|
Drie vrouwen tussen de tombes van een begraafplaats (op de zuidzijde van de Olijfberg in Jeruzalem) De jongste vrouw (Hanna) is gekleed in het oranje, de kleur van de liefde; ze maakt een tombe schoon met een doek en een emmer water De vrouw van middelbare leeftijd (Mirjam, de Toren) is gekleed in het blauw, de kleur van het geloof; ze ligt op een van de paden van platte stenen De oudste vrouw (Mirjam, de moeder) is gekleed in het groen, de kleur van de hoop; ze kijkt uit over het gedeelte van de begraafplaats dat zich in de zaal bevindt MIRJAM, de moeder [1-] Hallo, ik ben Mirjam - Maria, zeggen de Grieken Ik trouwde de kroonprins We hielpen iedereen die dat nodig had want daar gaat het om Als je koning bent - gekroond of onofficieel - leef je voor ieders welzijn [10] Dat is De Weg Al Gods wegen leiden naar onze naasten Het was niet gemakkelijk want het belangrijkste deel van het land was bezet door de Romeinen en wij, in de buitengebieden werden in de gaten gehouden Voor hen waren we vijanden [20] opstandelingen, moordenaars Ze begrepen niets van ons geloof, ze benoemden zomaar hogepriesters die niet eens priester waren De echte hogepriester - in ballingschap in Galilea - was Joannes, de Doper Als vrouw van Jozef, de Panter was ik onofficieel de koningin [30] Jozef had in Galilea de leiding Hij smeedde plannen om de bezetter te verjagen en onze oudste zoon tot koning van het hele land te zalven Hij was jong en geliefd Hij zou een goede koning zijn Iedereen sprak hem al aan met zijn erenaam, Jehosjoea Jesjoe, Jezus: God Redt [40] De tijd was er rijp voor Alle belangrijke families steunden ons en Jesjoe kon vertrouwen op zijn broers Jakob, Jozefje, Juda en Simeon We troffen voorbereidingen en verzamelden een leger langs de grenzen van het bezette land Joannes, de Doper, trok vooruit en spoorde de jonge mensen aan [50] om deel te nemen aan de revolutie - de herovering van het land Tot de cavalerie arriveerde en hem arresteerde Ze namen hem mee, ver weg naar het fort waar de verjaardag van de koning gevierd werd en prinses SalomƩ danste De mannen staarden naar haar blote buik [60] en de koning daagde haar uit om een wens te doen Het meisje raadpleegde haar moeder, de koningin en vroeg toen het hoofd van de heilige En tot haar ontzetting kreeg ze het, even, uit respect nee, uit spot werd het hoofd aan de nabestaanden gegeven [70] wat hen sterkte in hun opstand Natuurlijk was er een opvolger: Simeon, de zoon van Jona Onze oudste zoon zalfde hem tot de nieuwe hogepriester in ballingschap, zoals ook wij moesten leven, ginds in Galilea waar we troepen verzamelden De winter was voorbij De mannen wilden actie [80] We kochten karren vol brood en vis, en trokken op naar Jeruzalem, waar we tussen de olijfbomen kampeerden op de Zalvingsberg In zijn huis goot Simeon een gouden kroon olie over Jesjoes hoofd Het was zijn mooiste verjaardag De nieuwe koning sprak [90] de mannen toe: Het is nabij! Slacht onze vijanden hier, voor mijn ogen! We zongen We moesten de belofte gestand doen We moesten onszelf bevrijden We moesten en mochten bloed vergieten [100] God stond aan onze zijde De mannen vochten wasten hun sandalen en voeten in bloed Ze rukten hun zwaarden los uit de lijken Daarna duurde het uren om het tempelplein schoon te spoelen, en alsnog werden ze de stad uitgejaagd [110] maar ze gaven niet op Kansen kunnen keren Met honderden trokken ze door de schacht onder de waterburcht de stad weer in Het was nabij! Zolang ze leefden was het nabij... MIRJAM, de Toren [118-141] [MT24] [MM117] Ik kon niet slapen van het geschreeuw uit de stad [120] aan de andere kant van het dal Het ging er hard aan toe De dolkmannen kwamen terug uit de Waterpoort Mijn lief riep opgetogen: Het is nabij! De overgave van de stad is nabij! De commandant, de Leeuw omhelsde mijn lief innig en toen [130] omsingelden de ruiters hen Ze sloegen mijn lief, de koning een oor af en namen hem mee Juda, de Leeuw, en zijn strijders vluchtten om zich te hergroeperen maar ze liepen zich klem in de engte bij de bron die sindsdien Bloedakker heet Het was nabij, het was voorbij Oh, mijn lief [140] wat zou jouw lot zijn? Waar was Gods hand? MIRJAM, de moeder [121-159] [MT135] [MM24] Simeon, de Rots, en zijn garde waagden hun leven om de koning te bevrijden maar er kraaide een haan: de dag brak aan, de kansen waren definitief verkeken Ze werden herkend en moesten maken dat ze wegkwamen [150] Ze hadden alles gedaan om