en het kan niet anders

dan zich openbaren
van tijd tot tijd
Ik Besta, zegt het
en meer zegt het niet

Er valt geen beeld van te maken
Soms zijn mensen daar jaloers op
want jaloers zijn ze
Dat dichten ze toe aan Ik Besta

Het is een mislukte theologie
en daarom hardnekkig
Het is ons beeld en gelijkenis
Niemand mag er aan komen

Het zou kapot kunnen gaan
en dan heb je niets meer
om jezelf te verbergen
voor Ik Besta

Gedicht 1790
Amsterdam, 2018-06-11
Exodus 06:01,20:05
Deuteronomium 04:24

Bundel: Geheim& Geloofd
 

Zywa Vrijgevochten

In magere jaren verlangen
wij knechten op het land
naar een gunstig teken

om terug te keren
naar een vrij bestaan
en het is gekomen

Donder en duisternis
De hoge heren honen
Dat komt er dus van!

Ze laten ons gaan
zonder vee, wij lachen
hen vierkant uit en blijven

zogenaamd
We pakken stiekem in
gaan 's nachts de dorpen door

vermoorden in elk huis een kind
en wijzen met de bloedmessen
goud en zilver aan

als ons loon van jaren
Na een snelle maaltijd vertrekken we
een lange karavaan van wagens en vee

We redden het tot de Rietzee
voor het leger komt en
het echte stenen gaat hagelen

Twijfelaars beginnen te jammeren

Gedicht 421
Vaison-la-Romaine, 2015-04-18
Exodus 10:22-24, 12:29
Uittocht onder leiding van Mozes
Bundel: Een Thuis
 

Zywa Razzia

Het leven valt wel mee
vergeleken met horror
In verhalen is het fijn
griezelen, dat weten wij
verhalenvertellers smerig goed

Hun oudste kinderen gingen dood
Er was hongersnood, en zij
kregen het meest te eten
van de laatste voorraden
waar een luchtje aan zat

van giftige schimmels
Dat is niet zo'n spannend verhaal
als een goddelijke straf of de wraak
van een bloedige razzia
in de nacht van de uittocht

Natuurlijk hadden de vertrekkers
wel wat anders te doen, in stilte
om niet het risico te lopen
dat iemand alarm zou slaan
Dus zwijg en lever geen commentaar

Gedicht 3800
Amsterdam, 2021-05-09
Exodus 11-12
De dood van de eerstgeborenen
De Hebreeuwse gastarbeiders en slaven in de Nijldelta beschikten tijdens de hongersnood nog wel over vers voedsel, maar de Egyptenaren die niet tussen de velden woonden, waren volledig aangewezen op het graan dat in de schuren verontreinigd was door steekmuggen, steekvliegen, en sprinkhanen, misschien ook met moederkoren

Bundel: Een Thuis
 

Zywa En de duisternis heeft het niet begrepen

Dag zusje, jij bent de mooiste
Niemand zal ooit mooier zijn
Je houdt je groot
Je laat ons de tranen

Dag broer, ik ben geen hogepriester meer
sinds vader de goden afschafte
en nu hij vermoord is
rust de hemel

helemaal op jou, zoals hij het wilde
word jij de koning van de Rivier
Jij laat de Zon stralen, zoals ik
hem zal laten stralen aan de kust

waarheen ik het volk van grootvader
terug zal brengen, dag lieve mama
Jij zult de familie leiden
Jij bent sterk, jij bent de wijste

van ons allemaal, wij kinderen
van het Licht dat over heel de aarde
schijnt, en de duisternis
heeft het niet begrepen

Gedicht 541
Amsterdam, 2015-12-29
Exodus 13:19
Kroonprins Djhoet-mosis / Thut-mosis = zoon van Thoth, afgekort: Mozes, is de broer van Echn-Aton en de halfbroer van Nefertiti; hij was hogepriester in de tempel van Ptah bij Memphis in de Nijldelta, maar zijn vader, farao Amen-hotep III stelde Aton (de zon, het abstracte goddelijke) in de plaats van de traditionele goden zoals Amon en Ptah
Grootvader: van moederskant, de Hebreeuwse Joeja (= Jozef, die later als elfde zoon toegevoegd is aan de stamboom van Jakob), de vader van Tieje, die de vrouw was van farao Amen-hotep III
In 1351 BCE is Amen-hotep III vermoord door priesters van Amon, maar Echn-Aton zette de nieuwe cultus door

Bundel: Een Thuis
 

Zywa Meesterillusionist

Wonderen zijn een wonderlijk geloof
in een hogere macht, door de leiders
gevoed voor de bestwil van het volk

Er zijn hier nog ooggetuigen
onbekend met de waarheid
van andere getuigen

eerlijke mensen die ook
de ramp hebben overleefd
van de vulkaanuitbarsting

die Knossos bedolf en de vloot
aan stukken sloeg, maar
hun stem reikt niet ver

buiten de havensteden
niet tot in het land
waar herders dwalen

en boeren knielen
offerend aan de goden
van hun grootouders, gelovend

in eigen grote verhalen, slimme
combinaties van oude gebeurtenissen
en dierbare herinneringen

halve waarheden, geheeld
door wat weg te laten, wat toe
te dichten en de aandacht af te leiden

Dat is de traditie, geheiligd
door de meesterillusionist
die de leiders gezamenlijk zijn

Gedicht 426
Vaison-la-Romaine, 2015-04-19
Exodus 13:21
Moses, Aäron, Jozua
Uitbarsting van de Thera op Santorini, ca. 1600 BCE

Bundel: Een Thuis
 

Zywa Oeloe oeloe

Een bevrijding is hard werken
en je moet geluk hebben, zoals toen
wij wegtrokken onder het teken -
de rookpluim, een vuurkolom in de nacht -
en hopeloos klem raakten

tussen het leger en de scheidingszee
We werden bang, wilden niet sterven
en liepen door, het water stond laag
en viel bijna droog - Vooruit, verder
Naar de overkant

Bij dageraad kwamen de strijdwagens
achter ons aan, de steile oever af
met ruiters en lansiers, opgetogen
ons te hebben ingehaald en belust
te moorden en te verkrachten

Maar tot onze verbazing verraste
het water hen, een vloedgolf, snel
en hoger dan ooit, verzwolg hen
Mirjam nam de trommel
de vrouwen dansten en zongen

Oeloe oeloe oeloe oeloe
We leven! we leven!
We zijn ontsnapt!
Na al die jaren
hebben we het gedaan!


Jozefs botten rammelden van blijdschap

Gedicht 422
Vaison-la-Romaine, 2015-04-18
Exodus 15:20
De Uittocht uit Egypte
Genesis 50:28, Exodus 13:19,21, 14:11
De naam Mirjam betekent: Geliefde van Amon; haar vader was farao Amen-hotep III; haar broer Thut-mosis (Mozes) was de kroonprins; Jozef was hun grootvader van moederszijde

Bundel: Een Thuis
 

Zywa De karavanen vertellen

Dit jaar vertellen de karavanen
   dat de Grote Koningin met grote eer
   begraven is, ach mama
   zonder mij

Dit jaar vertellen de karavanen
   dat de Zonnekoning ziek is
   zijn vrouw ook, en men fluistert

   dat de goden hen straffen
   dat zij maar mensen zijn
   dat iedereen weet wat er komt

   van inteelt, o broertje
   o mijn lieve zus, wat hard
   is jullie lot, de Zon staat te hoog

   te ver van onze familie, ook hier
   in het tussenland waar ik ben
   blijven steken met de repatrianten

Dit jaar vertellen de karavanen
   dat de Zon is verbannen
   uit de naam van de koning

   dat hij bleek en koortsig is, met een klomp-
   voet en de ruggengraat van een slang
   die zich vooruit duwt met een stok

   Mijn neefje - ik ken je niet, men zegt
   dat je even mooi bent als Nefertiti was -
   ik bid de hemel zich over jou te ontfermen

Dit jaar vertellen de karavanen
   dat de koningin-weduwe alleen nog
   haar grootvader heeft om mee te trouwen

   De koning van het noorden geeft geen antwoord
   op haar brief, haar verzoek om een man naast haar
   op de troon die niet te redden is

Gedicht 543
Amsterdam, 2015-12-31
Exodus 16:01, 17:01
1338 BCE Koningin Tieje overlijdt; zij is de moeder van Mozes (Tuth-mosis)
1334 BCE Zonnekoning Echn-Aton, de broer van Mozes, overlijdt
1330 BCE Farao Tuth-ankh-Aton, de neef van Mozes, verandert zijn naam in Tuth-ankh-Amon; Nefertiti is hun halfzus
1323 BCE Ankh-es-en-Amon, de vrouw van Tuth-ankh-Amon en de kleindochter van zus en broer Tieje en Eje, schrijft aan koning Sjoepieloelioema (Suppiluliuma I) van Hatti: "Mijn man is gestorven en ik heb geen zoons. Van u wordt gezegd dat u veel zonen hebt. U zou mij een van uw zoons kunnen schenken als echtgenoot. Ik zou niet met een van mijn onderdanen willen trouwen."

Bundel: De Koning
 

Zywa Zandloper

Om het vee te laten grazen trek ik
van oase naar oase, zeulend

met een enorme zandloper
een toren op wielen, en ik tel

korrel na korrel
tot de tijd op zal zijn, ik tel

mijn moedeloosheid af:
wat zal ik dan hebben bereikt

als oude man? Alleen dat ik zelf
in de woestijn een zandloper ben

met korrels geluk: familie
enkele vrienden en de schoonheid

van de sterrenhemel, een beker
helder water, een veilige nacht

en soms het godsgeschenk
van een kwartel of wat honing

Gedicht 429
Vaison-la-Romaine, 2015-04-20
Exodus 16:13,31,35
Uittocht (40 jaren in de woestijn)
Bundel: De Koning
 

De hogepriester

is getooid met energie:


twaalf edelstenen.


The anointed priestDer Hohepriester
is adorned with energy:ist mit Energie geschmückt:

twelve precious gemstones.zwölf Edelsteine.

Gedicht H4917
De Koog, 2024-09-16
GUT symmetrie (Jeanette Winterson) - 1997
Exodus 28:15-30
Roman "Gut Symmetries"; GUT = Grote Unificatie Theorie), hoofdstuk De Ster - Stella (Sarah)
Borstlap van de hogepriester van Israël

Bundel: Specialiteiten
Eerbetuiging aan: Winterson, Jeanette 
 

Zywa Een volk

Naar het echte paradijs wilden we
Weg uit de bedrieglijke droom
Maar we waren los zand

als in de woestijn
En we konden er niet heen
Het was al bezet

We zouden moeten vechten
mensen zoals wij
moeten vermoorden

Dus worden we gesmeed
tot bloedbroeders, een volk
van uitverkorenen onder het oog

van een god met dolken
in de handen van zijn dienaars
onder de paradijsvlag

die ons heeft bevrijd
van dwangarbeid voor de rijken
die onze taal niet spreken

We maken omwegen
die over lijken gaan
tot we er zullen wonen

Gedicht 3500
Amsterdam, 2021-02-21
Exodus 32:25-28
Bundel: De Koning
 

Zywa De woorden (Doe het)

Onthoud alleen het goede, herhaal het
dag op dag, levenslang
Maak steeds een nieuw begin, doe het
grondig, vergeet oude gedachten
ga ze uit de weg om jezelf te redden

Dood ze als het niet anders kan
Je zonen, je broers en je buren
sla hen dood en laat hen liggen
voor gieren en hyena's
Het moet zo

Niet uit wreedheid, niet uit bloeddorst
maar omdat wat zij geloven niet bestaat
dus hun leven doet er niet toe
Jouw dolk veroordeelt hen niet
maar het voltrekt de Woorden

Lees ze, lees ze voor
Zaai vrees en gehoorzaamheid
Eeuwige straf
verwachten
is wijsheid! inzicht!

Gedicht 474
Amsterdam, 2015-09-30
Exodus 32:25-28
Mozes brengt de Tien Woorden (Asèrèt hadibrot) vanaf de Horeb, waarna het volk door Tabuk trekt; Levieten vermoorden daar de ongelovigen van het volk
Syrië (ar-Raqqa in 2014)

Bundel: De Koning
 

Er rust zegen op

de koning, de eeuwige --


vlam brandt dag en nacht.


Blessings rest uponDer Segen ruht auf
the great king, the eternal --dem König, das ewige --

flame burns night and day.Licht brennt Tag und Nacht.

Gedicht H5851
Amsterdam, 2025-08-19
De toekomst van de waarheid (Werner Herzog) - 2024
Leviticus 06:12
Boek "Die Zukunft der Wahrheit", hoofdstuk Numa Pompilius (koning van 716 tot 673 vC)
De Vestaalse Maagden

Bundel: Waar/genomen
Eerbetuiging aan: Herzog, Werner 
 

Zywa De achtste dag

Het werd avond en morgen
de achtste dag, de mensen
vlochten daken, ze paarden

en de mannen spraken: rein
zijn ons thuis en alles
wat we nodig hebben

maar God is de Schepper
van leven en dood, ieder die
daar aan raakt wordt onrein

en dient deemoedig de kiemen
van zijn hoogmoed van zich
af te wassen, zijn vruchtbaarheid

is een gegeven
of geweigerde genade
de geur en de sporen

van haar bloeding en zijn zaad
moet hij uitwissen om niet
aan onmacht ten onder te gaan

Gedicht 5597
Amsterdam, 2025-02-01
Leviticus 12:01-07
2 februari, Maria Lichtmis / Festum purgativum (Zuiveringsfeest), de opdracht van Jezus in de tempel
Bundel: Geheim& Geloofd
Opgedragen aan: Hans B 
 

Zywa De Hel

Er zijn twee Hellen
buiten de muren
ginds bij de bron

Daar gingen kinderen door het vuur
voor hun ouders, wetend en bang
het einde niet te kunnen halen

geofferd als het dierbaarste
dat een mens kan geven
aan zijn koninklijke god

En op de bloedakker bij de engte
vochten de opstandelingen
zich dood voor hun nieuwe koning

zich vastklampend
aan de eerste stralen van de zon
terwijl het licht in hun ogen verflauwde

en hun bloed het water
van de bron verbitterde
voor ieder die het wist

Gedicht 1725
Amsterdam, 2018-04-23
Leviticus 18, 20
MLK = Moloch = Koning, de god (Lev. 18:21, 20:1,3,4, 2 Kon. 17:17, 23:10, Jeremia 32:35)
MLK = Malchus = Koning, de koning der Joden (Johannes 18:10)
Dal van Hinnom = Ge-Hinnom = Gehenna = Hel (Matteüs 5:21-23), vanaf de bron Ein Rogel naar het westen; in dit dal stond de Tofet (van Tefet = brandstapel), waar kinderen geofferd werden
De Bloedakker (Matteüs 27:8) is de westelijke helling van rode klei in het dal van de Kidron, ten noorden van de bron Ein Rogel

Bundel: De Koning
 

De wereld vraagt: Heb

je naaste lief als jezelf --


Het is het antwoord.


The world is askingDie Welt fragt: liebe
Love your neighbour as yourself --deinen Nächsten wie dich selbst --

It is the answer.Es ist die Antwort.

Gedicht H2412
Amsterdam, 2019-03-17
Leviticus 19
Leviticus 19:18
Bundel: Vriand
 

Zywa Handwassing [2]

Ze zeggen dat we terug zijn
weer thuis zijn, hier
in dit vreemde land
waar onze voorouders ooit leefden

Ze vertellen fantastische verhalen
en dat we nu moeten doorzetten
dan zullen de olijven, het land
en het vee van ons zijn

Ze zijn dankbaar, hier te zijn
in het land waarnaar we
volgens hen heimwee hadden
en dat we moeten verdedigen

Zij zijn zo zeker
en ze kijken me aan
op mijn bedenkingen
wat vrede inhoudt

Gedicht 5371
Amsterdam, 2023-11-08
Jozua 08-13, 24:13
Terugkeer van Israëli's na de ballingschap in Assyrië, na het verblijf in Egypte en na de Shoah
Onder leiding van Jozua ("Redding") veroveren de Israëlieten Kanaän, Oost-Jordanië en Zuid-Libanon, maar niet het kustgebied van de Filistijnen: 'Palestina' (Gaza, Asjdod, Asjkelon, Gat en Ekron), waarbij ze het vee buitmaken en de mensen vermoorden
Het Beloofde Land ((Jozua 24:13 "Zo gaf Ik u een land waarvoor gij niet gezwoegd hebt, en steden die gij niet gebouwd hebt, en waarin gij toch woont; en gij eet van wijngaarden en olijfbomen die gij niet geplant hebt.")

Bundel: De Geprezene
 

Zywa Met verhalen maken we een land

Met verhalen maken we een land
van losse dorpen, ballen we de jaren
samen in een godsbewijs van macht:

het oversteken van de grensrivier
de toegangsstad met trompetgeschal
voorgoed verwoest, het land schoon-
gewassen van hoog tot laag
in één veeg, als een eetbord

Met verhalen praat ik achteraf
mijzelf en het verleden goed
toekomstplannen inbegrepen

Dagelijks binden woorden ons
bijeen tot een natiestaat
Als we zwijgen, zou dat het einde zijn
ook als we zouden wagen
om de waarheid te vertellen

van de mensen die hier eerder woonden

Gedicht 476
Amsterdam, 2015-10-02
Jozua 11:16
Intocht in Palestina onder leiding van Jozua ("JHWH is de Redder")
Israël sinds 1947

Bundel: De Koning
 

Zywa Het Beloofde Land

Niet in een getto, woestenij of krottenstad
geboren zijn is een feit, geen gunst:

niemand hoeft mij te vermanen
omdat ik niet zelf de akker ontgon
de wegen niet plaveide en fruit eet
van bomen die ik niet heb geplant

Wel in een getto woestenij of krottenstad
geboren zijn is een feit, geen schuld:

niemand hoeft mij te vermanen
omdat ik hierheen ben gekomen
over wegen die ik niet plaveide
om op andermans akker te werken

en mee te eten van de vruchten
van bomen die ik niet heb geplant

Gedicht 682
Amsterdam, 2016-06-11
Jozua 24:13
Bundel: De Koning
 

Zywa Afdelingshoofd

Bij de nieuwe directeur
kies ik de aanval, bereid
om me op te offeren

en net als Simson
de vijanden met mij
ten onder te laten gaan

Ik heb de onzin van ons
papierwerk niet verbloemd
en onszelf niet geprezen

voor de volharding waarmee we
het archief hebben opgebouwd
Juist wij, wars van aanzien

wij, de kwetsbaren, de
kneusjes, kunnen dat -
met gezonde tegenzin

Raak ons niet aan
scheer onze haren niet:
de tempel zal instorten!

Gedicht 5852
Amsterdam, 2026-02-04
Interview
Richteren 16
Jaap van Marle vertelt over zijn kennismaking met Han Voskuil (interview in Vrij Nederland, 23 november 1996)
Bundel: Frustratie
Eerbetuiging aan: Voskuil, Han 
 

Er voorgoed vanaf

zijn, het met je laatste kracht --


laten instorten.


Be rid of it forEs endgültig los-
good, letting it collapse with --werden, es mit letzter Kraft --

the last of your strength.zum Einsturz bringen.

Gedicht S2875
Amsterdam, 2025-08-13
Wanneer men de kracht niet heeft (Frida Vogels) - 1994
Richteren 16
Vers, gepubliceerd in de bundel "De harde kern 3", deel IX [Huwelijk], en in "Dagboek 1968-1969" (2010) - 13 oktober 1969, Bologna
Bundel: Tussen ons
Eerbetuiging aan: Vogels, Frida 
 

Dood zoals Simson

bij je dood meer vijanden --


dan in je leven!


Like Samson, kill moreWie Simson, töte
adversaries in your death --im Tod viel mehr Feinde als --

than in your lifetime!in deinem Leben!

Gedicht H1837
Amsterdam, 2017-10-27
Dagboek 1962-1963 (Frida Vogels) - 2007
Richteren 16
12 juni 1962, Amsterdam
Bundel: Voorbij de Kaap
Eerbetuiging aan: Voskuil, Han 
 

Zywa Gevecht in het Laagland

Van generatie op generatie
apart van de anderen
hopen op een plaats
waar we geen vreemdelingen zijn

Eeuwenlang onzeker
over ons lot, worstelend
met De Naam, en vechtend
voor een veilig thuis

Vrede zoeken op De Berg
De nieuwe Filistijnen die
ons naar het leven staan
verjagen uit het Laagland

Met duizenden sterven ze
bij instorten van hun gebouwen
Er blijft geen pilaar overeind
want alleen het land, dit land

het hele land, de hele stad
de hele berg, alles
van de rivier tot aan de zee
kan onze twijfels verlichten

Gedicht 5358
Amsterdam, 2023-11-05
Richteren 16:26-30
De Naam: "HaShem", de aanduiding van God
Worstelend: naar de bijnaam "Isra-El" = "Die met God vecht" (Genesis 32:28)De Berg: de Moriah en de Zion, het centrum van Jeruzalem
Laagland: "Kanaän", met de Gazastrook, waar vroeger de Filistijnen woonden
Pilaar: Simson vernietigt een tempel in Gaza (Richteren 16:26-30)
Van de rivier tot aan de zee: Palestijnse strijdleus "From the river to the sea", die ook het beleid van de staat Israël kenmerkt

Bundel: De Geprezene
 

Zywa Huis van de Zon

Ze hebben te veel gezien:
de kist, de buitenkant
van het geheim, want een geheim

heeft geen buitenkant
alleen per definitie
een verborgen inhoud

Ook al interesseerde het hen niet
ook al hebben ze niet gekeken
maar gedanst, het is te veel

Als je niets zou doen
komen er verhalen
over een kist en niets

dat voelbaar was, geen Kracht
die schept en vernietigt en
geen heilige stilte

Dus de priesters moeten wel
in het holst van de nacht
de getuigen in hun slaap

verrassen met een hand
op hun mond en een snelle haal
door hun keel, overal in het veld

rode vlekken voorzienigheid

Gedicht 1739
Amsterdam, 2018-04-30
1 Samuel 6:19
Beet Sjemesj, 1000 BCE
Bundel: De Koning
 

Elk verhaal is waar,

ergens ter wereld, en hier --


had het ook gekund.


All stories are true,Jede Geschichte
somewhere in the world, and here --ist wahr, irgendwo, und hier --

they may happen too.ist es auch möglich.

Gedicht S0700
Amsterdam, 2018-05-06
De Bijbel voor ongelovigen - Het verhaal van Abiga-il (Guus Kuijer) - 2015
1 Samuël 25
Abigaïl, de tweede vrouw van koning David
Bundel: Toeval
Eerbetuiging aan: Kuijer, Guus 
 

Zywa Betover

Betovergrootoma, waarom
gingen jullie weg uit het waterland?
Was er te weinig plaats voor jullie

vee tussen de volle akkers?
Wat waren jouw dromen? Dun
zijn de mijne, als doorschijnend dons

Mijn bed is hard, ik sjouw
water en brandhout
en de mannen moeten zo nodig

op strooptocht, er kookt onrust
in het bloed van mijn zonen
Als ze maar heelhuids thuiskomen

met een gram goud voor het gevaar
van de belofte van het land
waaruit honger jullie verdreef

De glans van hun zwaarden
geronnen, dikke muren bedwongen
steden en koningen, wie weet

dat het struiken waren, grotten
en hutten, dorpshoofden, de buit
wat vee en een paar meisjes

Geen land van koeien en tulpen
waar het gras altijd groen is en zoet
de honing van de jonge jaren

toen je woonde in het paradijs

Gedicht 478
Amsterdam, 2015-10-04
Jozua 08, 10-12
Denkend aan Sarai, die van Ur aan de Eufraat, via het noordelijke Tweestromenland, naar Gosen aan de Nijl ging, de drie paradijselijke streken voor nomaden
Veroveringen onder leiding van Jozua

Bundel: De Koning
 

Mannen en liefde:

ze gehoorzamen heksen --


maar willen een vriend.


It's the love of men:Männer und Liebe:
obedient to witches --sie folgen Hexen, wollen --

longing for a friend.aber einen Freund.

Gedicht S0699
Amsterdam, 2018-05-05
De Bijbel voor ongelovigen - Het verhaal van Abiga-il (Guus Kuijer) - 2015
1 Koningen 02:19
Abigaïl, de tweede vrouw van koning David, over zijn vriend Jonathan en zijn eerste vrouw Batseba
Bundel: Toeval
 

Mijn uitverkiezing

lees ik af aan mijn leven:


pech en tegenspoed.


I must be chosen,Ich bin auserwählt,
just have a look at my life:schau dir nur mein Leben an:

pain and misfortune.Pech und Missgeschick.

Gedicht S0800
Amsterdam, 2018-10-02
Een tevreden lach (Andreas Burnier) - 1965
Job
Roman, hoofdstuk 'IJs'
Bundel: Ongezien
Eerbetuiging aan: Burnier, Andreas 
 

Zywa Overal want nergens

Mager, de handen ruwe huid
Een schorre groet met gaten
tussen mijn zandknarsende tanden:

iemand om van te schrikken
Ik ben overal want nergens
mag ik zijn. Geef me schoenen:
zolang ik loop leef ik

Noem me Job, ik geloof
niet dat God me zal redden
uit de onderwereld
waar het 's winters warm is

tot midden in de nacht

de deuren sluiten. Of ik hoop
wakker te worden uit de kou
weet ik niet, misschien

doe ik wat jij doet en duw
ik het naar de toekomst
Dan bestaat het niet

Gedicht 676
Amsterdam, 2016-06-08
Job
Bundel: Manen
 

Wat stelt de mens voor,

vraag ik U, waarom bent U --


zo bezorgd om ons?


What is man, I askWas ist dann der Mensch,
You, and why then are You so --frag ich Sie, warum sind Sie --

concerned about us?so besorgt um uns?

Gedicht H4812
Amsterdam, 2024-07-30
Laat van mij af, Heer (Cristóbal de Morales) - 1528
Job 07:17-18
A capella-lied "Parce mihi Domine", opening van de "Officium defuntorum" ("Dodendienst"), in 1993 uitgevoerd door het Hilliard Ensemble (zang) en Jan Garbarek (saxofoon)
Bundel: Denksels Lusieloos
Componist: De Morales, Cristóbal 
 

Zywa Jobstijding

Gods wijsheid gaat boven alles
boven het onmogelijke, boven de tijd
en de zucht van de eeuwen
waarin de mens bestaat, ze is
als wonderen in alles besloten

in dag en nacht, sterren en planeten
in ezel, stier, struisvogel en gier
het nijlpaard en de machtige krokodil
de onvoorstelbaar vele manieren
waarop de dieren leven

en in elke waterdruppel, dauw
rijp, regen, hagel, sneeuw en ijs
Geen mens kan dat bevatten
evenmin zijn eigen aanwezigheid
en het verloop van zijn leven

zo nietig in Gods hand
die niets hoeft te sturen
want zijn wijsheid schept
automatisch - ook pech
en het kwaad van de mensen

Gedicht 4947
Amsterdam, 2023-01-08
Job 36-42
Jobstijding: Job 1:13-19
Bundel: Een Thuis
 

Ik bid, smeek om hulp,

een greintje goddelijke --


kracht, even te leen.


I pray, beg for help,Ich fleh um Hilfe,
a little bit of divine --um ein bisschen göttlicher --

power, to borrow.Kraft, kurz zu Lehen.

Gedicht H5252
Amsterdam, 2025-02-14
Psalm 3 (Kate Moore) - 2019
Psalmen 003
Compositie, op 14 februari 2025 in het Orgelpark uitgevoerd door de Herz Ensemble Singers
Bundel: org elp ARK 
Componist: Moore, Kate 
 

Zywa R.I.P.

De dode ruste in vrede
zeggen we, de rust
van een droomloze slaap

in het hiernamaals
van het voorgeborchte
tijdens het saaie wachten
op het daarnamaals
van de hemel

Misschien is dat het
vagevuur: ledigheid
tot in eeuwigheid, amen

De dode ruste in vrede
zeggen we, de onrust
van onze nagedachtenis
die weet dat het te laat is
om gedane zaken te keren

Misschien is dat het
leven: onrustig zijn
tot aan de dood

Gedicht 5500
Amsterdam, 2024-04-15
Psalmen 004:09
R.I.P. = Rust in vrede, uit: Psalm 4:9 "In vrede kan ik mij te ruste begeven en aanstonds inslapen, want Gij alleen, o Here, doet mij veilig wonen"
Tot in eeuwigheid. Amen: Psalm 89:53 "Geloofd zij de Here voor eeuwig. Amen, ja amen" (gebruikt als afsluiting van het 'Onze Vader', Lukas 11:2-4)

Bundel: Zomervogels
 

Zeven maal zeven

keer was ik al mijn zorgen --


uit mijn gedachten.


Seven times sevenSieben mal sieben-
times I wash my worries out --mal wasche ich meine Not --

of my troubled mind.aus meinem Gemüt.

Gedicht H5253
Amsterdam, 2025-02-14
Wees genadig (Kate Moore) - 2019
Psalmen 051
Compositie "Miserere", Psalm 51, voor viool, gearrangeerd voor het Herz Ensemble, op 14 februari 2025 in het Orgelpark uitgevoerd door Jellantsje de Vries (viool) en Elisabeth Smalt (altviool) van het Herz Ensemble, en Geerten van de Wetering (orgel)
Bundel: org elp ARK 
Componist: Moore, Kate 
 

Heerschappijen prijzen

de Allerhoogste, pas op!


Je wordt verpletterd!


PrincipalitiesDie Fürsten loben
praise the Supreme Being, so --den Allerhöchsten, pass auf!

beware! They'll crush you!Sie zerschmettern dich!

Gedicht S1939
Amsterdam, 2023-09-30
Loof de Heer (Jan Welmers) - 1979
Psalmen 117
Compositie "Laudate Dominum" (Psalm 117), voor orgel, in het Orgelpark op 30 september 2023 uitgevoerd door Jan Hage
(Pseudo-Dionysius de Areopagiet: Serafijnen – Cherubijnen – Tronen – Vorstendommen – Machten – Krachten – Heerschappijen – Aartsengelen – Engelen)

Bundel: org ELP ark 
Componist: Welmers, Jan 
 

Aanschouw de wereld:

alles is vergeefs tenzij --


er zegen op rust.


Look at the world: allSchau dir die Welt an:
is in vain, if there is no --alles ist umsonst, wenn kein --

blessing upon it.Segen darauf liegt.

Gedicht S2949
Amsterdam, 2025-09-02
Tenzij de Heer (Antonio Vivaldi) - 1715
Psalmen 127
Psalm "Nisi Dominus" (voor solist en orkest, RV 608)
Bundel: Toeval
Componist: Vivaldi, Antonio 
 

Vanuit de diepte

roep ik om te geloven --


dat jij van me houdt.


I am crying outAus meiner Tiefe
of the depth, deeply wishing --rufe ich, um zu glauben --

you love me, do you?an deine Liebe.

Gedicht H3023
Amsterdam, 2021-08-21
Psalmen 130
Lied "De profundis clamavi" ("Uit de diepte heb ik geroepen")
Bundel: OverLeven [1]
 

Zywa Averij

Het zweet waarin ik wakker schrik
na de waterhoos, de gierende tuien
die snijdend in mijn weefsels sloegen

de wind slippend door flarden halfzeil
aan het einde van mijn krachten
die mijn denken heeft gewurgd

de vluchtende waanzin
waarin ik ten onder ging
mijn snikkende SOS

red mijn ziel, dicht de gaten
ik ben moe, te moe om na te denken
en te verward om sterk te zijn

te zwak om te hopen, te bang
om los te laten - ik zal vergaan
in de diepte van de kolk, ik

kom niet met de schrik vrij -
benauwd schreeuw ik
om genade

Gedicht 1523
Amsterdam, 2017-08-17
Psalmen 130
Psalm 130: "De profundis clamavi ad te, Domine" ("Uit de diepten roep ik tot U, o Heer")
Bundel: Blauwe plekken
 

Zywa Uit de diepte

Wanneer ik voel dat er iets hogers is
voel ik juist mijn lichaam

Niet kijkend vanuit de diepte
of er een ladder is, maar
onbegrensd, en dan
weet ik dat Het niet bestaat
als hoger, maar in alles
dat ik aanraak, dat ik denk
dat ik in- en uitadem

Wat ik voel, is niet de afstand
maar de nabijheid van het al
verzucht ik vanuit de diepte
van mijn ziel, die niet bestaat
zoals ik heb geleerd, maar
die lichamelijk is, dat voel ik
wanneer ik voel dat er iets hogers is

Gedicht 1096
Amsterdam, 2017-03-01
Psalmen 130
Psalm 130: De profundis clamavi ad te, Domine (Uit de diepte heb ik naar u geroepen, Heer)
Jacob's Ladder (Sulaam Yaakov)
Genesis 28:10-19

Bundel: Geheim& Geloofd
 

Rustig als een kind

op de arm van zijn moeder --


zo stil is mijn ziel.


Quiet as a childRuhig wie ein Kind
in his mother's arms, quite so --auf dem Arm seiner Mutter --

even is my soul.ist meine Seele.

Gedicht H3576
Amsterdam, 2022-11-24
Psalm 131:2
Psalmen 131:02
Bundel: De lieve lijn
 

Zywa De Machten en Krachten

Overal en altijd drempels
Naar de wereld, naar het leven
Overal het overleven
Overal vooral het toeval
 
Engel van het Afscheid, verdwaal in liefde
Ga voorbij, voorbij
Engel van Verraad, verdwaal in vriendschap
Ga voorbij, voorbij
Engel van Verwaandheid, verdwaal in aandacht
Ga voorbij, voorbij
Engel van Kleinzieligheid, verdwaal in vrijheid
Ga voorbij, voorbij
Engel van de Afgunst, verdwaal in gulheid
Ga voorbij, voorbij
Engel van het Ongeduld, verdwaal in orde
Ga voorbij, voorbij
Engel van Gemeenheid, verdwaal in harmonie
Ga voorbij, voorbij
 
Maar jij, loop jij mij niet voorbij jij, ja jij
pluk jij de dag met mij? Kom en
neem en geef en deel en
eet en drink met mij!
 
Engel van Vermoeidheid, kus de machtigen
Hoor mij, zie mij, help mij
Engel van de Stormen, kus de wreedaards
Hoor mij, zie mij, help mij
Engel van Gemakzucht, kus de manipulators en kwelgeesten
Hoor mij, zie mij, help mij
Engel van Nalatigheid, kus de meelopers en profiteurs
Hoor mij, zie mij, help mij
Engel van Vergissing, kus de huichelaars en adjudanten
Hoor mij, zie mij, help mij
Engel van Bijziendheid, kus de leugenaars en de bedriegers
Hoor mij, zie mij, help mij
Engel van Genotzucht, kus de gefrustreerden en verbitterden
Hoor mij, zie mij, help mij
 
En jij, loop jij mij niet voorbij? jij, ja jij
pluk jij de dag met mij? Kom en
neem en geef en deel en
eet en drink met mij!

Gedicht 5134
Amsterdam, 2023-04-15
Litanie van alle Heiligen
De tijd van de engelen (Iris Murdoch)
- 1966

Psalmen 24:10,80:20
Roman "The Time of the Angels" (Iris Murdoch)
Naast de twee psalmen ook: Jesaja 28:29, Amos 5:14, Zacharia 4:6, 7:9-10, Efeziërs 6:12, Romeinen 8:38-39, Kolossenzen 2:9-10, 1 Petrus 3:22
Het slotlied van "Tommy" (1969, Pete Townshend, The Who), "We're not gonna take it" ("We pikken het niet"), eindigt met de uitroep "See me, feel me, / touch me, heal me"

Bundel: OverLeven [2]
Eerbetuiging aan: Murdoch, Iris; Townshend, Pete 
 

Alleen jij, alles

van jou, en mijn fantasie --


en mijn verlangen.


Just you, all of you,Nur du, nur alles
and my imagination --von dir, nur mein Bild von dir --

and my hankering.und mein Verlangen.

Gedicht H4297
Amsterdam, 2023-11-21
Eenvoudig (Naar het Hooglied) (David Lang) - 2014
Hooglied
Lied "Just (After Song of Songs)", in 2015 gebruikt in de film "Youth" van Paolo Sorrentino; op 17 november 2023 door Lichtbende uitgevoerd in het Orgelpark
Bundel: org ELP ark 
Componist: Lang, David 
 

Zywa Honig

Ik loop langs jouw huis
ik zoek je in mijn bed, ik droom
van jouw ogen, je mooie haren

Ik grijp je en laat niet los
ik breng je naar mijn moeder, ik verlang
naar jouw handen, jouw sterke armen

Jij neemt me mee naar jouw kamer
je legt jouw hoofd tegen mijn borsten, jij voelt
de duiven in mijn adem

De winter is voorbij, de regen is over
struiken en bomen komen in bloei, ze jubelen
en zingen met de vogels

Jij neemt mijn sluier weg
je kust mijn lippen, je likt
de honing van mijn mond

Jij ziet mij mooier dan de dageraad
en de maan, met heel mijn hart
voed ik jouw verlangen

Gedicht 206
Amsterdam, 2013-11-29
Hooglied
Lied der liederen (Hooglied)
Bundel: Ogen lippen borst en buik
 

Vreemden heersten hier,

maar het zal weer dag worden:


een licht van vrede.


Strangers ruled here, butHier herrschten Fremde,
there will be another day --aber der Tag wird kommen:

with a light of peace.ein Licht des Friedens.

Gedicht H4813
Amsterdam, 2024-07-30
In vroeger tijden (Anon. [Cesko]) - 1400
Jesaja 08:23-09:01,05,45:22
A capella-lied "Primo tempore", in 1993 uitgevoerd door het Hilliard Ensemble (zang) en Jan Garbarek (saxofoon)
Bundel: Nevelgloed
Eerbetuiging aan: Anon. [Cesko]; Garbarek, Jan 
 

Zywa Stro voor iedereen

Nu ik er terugkom, zie ik het pas
als een paradijs, dit groene land
de bloemen, het gouden graan
al de rijkdom die ik normaal vond

Nu overweldigt het bekende
mijn nieuwe ogen, vervult het me
met een weemoed al voor
ik aan weggaan denk

Of zal ik blijven voor de rest
van mijn leven, best wetend
dat het zielshart werken is
om samen te slapen

wolfmensen en schaapmensen
koe-, beer- en slangmensen
Het is hartwerken in het paradijs
voor genoeg stro voor iedereen

Gedicht 299
Amsterdam, 2014-07-18
Jesaja 11
Bundel: Geheim& Geloofd
 

Zywa Twijfel en Geloof [2]

Meestal zijn engelen vaag
zwakke schimmen in het hoofd
van de mensen die hen bedenken

maar profeten hebben wensen
die aartsengelen dwingen
om te doen en te zeggen
wat ze dringend nodig hebben

Het komt van God
ook het kwaad
(dat de mensen elkaar aandoen)

en de duivels uit de overlevering
die de uitverkorenen willen
verdrijven uit iedereen
die anders is dan zij

God is Alwijs
Hij laat de mensen
zelf oordelen

over geloof en weten
en de uitwerking van regels
voor alles waarover anders
twijfel zou kunnen bestaan

Gedicht 4824
Amsterdam, 2022-11-19
De duivelsverzen (Salman Rushdie) - 1988
Jesaja 45:06-07
Amos 3:06

Djibriel in het boek "The Satanic Verses"
Bundel: Slijk
Eerbetuiging aan: Rushdie, Salman 
 

Zywa Rode hartlijn

Voorspoed met gehoorzaamheid:
is dat het plan voor de mens?
Een familie die de vader volgt
zoals de vaders hun vader?

Of is het een verbond
van onbesneden liefde?
Eén hart, levend
vlees en bloed?

Eén hart, één bloed
van man en vrouw
dat een rode lijn trekt
om niet te overschrijden

Samenkomen
in één hart!
Het leven vieren
in één lied!

Gedicht 782
Amsterdam, 2016-08-30
Jeremia 09:25-26
Ezechiël 11:19-20
Hosea 06:06

Lied "One love" (1977, "Eén liefde", Bob Marley)
Bundel: De Koning
Eerbetuiging aan: Marley, Bob 
 

Kinderen sterven

van de honger, zij zijn het --


enige voedsel.


Children are dyingKinder verhungern,
of hunger, then they are food --sie sterben und sind dann die --

Nothing else to eat.einzige Nahrung.

Gedicht S2155
Amsterdam, 2024-03-23
Klaagliederen 4:10 - -587
Klaagliederen 04:10
Palestina in het jaar 587 vC (verwoesting van Jeruzalem) >> Klaagliederen 4:10 Zachtaardige vrouwen koken hun eigen kinderen, die hun tot voedsel dienen, in deze tijd van rampspoed voor mijn volk.
Bundel: Mag Macht
 

De steden verwoest,

de mensen verkracht, vermoord --


tot slaven gemaakt.


The cities destroyed,Die Städte zerstört,
people raped, people murdered --die Menschen vergewaltigt --

and people enslaved.ermordet, versklavt.

Gedicht S2156
Amsterdam, 2024-03-23
Lessen van de duisternis (François Couperin) - 1714
Klaagliederen 5
Compositie "Leçons de ténèbres" - Troisième Leçon pour le Vendredi Saint (Derde les voor de Goede Vrijdag) voor twee sopranen, viola da gamba, theorbe en orgel, op 23 maart 2024 uitgevoerd in het Orgelpark, door La Sfera Armoniosa (Johannette Zomer, Channa Malkin, Paulina van Laarhoven, Mike Fentross, Pieter van Dijk)
Palestina in het jaar 587 vC (verwoesting van Jeruzalem) >> Klaagliederen 5:11 Vrouwen hebben ze verkracht in Sion, meisjes in de steden van Juda.

Bundel: org ELP ark 
Componist: Couperin, Francois 
 

Het gaat nog steeds zo:

Israël is doof, erkent --


profeten te laat.


It is still the same:Es gilt immer noch:
Israel is deaf, allows --Israel ist taub, erkennt --

its prophets too late.Propheten zu spät.

Gedicht S2684
Amsterdam, 2025-05-31
Ezechiël 12:01
Bundel: Groet van toen
 

Zywa Het Beest

Voorgoed is de berg gevangen
in de wurggreep van de slang
en ook de stad, het hele land

Langs de zee zwiept haar staart
met donderslagen kraters hellevuur
de aarde in, ze brult en giert

's nachts doodsangsten in onze adem
ze verbrijzelt onze sprinkhaankoppen
op de keien, stuk voor stuk voor stuk

Ze lust me niet, ze eet alleen
het land waarop ik leef, ze omsluit
en bedwelmt me als een kakkerlak
die steeds terugglijdt in de fles

en niet ontsnappen kan uit dromen
van verloren vrijheid en de dorpen
weggewalst en glad geveegd
door haar lange slangenbuik

Er is geen land meer voor de doden
Onder onze bedden liggen ze begraven
Zeg me, hoe kan ik zo slapen
wachtend op een wonder
wachtend op de dood?

Gedicht 480
Amsterdam, 2015-10-06
Daniël 07
Openbaringen 19:19-20,20:10

Palestina (5-10 juni 1967 - Zesdaagse Oorlog)
Bundel: Korte Preken
 

Zywa De profeet

God heeft weer eens medelijden
met de mensen, en met al hun vee

Daar sta ik dan, profeet
van onheil dat niet komt

profeet van een god die niet wil
gedefinieerd zijn

door ongelovigen
hun schuld en straf

Kaïn, Sodom, Ninivé
de rondtrekkende mannen

met vrouwen die verlangen
naar een huis met een tuin

Hun schuld, hun schuld
de grote schuld

van hun oordeel, de kruisen
van hun daden en hun wegkijken

Schuld die je niet kunt verkopen
voor wat geld, noch voor een waarheid

met een verlossing en troost
voor hen die God mag

Gedicht 1720
Amsterdam, 2018-04-20
Jona 3:04
Bundel: De Koning
 

Kijk naar buiten, wacht,

dan zul je het zien, het licht --


dat al in je is.


Look outside, wait, thenSchaue nach draußen,
you will see the light that is --warte, dann wirst du sehen --

already inside you.das Licht in dir selbst.

Gedicht H4962
Amsterdam, 2024-10-05
Terwijl de wateren de zee bedekken (Nick Cave) - 2024
Habakuk 2:14
Lied "As the Waters Cover the Sea", Nick Cave & The Bad Seeds, album "Wild God"
Habakuk 2:14 Want de aarde zal vol worden van kennis van de heerlijkheid des HEEREN, zoals de wateren (de bodem van) de zee bedekken (ca. 615 vC)

Bundel: Geen wonder
Eerbetuiging aan: Cave, Nick 
 

Slaap, boosheid, opdat

de bliksem van jouw schoonheid --


niemand van ons treft.


Sleep, anger, so thatSchlafe, Zorn, damit
the lightning of your beauty --der Kriegsblitz deiner Schönheit --

can't strike anyone.keinen von uns trifft.

Gedicht S2977
Amsterdam, 2024-09-28
Slaap, o bliksem van de oorlog (Antonio Ottoboni / Alessandro Scarlatti) - 1697
Judith
Aria "Dormi, o fulmine di guerra", uit het oratorium "La Giuditta" (Judith)
Bundel: de Liefde het Verstand en de Dood
Eerbetuiging aan: Ottoboni, Antonio 
Componist: Scarlatti, Alessandro 
 

Je bent niet alleen,

ik zal je vergezellen --


Wij delen ons lot.


You are not alone,Du bist nicht allein,
I will accompany you --ich werde dich begleiten --

We shall share our fate.Dein Schicksal ist meins.

Gedicht H4932
De Koog, 2024-09-23
Kom, volg mij trouw (Iacopo Cassetti / Antonio Vivaldi) - 1716
Judith
Aria "Veni, me sequere fida" uit het oratorium "Juditha triumphans" ("Judith overwint", RV 644) - Judith (en Abra)
Bundel: Om Armen
Eerbetuiging aan: Cassetti, Iacopo 
Componist: Vivaldi, Antonio 
 

Ik ken je niet, maar

de avond valt al, blijf toch --


liever hier bij mij.


I don't know you, butIch kenne dich nicht,
the evening is falling, stay --aber der Abend fällt schon --

and abide with me.Bleibe noch mit mir.

Gedicht H2410
Amsterdam, 2019-03-12
Lucas 24:29
Bundel: Liefik
 

De vogels zingen

voor mij en voor de hennep-


zaadjes naast mijn stoel.


The birds sing for me,Die Vögel singen
yes, they like me, and the hemp --für mich und die Hanfsamen --

seeds next to my chair.neben meinem Stuhl.

Gedicht H3623
Amsterdam, 2022-12-28
Drie vogeltjes (Bob Marley) - 1977
Matteus 06:26
Matteüs 6:26 "Zie de vogels in de lucht: zij zaaien niet en maaien niet en verzamelen niets in schuren, en toch voedt uw hemelse Vader hen."
Lied "Three Little Birds" (album "Exodus")

Bundel: ZielZinZon
Eerbetuiging aan: Marley, Bob; The Wailers 
 

Zywa De weg

Gek genoeg zijn er regels
Echt waar, mensen zijn gek
niet verstandig en onverstandig

genoeg om te denken
dat wetten nodig zijn (niet stelen
niet moorden, contracten nakomen)

terwijl het zo simpel is:
we leven en we leven
niet alleen, dus

wat je niet wilt
ondergaan, doe dat niet
een ander aan

Dat is de weg
van het ware, de niet vastgelegde
waarheid en het niet vastgelegde

leven
Het is alles
het enige

gebed, je zekerheid
en plicht, de enige regel
van liefde en verstand

Gedicht 1873
Amsterdam, 2018-10-17
Tobit 04:16
Bundel: De Koning
 

Zywa Het Huis

Ik snuif de oude geur op, de heiligheid
van wierook en gordijnen, geheimzinnig
zacht kaarslicht en daarachter de belofte

van kracht, wonderen en geluk

Steen voor steen, doek voor doek
hebben we het Huis hersteld
acht dagen lang brandde de olie

van kracht, wonderen en geluk

Hiervoor hebben we gestreden
zijn we jarenlang verslagen
wonnen we met zeven armen

van kracht, wonderen en geluk

Gedicht 475
Amsterdam, 2015-10-01
1 Makk. 06:51-52, 04:36
Chanoeka (Inwijding van de tempel)
Jeruzalem, 164 BCE

Bundel: De Koning
 

Overtuigingen

stempelen ons karakter --


met onvrij gedrag.


In our character,Überzeugungen
our convictions make imprints --prägen deinen Charakter --

of unfree conduct.Du handelst unfrei.

Gedicht S1357
Amsterdam, 2022-03-18
Efeziërs 1
Tegen de brief van Paulus aan de Efeziërs 1:13-14
Karakter = Stempel

Bundel: Stempels Maskers
 

Wee, verdorven stad!

Hoort! Wij bereiden de Weg --


voor onze koning!


Woe, this wicked city!Wehe, böse Stadt!
Hear! Hear! We are preparing --Wir bereiten unserem --

the Way for our king.König den Weg! Hört!

Gedicht H4592
Amsterdam, 2024-04-09
Markus 01:02-03
De beweging van joodse opstandelingen op het eind van de jaren 20 CE heet: de Weg (naar de vestiging van Gods koninklijke heerschappij, zoals onder Jozua)
Markus 1:2 is later ingelast en verwijst naar Exodus 23:20 en Maleachi 3:1, "Zie, Ik zend mijn bode voor uw aangezicht uit, die uw Weg bereiden zal"
Markus 1:3 verwijst naar Jesaja 40:3, "de stem van een, die roept in de woestijn: Bereidt de Weg des Heren, maakt recht zijn paden"
Handelingen 24:22 "Maar Felix, die zeer goed van de Weg op de hoogte was, verdaagde hun zaak"
Filologische studie "Paulus - Kijken in Uw lezend gezicht" (2012, Charles Vergeer), paragraaf 1.1.a

Bundel: De Koning
Eerbetuiging aan: Vergeer, Charles 
 

Zywa Veranderprojecten

Mijn werk is me niet te veel
Het is me te weinig
resultaat en bevestigt juist
wat had moeten veranderen

Het zijn nieuwe zakken
voor verzuurde wijn
Het helpt geen problemen
de wereld uit, het stelt
de managers gerust

En daar leef ik van, daar
word ik ongelukkig van
en het personeel nog meer

      na de wandelmeditatie
      over de missie van het bedrijf
      het samen schrijven van haiku
      het zingen van grondtonen
      en desnoods vuur-

      lopen om onverschrokken
      te veranderen en dat
      samen te doen, ook als
      de baas het niet durft

Gedicht 5997
Amsterdam, 2026-04-27
Nachtgids (Marjolijn van Heemstra) - 2025
Markus 02:22
Roman, paragraaf 2
Bundel: Het Halve Werk
Eerbetuiging aan: Van Heemstra, Marjolijn 
 

Zywa De Bevrijder

De winter is voorbij, de mannen willen actie
als rammen zonder ooien en zonder herder
Bij het vismeer beloof ik hun koning te zijn

Het kost een vermogen, dagelijks
voeren karren brood en vis aan
de veldtocht begint, we trekken op
door de buitengewesten

Op de Zalvingsberg bij de hoofdstad
kamperen we tussen de olijfbomen
De heilige giet een gouden kroon olie
over mijn hoofd, het is mijn mooiste verjaardag

Ik spreek de mannen toe: Het is nabij!
En mijn vijanden, die mij niet willen
breng hen hier en slacht hen voor mijn ogen!

Gedicht 490
Amsterdam, 2015-10-14
Markus 03-14, Lukas 19:27-28
Jezus (Galilea, Jeruzalem) in het jaar 30 CE
Jezus = "JHWH is redding"

Bundel: De Koning
 

Zywa Hoofdzaken

Het is een serieuze zaak
mannen aan de rivier
bespreken en proeven de revolutie

De cavalerie komt
de heilige arresteren
en sluit hem ver weg op

Het is feest in dat fort
De koning is jarig
Een meisje danst

Ze warmt de mannen op
met haar blote buik
en moet een wens doen

Ze weet zich geen raad, zoekt
bescherming bij haar moeder
die het hoofd van de heilige vraagt

Los van zijn lijf wordt het
's nachts overgedragen
aan zijn volgelingen die zingen

van revolutie en rechtop staan
zonder de voet van de koning
in hun rug

Gedicht 393
Vaison-la-Romaine, 2015-04-06
Markus 06:17-24
Johannes de Doper (Perea, Palestina, in het jaar 29 CE)
Bundel: De Koning
 

Zywa Paradox [2]

Aan de vooravond van de strijd
wordt er op de heuvels buiten
de stadsmuur gezongen
want de overwinning is nabij

We moeten de belofte volgen
we moeten ons bevrijden
we moeten en mogen
dus bloed vergieten


Twee generaties later
is het nog maar een vaag verhaal
De verzetshaarden zijn verwoest
de massagraven overwoekerd

Alleen de verliezers vergeten het niet
De ene partij ziet om in wrok
en legt een vloek op de andere
die de nederlaag sublimeert

tot een paradox
want wie God aan zijn zijde heeft
kan alleen maar winnen -
in Zijn verheven werkelijkheid

Gedicht 5499
Amsterdam, 2024-04-15
Markus 11:01-10
Matteüs 21:01-10

Zondagavond 2 april 30 CE in Betanië, net buiten Jeruzalem: viering van de kroning van de Bevrijder ('Jezus'), tot koning door de zalving (vandaar zijn erenaam 'Gezalfde'/'Christus')
Nabij: Marcus 1:15, 14:41-42 "Het uur is gekomen; de overgave van de stad is nabij!"
Verzetshaarden en massagraven: de Romeinse shoah (totale vernietiging) van 2000 jaar geleden tegen de opstandige joden
Er waren twee partijen verliezers: de Joden die uit de mislukking van de opstand concludeerden, dat de Bevrijder (Jezus) blijkbaar niet de Messias (Gezalfde/Christus) was, en de Joden die eraan vasthielden dat hij dat wel was, maar dat de bevrijding geestelijk en niet werelds was
De eerste groep voegde in de vijfde eeuw CE als 19de gebed een vloek jegens de 'christelijke' joden toe aan het Achttiengebed (Sjemoné Esré / Amidah), nummer 12, genaamd Birkat ha-Minim (Op de ketters)
Filologische studies "Paulus - Kijken in Uw lezend gezicht" (2012), "Geschreven en toegeschreven" (2013) en "Wie was Paulus wel?!" (2016) van Charles Vergeer

Bundel: De Koning
Eerbetuiging aan: Vergeer, Charles 
 

Hij verkent de stad

om haar in te gaan nemen --


met ware vrede.


He's looking aroundEr erkundet die
the city in order to --Stadt, um sie einzunehmen --

take it with true peace.mit wahrem Frieden.

Gedicht H4594
Amsterdam, 2024-04-11
Markus 11:11
Na de intocht op maandag 3 april 30 CE verkent de Bevrijder ('Jezus') met de troepen onder leiding van Judas het centrum van Jeruzalem (Markus 11:11)
Aansluitend bezetten ze de tempel (verjaging van de belasting-inners); Judas levert het centrum van de stad over aan de nieuwe koning
Dinsdag 4 april 30 CE: de Romeinse troepen uit Caesarea arriveren en heroveren het tempelplein
Donderdag: tweede aanval, die totaal mislukt
Filologische studies "Een nameloze - Jezus de Nazarener" (1997) en "Het panterjong: leven en lijden van Jezus de Nazarener" (2000) van Charles Vergeer

Bundel: De Koning
Eerbetuiging aan: Vergeer, Charles 
 

De offerduiven

fladderen over de markt --


op het tempelplein.


The sacrificialDie Opfertauben
doves flutter over the booths --flattern über den Buden --

in the temple square.auf dem Tempelplatz.

Gedicht S2405
Amsterdam, 2024-10-11
Glas-in-loodramen (Hansjörg Fink en Elmar Lehnen) - 2022
Markus 11:15
Compositie "Vitraux", deel "Jesus jagt die Händler und Käufer aus dem Tempel" ("Jezus verjaagt de handelaars en kopers van het tempelplein", Hansjörg Fink [trombone] en Elmar Lehnen [orgel]), in het Orgelpark door hen uitgevoerd op 11 oktober 2024
De bedoelde glas-in-loodramen zijn door Arcabas (Jean-Marie Pirot) aangebracht in de Notre-Dame des Neiges in Alpe d'Huez

Bundels: De Koning, org elp ARK 
Eerbetuiging aan: Pirot, Jean-Marie 
Componisten: Fink, Hansjörg; Lehnen, Elmar 
 

Zywa Homo desens

Rebel of belofte?
Onze oudste zoon mislukte
we moeten hem wel verzwijgen

Opnieuw een harde les
de bazen van de soldaten
zijn onze bazen

We zullen moeten toegeven
niet langer geloven
dat het ooit goed komt

dat er ooit een Huis zal staan
onverwoestbaar, met op de hoek
een afgekeurde steen

Dat huis zullen we niet bouwen
maar misschien worden we rijk
genoeg om de wapens te kopen

waarmee we het land kunnen veroveren
even nietsontziend als de stammen
onder leiding van Jozua

Gedicht 644
Amsterdam, 2016-05-01
Markus 12:10
Desens = falend, missend
Hoeksteen: Psalm 118:22, Markus 12:10
Jezus Christus, de joodse kroonpretendent
Jehoshua / Jozua / Jezus = JHWH is redding

Bundel: De Koning
 

Zywa Oordeel

Hoe staan de sterren
daar in de nachthemel boven
de stadsmuur en het geschreeuw

van de strijders op het plein?
Hier is het rustig, we vallen in slaap
maar mijn lief hoort de dolkmannen

komen en roept ons wakker: Nabij!
de overgave van de stad is nabij!
De Leeuw omhelst hem innig

voor de ruiters hem omsingelen
verminken en meenemen
De strijders vluchten, vechten

zich dood in de engte bij de bron
Het was nabij, het is voorbij
Ik heb geen thuis meer

alleen schuilplaatsen in de nacht

Mijn lief, wat zullen ze je aandoen
waar ben je, waar is het oordeel
dat jou bevrijdt?

Gedicht 386
Vaison-la-Romaine, 2015-04-02
Markus 14
Maria Magdalena (Jeruzalem, in de nacht van 6 op 7 april 30 CE)
Lukas 22:38, Matteüs 27:8

Bundel: De Koning
 

Zywa De nacht is voorbij

Net op tijd, de orde is hersteld
al heeft het me veel soldaten gekost
Wat een nacht, de mannen zijn uitgeput
Ze hopen en verlangen dat het voorbij is
maar de dag breekt aan, nu

de koning en zijn aanvoerders nog
terechtstellen, tentoonstellen
Hij ziet er niet uit
in zijn dure kleren
met een schuin verband

als koningskroon om zijn hoofd
strompelend door de smalle straten
Vandaag juich ík, om het jammeren
van de vrouwen en bejaarden
de ontzetting op ieders gezicht:

Wat hebben ze gedaan? Is hij het echt?

Gedicht 387
Vaison-la-Romaine, 2015-04-02
Markus 14-15
Pontius Pilatus (Jeruzalem, vrijdag 7 april 30 CE)
Lukas 23:27, Johannes 18:10

Bundel: De Koning
 

Zywa De Toren

Ze was de prinses die koningin werd
toen ze hem op zijn verjaardag waste
met dure zalf en hem dus samen
met de hogepriester tot koning wijdde

Ze trokken de stad in, de opstandelingen
tussen de pelgrims voor de feestweek
een intocht voor het koningspaar
een staatsgreep die zou mislukken

Natuurlijk was zij de eerste
die terugging naar zijn graf
waaruit bange intriganten
zijn lichaam weggehaald hadden

Natuurlijk was zij de eerste
die hem in een visioen terugzag
en de eerste die wilde geloven
dat het koninkrijk toch nog nabij was

Natuurlijk was zij de eerste
die dit ging verkondigen
deze Blijde Boodschap
van hoop die doet leven

Gedicht 6095
Amsterdam, 2026-07-25
Markus 14:01-09, 16:09-11
De erenaam van prinses Mirjam, 'Migdal' ('Toren'), in het Grieks Maria 'Magdal-ena', is een paar eeuwen later niet meer begrepen en opgevat als een aanduiding, dat zij uit de plaats Migdal (Magdala) afkomstig was
De kroning van de joodse koning is een wijding, om JHWH in hem aanwezig te laten te zijn. De wijding bestaat uit een reinigingshandeling (zalving van de voeten, in dit geval door Maria, de echtgenote van de kroonprins, beiden uit het huis van David) en de kroning (door de hogepriester, in dit geval Simeon).
Om de opstand tegen het Romeinse gezag te verdoezelen, laten de evangelisten de kroning weg. Volgens Johannes 01:01-03 vindt deze plaats op 10de nisan (zondagavond 2 april 30 CE), dat is de dag van de intocht in het Beloofde Land onder leiding van Jozua ('de bevrijder uit naam van JHWH', wat tevens de titel van de kroonprins is, later verbasterd tot 'Jezus'), en de dag waarop de kroonprins 34 wordt (volgens de Romeinse kalender is die verjaardag een week later, op 10 april 30 CE).

Bundel: De Koning
 

Commando's klimmen

's nachts met toortsen door de grot --


de bovenstad in.


Commandos climb throughKommandos klettern
the cave at night with torches --nachts mit Fackeln durch die Schlucht --

Into the city.in die Oberstadt.

Gedicht H4971
Amsterdam, 2024-10-11
Glas-in-loodramen (Hansjörg Fink en Elmar Lehnen) - 2022
Markus 14:10,20
Compositie "Vitraux", deel "Jesus jagt die Händler und Käufer aus dem Tempel" ("Jezus verjaagt de handelaars en kopers van het tempelplein"), in het Orgelpark door Hansjörg Fink (trombone) en Elmar Lehnen (orgel) uitgevoerd op 11 oktober 2024
De bedoelde glas-in-loodramen zijn door Arcabas (Jean-Marie Pirot) aangebracht in de Notre-Dame des Neiges in Alpe d'Huez
Markus 14:10,20 Judas, de aanvoerder van de 'dolkmannen', dringt op de donderdag na de feestelijke intocht de stad Jeruzalem binnen via de schacht boven de Siloam-bron, en de volgende dag is hij de eerste van de Twaalf (raadslieden van de koning) die met Jezus 'gedoopt' wordt als martelaar voor Gods heerschappij

Bundels: De Koning, org elp ARK 
Eerbetuiging aan: Pirot, Jean-Marie 
Componisten: Fink, Hansjörg; Lehnen, Elmar 
 

Zywa Leeuwen

Vechten is kermen en zwaarden
losrukken van de lijken, natte
sandalen, rode voeten gewassen
in bloed, en dat het uren duurt

om 's nachts plein en paleis
schoon te spoelen en dan toch
nog de stad uitgejaagd worden

Vechten is kerende kansen
niet opgeven, maar een list
verzinnen, een houten paard
een Münchhausen of een tunnel

met honderden door de schacht
naar de waterburcht binnentrekken
in de gesloten koningsstad

Vechten is steeds opnieuw
aanvallen, schreeuwen, houwen
en klauwen als leeuwen
over groeiende bergen

doden, want Het Is Nabij
ook al trekken we ons terug
Het Is Nabij zolang we leven

Gedicht 385
Vaison-la-Romaine, 2015-04-02
Markus 14:41-42, 1:15, Lukas 13:4
Juda(s) - Jeruzalem in het jaar 30 CE
2 Samuël 5:7-8, Psalm 58:11, 68:23-24

Bundel: De Koning
 

Zywa Heilig heilig heilig

Er is haast geen doorkomen aan
Hij kan nauwelijks nog zien
weet niet eens dat hij loopt

Onder de zware koningskleren
ligt zijn rug open, erger nog
dan zijn gezicht met de wond

waar een oor af geslagen is
Een levende dode, voor eeuwig
heilig om zijn Streven

Er dringen mannen naar voren, ze vallen
met veel kabaal het peloton aan. Kansloos
Alleen een paar soldaten vermoord

Bij de Schedelkuil kijken de vrouwen
naar het vastsjorren van de koning
zijn kapotte neus tegen het hout

de diepe kerven in zijn rug
vol in het zicht: een mens
kun je hem niet meer noemen

De soldaten vervloeken hem en
de andere twee om de slachtpartij
Ze dobbelen om zijn goud-

bestikte kleed en zijn hemd
ook al is dat stijf geronnen rood
Zijn mantel scheuren ze in stukken

voor de winnaars van het lot
Hij stikt al gauw
Zijn vader haalt hem op

Gedicht 388
Vaison-la-Romaine, 2015-04-03
Markus 14:47, 15
Jezus (Jeruzalem, vrijdag de 14de nisan, 7 april 30 CE, dit is de voorbereidingsdag voor de Grote Sjabbat van het paasfeest op de 15de nisan)
Ecce homo (zie de mens)
Markus 15:33 Zonsverduistering op Jezus' sterfdag, de 14de nisan. Dit is zo opgeschreven, omdat er drie jaar later juist op de 14de nisan, vrijdag 3 april 33 CE, een zonsverduistering was, wat een paar eeuwen later tevens mooi aansloot op de verschuiving van Jezus' geboorte naar 25 december van het jaar 0 CE, zodat het weer klopt dat Jezus volgens de Romeinse kalender 33, net geen 34, jaar is geworden
Jesaja 6:3, Lucas 23:27, Psalm 22:19

Bundel: De Koning
 

Zonder oor kan hij

niet langer de koning zijn --


maar hij heeft vier broers.


Without the ear heOhne Ohr kann er
can no longer be king, but --nicht mehr König sein, aber --

he has four brothers.er hat vier Brüder.

Gedicht S2175
Amsterdam, 2024-04-14
Markus 14:47,63, 6:3
Markus 14:47 Wetend dat de Messias als vertegenwoordiger van God ongeschonden moet zijn, verminkt een handlanger van de hogepriesters en de farizeeën de Bevrijder ('Jezus', de gezalfde ('Messias') knecht der Heren, Johannes 18:10), en verscheurt de door de Romeinen aangestelde hogepriester Jozef Kajafas het naadloze gewaad dat de Bevrijder ('Jezus') draagt (Markus 14:63)
Vier broers: Jakob, Joses (Jozefje), Simeon en Juda (Markus 6:3)
Filologische studies "Een nameloze - Jezus de Nazarener" (1997) en "Het panterjong: leven en lijden van Jezus de Nazarener" (2000) van Charles Vergeer

Bundel: De Koning
Eerbetuiging aan: Vergeer, Charles 
 

De hogepriester

is een vechtersbaas, hij waagt --


zijn leven voor God.


The high priest himselfDer Hohepriester
is a born fighter, he must --ist ein Kämpfer, er riskiert --

risk his life for God.sein Leben für Gott.

Gedicht S2176
Amsterdam, 2024-04-14
Markus 14:66-72
Simeon, de 'Kefas' ('Rots'/'Petrus', de hogepriester) van de opstandige orthodoxe joden, neemt deel aan de aanval op het huis van de door de Romeinen aangestelde hogepriester Jozef Kajafas, waar de Bevrijder ('Jezus') gevangen gehouden wordt; hij waagt zich dus in het hol van de leeuw
Het woord 'alektor' moet niet begrepen worden als 'de haan', maar als 'eklektos': 'de uitverkorene' (de hogepriester)
Filologische studies "Een nameloze - Jezus de Nazarener" (1997) en "Het panterjong: leven en lijden van Jezus de Nazarener" (2000) van Charles Vergeer

Bundel: De Koning
Eerbetuiging aan: Vergeer, Charles 
 

Het is een nieuw plan:

de Bevrijder bevrijden --


uit onze wanhoop.


It is a new plan:Der Plan: Befreiung
to free the Liberator --des Befreiers aus dieser --

from our own despair.Verzweiflung unser.

Gedicht S2174
Amsterdam, 2024-04-12
Markus 14:66-72
[A] De Bevrijder ('Jezus') zit gevangen in het huis van Josef Kajafas, de door de Romeinen aangestelde hogepriester, een collaborateur in de ogen van de orthodoxe joden
[B] De latere, 'christelijke', interpretatie legt het incognito van Simeon, de 'Kefas' ('Rots'/'Petrus') uit als een verloochening, om de groep aanhangers van de Bevrijder ('Jezus') in Jeruzalem zwart te maken (en de Romeinen vrij te pleiten van de terechtstelling)
Filologische studies "Een nameloze - Jezus de Nazarener" (1997) en "Het panterjong: leven en lijden van Jezus de Nazarener" (2000) van Charles Vergeer

Bundel: De Koning
Eerbetuiging aan: Vergeer, Charles 
 

Zywa Theologica

Ook als je het begin van het heelal
Schepper noemt, Vader van de wereld
blijft het ver weg, je zou, als dat kon
een verbinding nodig hebben

een Heilige Geest, geen wonder
dat die is bedacht, gelukkig
was er al de theologica
van de verrijzenis uit de dood

die voor ons mensen nog niet is
weggelegd, maar wel beloofd
aan de gelovigen, die hopen
dat het mogelijk is, juist

omdat het zo gelopen moet zijn
dat Hij al bij onze Vader is, de Schepper
tot wie Hij in al zijn goddelijkheid
uiteraard Papa zegt

Gedicht 5451
Amsterdam, 2024-03-06
Markus 15:07
Abba is de familiaire aanspreking van je vader: papa. Jezus was goddelijk, en sprak God dus aan als 'Papa'; Hij was immers de zoon van Papa, ofwel 'bar-abba', vertaald in het Grieks is dat: Barabbas. Jezus de Gezalfde (Christus) kreeg daarom ook de titel Barabbas (Zoon van Papa).
Marcus schreef het oudste evangelie en gebruikte die titel in 15:7 zonder Jezus' naam erbij, om de Romeinen niet te provoceren. Voor de gelovigen was het toch wel duidelijk; met de titel kon alleen Jezus bedoeld zijn. In enkele manuscripten van het later geschreven evangelie van Mattheüs staat in vers 27:17 niet: "Jezus of Barabbas", maar: "Jezus Barabbas", omdat dat inmiddels niet meer gevaarlijk was onder het Romeinse bestuur.

Bundel: De Koning
 

Zywa Voorzichtig voor de stekels

Snel loopt hij de trap af
naar de rozenstruik in de knop
bij de poort van de kazerne

Hij snijdt een bed van scheuten
om zijn sandalen en vlecht
- voorzichtig voor de stekels -
van twijgen een krans

voor de gevangen koning
Deze kroon zal hij voelen
We slaan hem zijn schedel in

Daarna maken we hem af
Misschien leren ze het dan af
en zijn we eindelijk van hen af

Gedicht 143
Amsterdam, 2010-03-21
Markus 15:16-17
Doornenkroon
Romeinse soldaat in Jeruzalem (vrijdag 7 april 30 CE)

Bundel: De Koning
 

Zywa Waar zijn de vogels

Het is zo stil buiten, nooit meer
zal hij in de loggia staan, nooit meer
zal hij me aankijken, nooit meer

nooit meer raakt hij mij aan

Ik kon niet slapen, keerde terug
bij het eerste licht om hem te wassen
en te balsemen, zijn geest was geweken

hij was niet meer waar hij lag
en ik knielde, omarmde zijn lichaam
en huilde de koude doeken nat

Zijn armen waren sterk als pilaren
met blote handen
kon hij een leeuw aan stukken scheuren

alle vrouwen hielden van hem, ze hadden
geen rust, liepen de straten en pleinen af
altijd kwamen ze langs zijn huis

Woelend droomden ze
van zijn zwarte haren
ze grepen hem vast en lieten niet los

ze wilden in zijn schaduw liggen, zijn hoofd
tussen hun borsten leggen, uit zijn hand
honing eten en hem voorstellen aan hun moeder

maar hij koos mij, heel de nacht
vrijden we in de open lucht
heerlijk geurden de liefdesappelen

De winter en de regen waren voorbij
struiken en bomen kwamen in bloei
en in heel het land zongen vogels

Gedicht 383
Amsterdam, 2015-03-20
Markus 16
Maria Magdalena (Jeruzalem in het jaar 30 CE)
Hooglied
Richters 14:5,16:29

Bundel: De Koning
 

Zywa Bij een dierbare overledene

We hebben het volbracht
hem gebalsemd, opgelucht
hem in te wikkelen en
hem weer voor ons te zien
zoals hij was

Hier bij hem
in de herdenkingsruimte
van ons leven met hem
is hij dichtbij, we voelen
zijn aanwezigheid

en vluchten bang naar buiten
nog voordat hij in het graf
gelegd wordt, het lichaam
ligt klaar in de voorhal
hijzelf is er niet meer

Gedicht 5493
Amsterdam, 2024-04-13
Markus 16:01-08
Johannes 19:30 "Het is volbracht!"
Markus 15:46 Jozef legt het lijk van zijn zoon, de Bevrijder ('Jezus'), in de herdenkingsruimte (de memoria) van het familiegraf, dat is de voorhal waar de nabestaande bijeenkomen om de bijgezette doden te herdenken
Markus 16:1-8 Toen de sabbat voorbij was, gingen Maria van Magdalena en Maria, de vrouw en de moeder van de Bevrijder ('Jezus'), naar de herdenkings-ruimte om het lijk te balsemen. De steen voor de ingang blijkt te zijn weggerold. Ze ervaren Gods aanwezigheid en vluchten bang weg.
Historische liefdesroman "Kallirhoë" (Chariton, 2de eeuw): 3.3.1 toen hij aankwam, zag hij dat de afsluitstenen van het graf bewogen en de ingang vrijkwam
Liefdesroman "Ephesiaká" 3.8 (Xenophon van Efeze, 3de eeuw): Perilaus gaat naar het graf van Anthia en treft de ingang open aan
Filologische studies "Een nameloze - Jezus de Nazarener" (1997), "Het panterjong: leven en lijden van Jezus de Nazarener" (2000), en "Paulus - Kijken in Uw lezend gezicht" (2012) van Charles Vergeer

Bundel: De Koning
Eerbetuiging aan: Vergeer, Charles 
 

De sterloze ster

schijnt helder voor de volgers --


van hun bijgeloof.


The starless star shinesDer Sternlose Stern
brightly for the followers --leuchtet hell für die Folger --

of superstition.des Aberglaubens.

Gedicht S1113
Amsterdam, 2020-12-21
Matteüs 02:02
Er waren drie zwakke conjuncties van Saturnus en Jupiter op 12 november 7 BCE; de maan was nog niet op, zodat goed te zien was dat Saturnus en Jupiter urenlang stil leken te staan aan de spits van het zodiakale licht, dat als een schijnwerper gericht leek te zijn op Bethlehem
In de vierde eeuw CE besloten de bisschoppen om Jezus' geboortedag te gaan vieren op de dag van de midwinterzon-newende, de heidense feestdag van de Onoverwinnelijke Zon; in de Romeinse kalender viel die dag op 25 december; vervolgens werden de genoemde conjuncties opgevat als aankondiging van Jezus' geboorte
Het was al eeuwen gebruikelijk om grote gebeurtenissen te koppelen aan een astrono-misch verschijnsel, zodat de samensteller(s) van het evangelie van Matteüs (ongeveer in 75 CE) dit ook deden, maar zonder een specifieke verwijzing, omdat er geen bekend was

Bundel: De Koning
 

Zywa Het laten

Zoekt en gij zult vinden
dat het antwoord ligt
onder een nieuwe vraag

Nadat God gevonden was
en gedefinieerd
als onkenbaar
riepen er mensen: Ja, maar
dat is dus een geloof!

Paulus schreef het op:

De oude verhalen zijn geen bewijzen
het nieuwe verhaal is dat evenmin
hoe blind ik ook geweest ben

Spijker het maar op de deuren!
En toch moet het
bestaan, kijk naar de wonderen
om je heen, kijk naar alles
Je moet helemaal niet zoeken
niet definiëren, maar bewust zijn

ervoor open staan en het laten
komen en gaan, dan heb je het
gevonden

Gedicht 1277
Konstanz, 2017-04-19
Matteüs 07
Matteüs 7:7 Bidt en u zal gegeven worden; zoekt en gij zult vinden; klopt en u zal opengedaan worden.
Blind: Handelingen 9:8
Spijker: in 1517 publiceerde Maarten Luther 95 stellingen over de aflaatpraktijk, die volgens latere verhalen door hem op de deur van de slotkerk te Wittenburg zijn gespijkerd

Bundel: Wissellichaam
 

Weten en doen wat

je wilt, is het brede pad --


het moeilijke pad.


Knowing and doingAuszuführen, was
what you want is the broad way --man will, ist der breite Weg --

the difficult way.der schwierige Weg.

Gedicht H2318
Amsterdam, 2018-11-05
Hoor nu mijn stem (Franca Treur) - 2017
Matteüs 07:13-14
Roman, hoofdstuk 24
Mattheüs 7:13-14 Gaat in door de enge poort, want wijd is de poort en breed de weg, die tot het verderf leidt, en velen zijn er, die daardoor ingaan; want eng is de poort, en smal de weg, die naar het leven leidt, en weinigen zijn er, die hem vinden

Bundel: Aanzicht&
Eerbetuiging aan: Treur, Franca 
 

Zywa Kleiner ik

Het smalle pad is beter
leer ik van de volwassenen
die klagend gemakkelijk
de brede wegen gaan

Zo eenvoudig is het niet, dat
zul je nog wel merken, zuchten
ze, dit is de echte wereld
niet de ware, dat weten wij

maar al te goed. Bedriegers
denk ik, daar doe ik niet aan mee
lopen jullie maar zonder mij
de oude tredmolens rond

met doemaars moetmaars laatmaars
de vijanden, die bondgenoten zijn
in de slappe stappen ondeugd
waar geen politie aan gewaagd wordt

want naïef moet je niet zijn
Heel de wereld doet mee
Zo zijn wij kleine ikken
gekomen waar we zijn en

we hebben een lief die wil
wonen in een gewoon huis
met gewone kinderen. Verrader
denk ik, iets ergers bestaat er niet

Gedicht 394
Vaison-la-Romaine, 2015-04-07
Matteüs 07:13-14
Bundel: Geheim& Geloofd
 

Zywa Ook als er geen uitleg is

Is een veertigste verjaardag
een scheiding, zoals hier deze bergkam

waar het landschap links en rechts
hetzelfde is, maar de regen vloeit
naar andere zeeën?

Verleden hier, toekomst daar
en het besef dat het vervolg minder
mooi zal zijn dan je vroeger dacht

al noopt dat niet tot het oprichten
van een Partij Tegen Verdriet
Het volstaat om je geen zorgen

toe te eigenen, voorzichtig
te zijn als een slang en eerlijk
in de spiegel te kijken

Zo blijf je ook na station Halfweg
overeind, als een duikelaar

Gedicht 5670
Amsterdam, 2025-10-04
Matteüs 10:16
Waterscheiding
De eerste van de vier kardinale deugden is: Prudentia (Voorzichtigheid) - Matteüs 10:16 Bedenk wel, Ik zend jullie als schapen onder de wolven. Wees dus scherpzinnig als een slang en argeloos als een duif - De spiegel is het symbool van zelfkennis, later ook van verleden en toekomst
De andere drie kardinale deugden zijn: Iustitita (Rechtschapenheid), Fortitudo (Sterkte) en Temperantia (Gematigdheid)

Bundel: Museum Het Gele Huis
 

Om niet ziende blind

te zijn, sluit ik mijn ogen --


voor inbeeldingen.


Not to be blind, thoughUm klar zu sehen,
seeing, I just close my eyes --verschließe ich die Augen --

to imaginings.vor Einbildungen.

Gedicht H0633
Amsterdam, 2013-10-17
Matteüs 13:13
Bundel: WoefWoef
 

Zywa Geloven, hopen en bidden

Als kind geloofde ik
in God en het eeuwige leven
maar de volwassen twijfelden

Ze geloven en hopen -
in het volle besef
van hun tekortkomingen -

en ze bidden
waarachtig te zijn -
van tijd tot tijd bang

dat hun goede daden geen
briljanten zijn in Gods alwetendheid
maar vlekken schijnheiligheid

op hun netste kleren
voor het koninklijke bruiloftsmaal
waartoe zij geroepen zijn

als zwervers, zonder verdiensten
bezorgd of God hun ziel op tijd
zal hullen in genade

Gedicht 1890
Amsterdam, 2018-10-30
Matteüs 22:09-10,14, Jesaja 61:10
Bundel: De Koning
 

Zywa Het zoete lijden

Naastenliefde, soms een beker
waaruit ik mijn eigen bloed drink
dan weer een zwaar kruis
dat ik wil dragen, help me
en heb medelijden
wanneer ik val

Ik wil waken, bewaken
wat goed is, melk en honing
drinken, verzoeten wat
bitter is, ook het bitterste
de dood, en niemand
kwaad te doen

Mijn bloed, mijn hart
mijn leven wil ik geven
als rustplaats
voor mijn verlosser
en eeuwig geluk
zal in mij stromen

Gedicht 5475
Amsterdam, 2024-03-29
Matteüs 26-27
Piëtisme, vroomheidsbeweging in de Lutherse Kerk, sinds 1675
"Matteüspassie" (1727, tekst Christian Friedrich Henrici ['Picander'], muziek Johann Sebastian Bach, BWV 244), #66, #29, #47, #26, #29, #28, #26, #19, #75

Bundel: De Geprezene
 

Als een vurige

tong likt mijn ziel zich omhoog --


weg van de hitte.


Like a fiery tongueWie Feuerzungen
my soul licks itself upwards --leckt sich meine Seele hoch --

away from the heat.weg von der Hitze.

Gedicht H5131
Amsterdam, 2024-12-13
Zuiveringsfeest (Vilnis Smidbergs) - 1999
Lukas 02:22-39
Litanie "Festum purgativum", voor viool en orgel ("Zuiveringsfeest" [van de Maagd Maria], ofwel: "Maria Lichtmis", samenvallend met de Opdracht van Jezus in de tempel van Jeruzalem [Lucas 2:22-39], gevierd op 2 februari; op 13 december 2024 uitgevoerd in het Orgelpark door Indulis Cintins (viool) en Una Cintina (orgel)
Bundel: org elp ARK 
Componist: Smidbergs, Vilnis 
 

Zywa Vossen

Geen gloeiende storm uit de woestijn
geen ziedende toorn uit de hemel
geen dageraad in het oosten

alleen het machtige leger
dat ons als opstandelingen doodslaat
en in de kuil gooit bij de botten

van misdadigers en verliezers
Heeft er iemand gebid en gesmeekt
om een paar rechtvaardigen te sparen?

Blijft om die enkelen de stad gespaard?
Wij die ontkomen zijn, schuilen huilend
in ons recht waar we de doden eren

wier vertrouwen is beschaamd. Waarom?
Ik kan niet slapen, ik adem vragen
maar hoor geen antwoorden

Ik luister, luister ook naar mij
wees genadig en antwoord mij
zoek mij zoals ik U zoek, blijf

niet verborgen, wijs mij niet af
help mij, verwerp me niet
verlaat mij niet, wees mij nabij

Gedicht 389
Vaison-la-Romaine, 2015-04-03
Lukas 09:58
Hogepriester Simon 'Petrus' (Jeruzalem in het jaar 30 CE)
Klaagliederen 5:17-18, Jeremia 4:11-13,26, Genesis 18:32, Job 34:5, Psalm 22:2, 27:7-9

Bundel: De Koning
 

Zywa Weemoed [1]

Alleen de liefhebbers weten
er iets van, de anderen lopen
eraan voorbij en tasten het aan
Ze weten niet wat ze doen

's Avonds bekijken ze wel eens
een documentaire over iets
dat er niet meer is, maar
hun ijkpunt verandert niet:

het is van voor hun tijd
er zit geen toekomst in
Dus laten ze het verdwijnen
sluipenderwijs gebeuren, alleen

synthetisch blijft er iets over
van wat ooit elk jaar bloeide:
een geur, een gedicht
wat foto's en film-

fragmenten

Gedicht 6005
Amsterdam, 2026-04-30
Lukas 23:34
Bundel: Groet van toen
 

Zywa De droomtuin

In de droomtuin vier ik
de schoonheid van alles
dat me bevalt
Nergens lijklucht

ieder een bloemengeur
op zijn paradijselijke lichaam
met hemelse zintuigen

zoals Adam en Eva
en er valt niemand

en niets te verliezen

Genoegens in overvloed
ieders wensen vervuld

omdat ze veranderd zijn
en elkaar niet meer bijten
De volmaakte wereld

waar het leven niet meer is
wat het was, niet zoals wij
het kennen, een tuin waar
onze tijd, de tijd, niet bestaat

Gedicht 5535
Amsterdam, 2024-06-02
Lukas 23:43
Het hemelse paradijs
Lukas 23:43, 2 Korinthiërs 12:3-4, Openbaringen 2:7

Bundel: Geheim& Geloofd
 

Zywa Idée crucifixe

Een waaier van liedjes staat stil
bij toeschouwers en emoties
van het leven, purper en goud
verraad, mislukking en troost

Een groot lichtbaken, een kruis
stapvoets door de straten
gedragen, zo anders
als 2000 jaar geleden

In den beginne was het hout
en het hout werd het licht
van de mensen, het teken
van het eeuwige leven

voor wie het zien wil
een happy end
van vrede en naastenliefde
mooier dan in een droom

Gedicht 5472
Amsterdam, 2024-03-28
Johannes 01:01,04
Cruci-fix = vastgemaakt aan een kruis
Idée fixe = onveranderlijke opvatting
Sinds 2011 is op de Nederlandse televisie op Witte Donderdag de muziekshow "The Passion" (het lijdensverhaal) van Jezus Christus te zien
Johannes 1:1,4 "In den beginne was het Woord en het Woord was bij God en het Woord was God", "In het Woord was leven en het leven was het licht der mensen"

Bundel: De Geprezene
 

Het woord God is het

begin van alles, dit woord


voor alles, voor niets.


The word God startedAlles begann mit
everything, it is the worddem Wort Gott, dem einen Wort

for all, for nothing.für alles, für nichts.

Gedicht H2021
Amsterdam, 2018-02-06
De Bijbel voor ongelovigen - Het begin. Genesis (Guus Kuijer) - 2012
Johannes 01:01-03
Adam
Bundel: Toeval
Eerbetuiging aan: Kuijer, Guus 
 

De mens bedacht God:

een sterk woord, een ingeving --


van God, beweert men.


Man came up with God:Der Mensch erfand Gott:
a strong word, a word inspired --ein starkes Wort, inspiriert --

by God, it is claimed.von Gott, sagen sie.

Gedicht H2023
Amsterdam, 2018-02-06
De Bijbel voor ongelovigen - Het begin. Genesis (Guus Kuijer) - 2012
Johannes 01:01-05
Genesis 02:16-17

Adam
Bundel: Toeval
Eerbetuiging aan: Kuijer, Guus 
 

Ik hoor Gods stem wel,

maar zie Hem natuurlijk niet --


want Hij is een Woord.


I do hear God's voice,Ich höre Gottes
of course I can't behold Him --Stimme, kann Ihn nicht sehen --

because He's a Word.denn Er ist ein Wort.

Gedicht H2022
Amsterdam, 2018-02-06
De Bijbel voor ongelovigen - Het begin. Genesis (Guus Kuijer) - 2012
Johannes 01:01
Genesis 02:16-17

Adam
Bundel: Toeval
Eerbetuiging aan: Kuijer, Guus 
 

Zywa Liefdesgedicht

Gedichten zijn het woord
en in het woord is licht
het licht van het leven
het leven van liefde

en nu het donker begint
te worden, schijnt het
weer net zo helder
als toen wij trouwden

alsof het ineens weer lente wordt
in het ogenblik tussen de flits
en de donderslag, en een veulen
zijn benen opgooit

het voor ons weer bloesemt
en we als geliefden onsterfelijk zijn
Met vuurvliegjes komt het licht
van onze bruiloft terug in ons leven

Gedicht 6047
Amsterdam, 2026-06-11
De affodil - Coda (William Carlos Williams) - 1962
Johannes 01:1-5
Gedicht "Of Asphodel" - Coda (bundel "Pictures from Brueghel and Other Poems")
Bundel: Vriand
Eerbetuiging aan: Williams, William Carlos 
 

Zywa IJveraars

Als ik in deze dras
niet al weggerot was
met mijn laatste beetje
hoop dat ondanks alles
God nog steeds met mij is
zou ik me omdraaien

en janken van ellende
Ze verdraaien mijn woorden
en mijn leven om een succes
te maken van de mislukking
Er is niets over van Zijn macht
Zijn koninklijke heerschappij

Er zijn geen ijveraars meer
ze zijn overal uitgemoord
of aanbidden de vermoorde
koning als een Gouden Kalf
Er is geen toekomst meer
voor nederigheid

Gedicht 5484
Amsterdam, 2024-04-10
Handelingen
De herinterpretatie van Paulus
IJveraars: [1] aanhangers van de Weg: Nazareners, Zeloten, dolkmannen (sicarii), en later: jihadisten, [2] de orthodoxe joden die de keizer niet erkennen
Johannes 14:6: "Jezus zei tot hem [Tomas]: Ik ben de Weg en de waarheid en het leven; niemand komt tot de Vader dan door Mij"
Volgens een legende is de apostel Paulus onthoofd in het drassige gebied bij de Saliebronnen (Aquae Salviae) buiten de zuidelijke stadsmuur van Rome
Overal uitgemoord: in heel het Romeinse rijk, door het leger, dat daarbij geen onderscheid maakt tussen de orthodoxe joden (zoals Paulus) en de 'zalvers' (de 'christenen', zoals de joden die geloven dat de Bevrijder ['Jezus'] de Messias was, spottend genoemd worden - een naam die zij overnemen als geuzennaam)
De 'christenen' stellen niet Gods heerschappij centraal, maar de verlossing door de vermoorde Bevrijder ('Jezus') de Messias/Christus/Gezalfde, wat voor joden zoals Paulus heiligschennis is
Filologische studies "Paulus - Kijken in Uw lezend gezicht" (2012) en "Geschreven en toegeschreven" (2013) van Charles Vergeer

Bundel: De Koning
Eerbetuiging aan: Vergeer, Charles 
 

Zywa De betere wereld

De mensen geloven, maar twijfelen
steeds meer, ze zoeken houvast
bij elkaar in discussies

over de oude belofte
en de nieuwe
die niet uitkomt

Weinigen van hen, van ons
zijn er overgebleven
We houden ons gedeisd

houden onze bijeenkomsten
besloten om vrijuit te kunnen
spreken en geen aanstoot te geven

We zingen de liederen
lezen oude brieven voor
en vatten alles samen

in nieuwe woorden
die we noteren om ze door te geven
Het kan nog, de eindtijd duurt nog

Gedicht 5481
Amsterdam, 2024-04-09
Handelingen 01:08
Opdracht tot een betere wereld, onder Gods heerschappij (Jezus in de mond gelegd, verwijzend naar Genesis 9:1)
De voortdurende joodse opstanden tegen het Romeinse gezag leiden tot een grootschalige uitroeiing van de verzetshaarden, om de Pax Romana te handhaven. In deze moeilijke situatie stellen de leiders van de 'christelijk'-joodse gemeenschap in Efeze (ten zuiden van Izmir) in het jaar 95 een bundel geloofsteksten samen onder de noemer 'Brieven van Paulus', gebruikmakend van fragmenten uit enkele brieven die Paulus in de jaren 52-54 vanuit Efeze schreef aan de 'christelijk'-joodse gemeenschap in Korinthe
Weinigen van hen: van het Oude Verbond
Weinigen van ons: van het Nieuwe Verbond
Filologische studies "Paulus - Kijken in Uw lezend gezicht" (2012) en "Geschreven en toegeschreven" (2013) van Charles Vergeer

Bundel: De Koning
Eerbetuiging aan: Vergeer, Charles 
 

De aarde kleurt rood,

een bloedakker, te steil --


om te ontsnappen.


The earth is turningDie Erde wird rot,
red, a field of blood, too steep --ein Blutacker, viel zu steil --

for any escape.um zu entkommen.

Gedicht S2177
Amsterdam, 2024-04-14
Handelingen 01:18-19
Juda(s) en de opstandelingen die, achtervolgd door de Romeinse cavalerie, het Kedron-dal uit proberen te vluchten, sneuvelen bij de bron En Rogel in de vernauwing van het dal, op de helling die sindsdien Akeldáma (Bloedakker) heet (Handelingen 1:18-19 "Judas [..] stortte voorover, werd in het midden opengereten en al zijn ingewanden zijn naar buiten gekomen, en het is bekend geworden aan allen, die te Jeruzalem wonen, zodat dat stuk land in hun eigen taal Akeldama, dat wil zeggen bloedgrond, heet"; ook Matteüs 27:9)
Filologische studies "Een nameloze - Jezus de Nazarener" (1997) en "Het panterjong: leven en lijden van Jezus de Nazarener" (2000) van Charles Vergeer

Bundel: De Koning
Eerbetuiging aan: Vergeer, Charles 
 

Zywa Aanstekelijk vuur

De oudsten rechtvaardigen
hun innerlijk weten
Ze moeten zich wel splitsen
wanneer ze het oneens zijn

over de bekoringen
die zich altijd voordoen
als de ware weg

Ze schreeuwen nooit
Ze weten hoe het werkt
en laten anderen concluderen
wie er vals beschuldigd wordt

Ze zegenen en bemoedigen
hun getrouwen om zelf inzichten
te ontvangen, rechtstreeks


in hun hoofd gelegd
door een geestelijk licht
of een windvlaag
die iedereen voelt

Gedicht 5496
Amsterdam, 2024-04-14
Handelingen 02:01-04
Pinkstergemeente te Schiedam in 1971-1972, in 1974 toegetreden tot de Morgenstond-groep
Zich splitsen: 2 Korinthiërs 11:13-14

Bundel: De Koning
Eerbetuiging aan: Vergeer, Charles 
 

Vurige tongen:

wat een extatisch verhaal --


van zendingsijver!


Tongues as of fire:Zungen wie Feuer:
an ecstatic story of --welch eine ekstatische --

missionary zeal!Missionsgeschichte!

Gedicht S2707
Amsterdam, 2025-06-09
Handelingen 02:03
Pinksterverhaal
Bundel: Geheim& Geloofd
 

Zywa Volmachten en soldaten

Vaak was het hun blije vroomheid
soms de brutale blik in hun ogen
of hun overdreven voorzichtigheid
Ik wist hen te vinden

alsof ik ze kon ruiken
de belijders, pruttelend
bij de ketel in hun huisjes
Ik vulde de kerkers met hen

Ze willen de feiten niet
accepteren en liever fantaseren
over goddelijk ingrijpen
Ze zijn bijgelovig en opstandig

Ik ken de wetten beter dan zij
en ik handelde als vrij man
zonder last of ruggespraak
Met volmachten en soldaten

Tot ik duidelijk hoorde: Stop.
Ik ben het. Ga niet verder.
Luister. En doe wat ik zeg.

Stuur liever een ander

antwoordde ik
Ik zag niet meer
wat ik moest, wat moest ik
in godsnaam doen?

Gedicht 377
Amsterdam, 2015-03-10
Handelingen 09
Bekering van Saul in het jaar 38 CE
Bundel: De Koning
 

Zywa De hand

Zelfverzekerd joeg ik
op geesteszieke mensen
Het was een epidemie
van goedgelovigheid

in de loze belofte
van een plaats in de hemel
en een hemel op aarde
Ik plaatste hen in quarantaine

maar ze waren eigenwijs
en dat knaagde aan mijn ijver
Het verduisterde het licht
in mijn hoofd, zodat ik viel

De zon tolde samengebald
in de hand die mij aanwees
om mijn leven te gaan riskeren
met mijn mooiste woorden

Gedicht 1757
Amsterdam, 2018-05-12
Handelingen 09:01-09
De bekering van Saul, die met zijn kennis als schriftgeleerde een betweter was
Bundel: De Koning
 

Zywa Na de val

Na mijn val
wist ik niet meer
wat de waarheid is
van mijn boekenwijsheid

Na die val
vluchtte ik blind vooruit
om licht te vinden
in mijn onwetendheid

Na de val
van mijn overtuigingen
ben ik er nu van overtuigd
klein te zijn

met de grote opdracht
om de grote openbaring
te verkondigen
aan iedereen

Gedicht 688
Amsterdam, 2016-06-17
Handelingen 09:15-16,3-4, Galaten 1:15-16, 2:2
Paulus ervaart in een epileptische aanval Gods nabijheid (in het jaar 38 CE)
Later is, onjuist, de naam Paulus gerelateerd aan het Griekse woord paulos (= klein)

Bundel: De Koning
 

Rouw om de koning,

ook al leeft hij nog steeds, hier --


aan onze tafel.


We mourn for the king,Wir trauern um den
although he is still alive --König, obwohl er noch lebt --

here at our table.an unserem Tisch.

Gedicht H6291
Amsterdam, 2026-05-26
Handelingen 2
Interview van Marisa Gubbels met dominee Casper van Dorp over diens korte kinderfilm "In de Wolken", in de NRC van 26 mei 2026
Bijvoorbeeld koning Arthur en Jezus, koning der Joden
Pinksteren

Bundel: De Koning
 

Zywa Voor alle mensen

Wat heb ik me verkeken
op de waarheid
die ik meende, die ik meende

te kennen na jaren
van studie en scherpslijperij
aan de praktijk van alledag

Achteraf lijkt het zo logisch

dat de geboden niet alleen
voor uitverkorenen gelden

De Kracht is
groter dan alles
voor alle mensen

Sinds de roof van het lijk
de vergeefse ontheiliging
die heiliging wilde voorkomen

zijn er getuigen dat hij onder ons
gebleven is, ook wij zijn sterfelijk
maar we leven eeuwig

Gedicht 1771
Amsterdam, 2018-05-29
Romeinen 01:04, 06:08
Credo, geloofsbelijdenis
Bundel: De Koning
 

Zywa Ik ken hun soort

Hij was jong en fanatiek
hij waagde zijn leven
om koning te zijn

niet zoals zijn vader
alleen maar in naam
aan de grens

maar in het huis van David
om de oude verhalen
weer waar te maken

met de verenigde Kracht
van de gelovigen, de gewijden
en de dolkmannen, om

de straten van de stad
de vlaktes van de herders
en de akkers van de boeren

te doordrenken van het geloof
niet langer verbannen
binnen ieders eigen huis

en gedachten, maar vroomheid
in het land, ik ken ze, hun soort
geeft in geen eeuwen op

Gedicht 1767
Amsterdam, 2018-05-27
Romeinen 01:04, 06:08
De Bevrijder ('Jezus', de Nazarener [Gewijde], geboren 5 BCE) pleegde in april van het jaar 30 CE een opstand tegen het Romeinse gezag
Saul (geboren 20 BCE) joeg als gevolmachtigde Farizeeër op de opstandige joden die met Jezus opgetrokken waren

Bundel: De Koning
 

De mens als Schepper

ent nieuwe eigenschappen --


op oude stammen.


Man as CreatorDer Mensch als Schöpfer
keeps grafting new qualities --pfropft neue Eigenschaften --

onto ancient roots.auf alten Wurzeln.

Gedicht H4276
Amsterdam, 2023-11-03
Kersen kruisen (Jeanette Winterson) - 1989
Romeinen 11:19-20
Roman "Sexing the cherry", hoofdstuk "1649" (Anno Domini 1649)
Romeinen 11:19-20 Joodse takken worden afgebroken, om op de stam van het Oude Verbond de loten van het christelijke geloof te enten

Bundel: Geen wonder
Eerbetuiging aan: Winterson, Jeanette 
 

Zywa Dwaasheid

Het is een opdracht van hogerhand
anders zou ik de moeite niet nemen
want het leven is kort
en ik wil er van genieten

zonder angst, wanhoop en wensen
dus moet ik, mag en kan ik
geloven in een happy end

En: er zijn een paar getuigen
die weten wat ze hebben gezien
wat wij als een feitelijke waarheid
onder elkaar herhalen

Het maakt onze zorgen onbelangrijk
en relativeert onze daden, per saldo
is God onbegrijpelijk

Gedicht 378
Amsterdam, 2015-03-13
1 Korinthiërs 01,15
Paulus in het jaar 38 CE
Dwaasheid: 1 Korinthiërs 1:18
Opdracht: Handelingen 26:17-18
Genieten: 1 Korinthiërs 15:32
Getuigen: 1 Korinthiërs 15:5-8

Bundel: De Koning
 

Zywa Er is weinig tijd

Er is weinig tijd, ik wil nog
mijn verhaal vertellen
niet wat me overkomen is

de lichamelijke klappen
de angst in mijn vezels
en de twijfel aan mezelf

maar het verpletterende
het onzichtbare
vuur dat er ineens was

het inzicht, de liefde en de zorg
voor mij en iedereen
die haar tekort kwam

die vluchtelingen en ontheemden
droog door de zee, de rivier laat
waden en drenkelingen redt

die doden in leven houdt
omdat de werkelijkheid bestaat
zoals we haar denken

Gedicht 5487
Amsterdam, 2024-04-11
1 Korinthiërs 07:29,31
Er is weinig tijd: [A] voor de acht miljard mensen om de aarde leefbaar te maken, [B] wanneer je oud bent, [C] naar de overtuiging van Paulus, dat binnenkort de Messias/Christus/Gezalfde terugkomt
Wat me overkomen is: Chronologisch: 1 Korinthiërs 15:31, 2 Korinthiërs 1:8, Handelingen 18:12, 17:14, 17:5, 2 Korinthiërs 7:5, Handelingen 16:19,22-24
Het vuur: Exodus 3:4, 13:21, 14:24, Handelingen 9:3-4, Galaten 1:15-16, 2:2, 1 Korinthiërs 15:8
Door de zee: ontsnapping door de Rode Zee onder leiding van Mozes (Exodus 14:21-22)
Door de rivier: intocht in het Beloofde Land onder leiding van Jozua (Jozua 3:14-17)
Drenkelingen: Paulus op zijn reis als gevangene van Jeruzalem naar Rome (Handelingen 27:41-44)
De opzet van Handelingen is, dat het centrum van het geloof zich verplaatst van Jeruzalem naar Rome
Filologische studies "Paulus - Kijken in Uw lezend gezicht" (2012), "Geschreven en toegeschreven" (2013) en "Wie was Paulus wel?!" (2016) van Charles Vergeer

Bundel: De Koning
Eerbetuiging aan: Vergeer, Charles 
 

Zywa Wat er ook gebeurt

In Efeze zeiden de mensen
ooit dat ze als gelovigen
elkaar moeten liefhebben

en dat is de kern
van het christendom
geworden, losgezongen

van de joodse geschiedenis, en
zonder besef, dat een mens
eerst van zichzelf moet houden

voor hij in staat is
om dienstbaar zijn, buren
te helpen en hen meer te geven

dan goede raad en meer
dan het vooruitzicht dat er
uiteindelijk gerechtigheid zal zijn

Voor vrede op aarde is meer nodig
dan een wang: geaccepteerde
wetten en handhavers

Gedicht 1765
Amsterdam, 2018-05-26
1 Korinthiërs 13
1 Johannes 3:11, 4:7,21
Johannitische inlas van 1 Korinthiërs 13
De christelijke theologie ontstaat ca. 100 CE in de geloofsgemeenschap in Efeze (ten zuiden van Izmir), waarvan drie stromingen bekend zijn:
[1] Joodse zendings-theologie (Hebreeën),
[2] Anti-Joodse zendings-theologie, die brieffragmenten van Paulus aanvult met anti-Joodse en pro-Romeinse frasen, in reactie op de zeer omvangrijke en ri-goureuze uitroeiing van de joden in het Romeinse rijk (Brieven, Handelingen),
[3] Johannitische theologie die filosofisch is en kennis plus liefde centraal stelt

Bundel: De Koning
 

Zywa Een halve eeuw later

De gezant werd met vrienden
en vluchtelingen, oproerkraaiers
naar men zei, ontboden en
uit het land verbannen
dus ging hij

brieven schrijven
die wij actualiseren
Geschikte fragmenten
plakken we ter bemoediging
in ons betoog

Hij zou er mee instemmen
De wereld is veranderd
dus verdraaien we zijn woorden
om de glans van zijn gezag
af te laten stralen op onze

niet aflatende raad en daad
zoals zwaar bepakte soldaten
's avonds hun tweepuntige palen
in een kring om het kamp slaan
bereid om hun leven te geven

Gedicht 5520
Amsterdam, 2024-04-29
2 Korinthiërs 12:07
Filologische studie "De eerste editie van Paulus" (Charles Vergeer)
Gezant: de apostel Paulus was een gezant van de leiders van de orthodoxe joden, de hogepriesters Simeon 'Kefas' ('Petrus', 27-44) en Jakob 'Oblias' (44-66), zoals een halve eeuw later ook de ouderlingen/presbyters/bisschoppen van de 'christelijke' gelovigen (Grieken en joden) in Efeze zich beschouwen als gezanten van het geloof
Brieven: aan de ('christelijk'-)orthodoxe joden in Korinthe, geschreven vanuit de hoofdstad van de provincie Asia, Efeze, waar toen 200.000 mensen woonden, en waar de joden en 'christenen' niet verjaagd waren zoals gebeurd is in de andere steden van het Romeinse Rijk; daarom werd Efeze het centrum van de christelijke overlevering, waar de evangelies van Lukas en Johannes, het verhaal van de Handelingen van de Apostelen, en het Apostolikon (de 'Zendingspreken', die later ten onrechte benoemd zijn als de Paulinische brieven) ontstonden
Soldaten: 2 Korinthiërs 12:7 "En opdat ik me niet zou laten voorstaan op bijzondere openbaringen moest ik op mijn zwakke vlees een palissade dragen, een Satansengel om mij ervan langs te geven"

Bundel: De Koning
Eerbetuiging aan: Vergeer, Charles 
 

Mensen geloven

in namen, tronen, heersers,


machten en krachten.


People believe inDie Menschen glauben
names, thrones, dominions, rulers,an Namen, Throne, Herrscher,

powers and forces.Mächte und Kräfte.

Gedicht S3076
Amsterdam, 2026-02-14
Efeziërs 1:21,61
Kolossenzen 1:16

Bundel: OverLeven [2]
 

Het einde van de

mensheid is geen voorspelling --


Het gebeurt gewoon.


Humanity willDas Ende der Mensch-
end. That's not a prediction --heit: keine Vorhersage,

It is happening.es passiert einfach.

Gedicht H5961
Amsterdam, 2025-09-28
Interview met Midas Dekkers - 2025
Openbaringen
Interview van Anne Dohmen, in de NRC van 27 september 2025 - "Ik hoef het einde der tijden niet te voorspellen, dat komt vanzelf wel" (lange termijn-perspectief)
Bundel: Denksels Lusieloos
Eerbetuiging aan: Dekkers, Midas 
 

Jij geloofde in

de hemelse bazuinen --


Ik moet wel blazen!


You always believedDu hast geglaubt an
in the heavenly trumpets --die himmlischen Posaunen --

so now I must blow!Jetzt muss ich blasen!

Gedicht H5908
Amsterdam, 2025-08-30
Grimmig staar je me aan, en ik schrik en deins terug (Frida Vogels) - 1994
Openbaringen 08
Gedicht, gepubliceerd in de bundel "De harde kern 3", deel XI [Overledenen], en in "Dagboek 1974-1976" (2013) - 22 augustus 1974, Bologna
Bundel: Overschreven
Eerbetuiging aan: Vogels, Frida 
 

Nieuw! Klankfiooltjes!

Met Elastomembranen --


en Kernkracht Geluid!


Singing vialets!Neu! Schallveiolen!
New! With Elastomembranes --Mit Elastomembranen --

and Nuclear Sound!und Gluonenklang!

Gedicht H1590
Amsterdam, 2016-11-08
Tom Poes en De toornviolen (Marten Toonder) - 1960
Openbaringen 15:7
Stripverhaal #91 (stroken 4113-4168)
Op. 15:7 zeven gouden fiolen (schalen), vol van de gramschap van God

Bundel: Poesenheer
Eerbetuiging aan: Toonder, Marten 
 

Echofiooltjes:

iedereen geniet hier van --


picnic met herrie.


Echo vialets:Echoveiolen:
everyone is enjoying --jeder ist da und genießt --

a picnic with noise.ein Picknick mit Lärm.

Gedicht S0429
Amsterdam, 2016-11-08
Tom Poes en De toornviolen (Marten Toonder) - 1960
Openbaringen 15:7
Stripverhaal #91 (stroken 4113-4168)
Op. 15:7 zeven gouden fiolen (schalen), vol van de gramschap van God

Bundel: Poesenheer
Eerbetuiging aan: Toonder, Marten 
 

Zywa
Trefwoord
Bijbel
DuitsEngels5-7-5
PenseelPuimPuinRegenLiefdes
VerdichtTrekvogelsAlsloosFoto
EerbetuigingenOpdrachtenComponistenHome
Aandacht is als zonneschijnVermeld © Zywa bij gebruik van teksten,
tekeningen, ontwerpen, schilderijen en foto's
Woord zoeken:  CTRL-F