hem te redden, daarom verdienen Juda, de Leeuw en Simeon, de Rots alle eer; zij zijn de helden van de opstand, ze vochten tot het uiterste, en Juda die de stad heeft ingenomen had nooit verguisd mogen worden als de 'Judas' die hij niet was MIRJAM, de Toren [160-171] [MT36] [MM135][-] [160] Hoe het ook verder ging zijn koningschap was voorbij Hij was verminkt, zonder oor was hij onwaardig om namens God te regeren maar Juda en zijn mannen vochten door om het land te bevrijden van de Romeinen Ze gaven niet op Leve de nieuwe koning! [170] want een van Jesjoes broers zou het overnemen MIRJAM, de moeder [151-157] [MT114] [MM108] xx MIRJAM, DE TOREN [139-1] [MT] [MM][-] Hallo, ik ben Mirjam - de Mirjam met de bijnaam 'De Toren' HANNA Het paradijs is ver weg en het is overal, overal waar De Weg gevolgd wordt Premisse Wat is de Weg om te volgen in het leven? Synopsis Mensen willen een goed leven. Als ze onderdrukt worden, willen ze daarvan bevrijd worden. En als dat lukt blijft het systeem vaak toch bestaan, omdat maatschappijen blijkbaar meer ingericht zijn op de belangen van de leiders dan op het welzijn van de bewoners. En hoe kun je binnen zo'n systeem een zinvol leven leiden? Welke Weg kun je het beste volgen? Wat zijn de grenzen van onze zorgzaamheid voor anderen? Samenvatting
Jaartallen Hanna is een van de eerste christenen, woonachtig in Rome; in het Grieks heet ze Johanna (Lukas 8:2-3), in het Latijn heet ze Junia (Romeinen 16:17) |
Amsterdam, 2026-10-31
Bundel: De Bochten van De Weg
|
Toneelstuk 1.500 woorden, 100 minuten speeltijd Links: een eenvoudig huis, rechts: de binnenhof met een grote boom; bij de doorgang in het midden staat een kist met een doek erover, en daar liggen broden op Rana (60 jaar) is gekleed in de koninklijke kleur (purper); ze zit aan een tafel te schrijven Eva (50 jaar) is gekleed in de kleur van de hartstocht (rood); ze verstelt een jurk Zina (40 jaar) is gekleed in de kleur van de groei (groen); ze komt met twee manden uit een andere kamer, doet de broden daarin, en richt zich tot het publiek in de zaal
Eerste bedrijf: De Huismeester ZINA [1-12] Ah, jullie zijn er! Dan kunnen we beginnen met ons verhaal Vertellen of verzwijgen dat is de kwestie in ons land Maar dat geeft niet Het is en blijft ons land - een ander land dan jullie land [10] En het is onze tijd Ver voor jullie tijd Maar het verhaal is ook jullie verhaal Rana stopt met schrijven RANA [13-63] [R51] [Z12] De keizers zijn gevallen We zijn eigen baas Eind goed, al goed - Dat was het idee Dat was onze verwachting Maar het einde komt maar niet Wat is er fout gegaan? [20] Wat klopte er niet? Komt er nog een happy end? Zouden we eerst heel de wereld moeten veroveren, zelf een keizerrijk moeten stichten? Maar dan zonder keizer want we hebben al de Koning en gelukkig geen troon Nee, er staat bij ons geen troon Als ik me al een troon indenk [30] dan is het een lege troon De Koning heeft een Huishouding om alles te regelen wat er nodig is maar een troon is er niet Een troon is kwetsbaar Hij kan bezoedeld worden en omver gehaald worden of iemand zou er onbevoegd op kunnen gaan zitten om er macht aan te ontlenen [40] die hij niet bezit En dan kan het niet anders dan slecht met ons gaan Het gaat trouwens ook slecht met ons Er is dan wel geen troon, maar de Raden die in verschillende landen de Huishouding leiden en het land besturen zoals ze dat altijd al is gedaan die zitten onderdanig als spreekbuis [50] van de Koning aan de voet van diens denkbeeldige troon en ze regeren met harde hand Het systeem is nooit veranderd maar de harde hand is nieuw We wilden eigen baas zijn geen buitenlandse keizer dienen en buiten politieke inmenging blijven Kun je zeggen, dat dat gelukt is wanneer de Raden nu zelf [60] politiek bedrijven en hun voet drukken op alle landgenoten die eigen baas willen zijn? ZINA [64-75] [Z24] [R51] Zoals altijd gaat het om vrede De mensen leggen vrede in de hand van hun leiders, een gouden schat En de leiders zijn niet bang om hun handen eraan te branden Ze vergrijpen zich eraan [70] en koesteren hun macht U kent het wel, je hoort het veel tegenwoordig: angstcultuur en grensoverschrijdend gedrag Als staat vermorzelen de leiders de onderdanen die ze horen te dienen RANA [76-81] [R57] [Z24] Wie in binnen- of buitenland om vrede vraagt, is een vijand een duivelse demon die bestreden moet worden [80] want de vrede is in goede handen en moet daar koste wat het kost blijven ZINA [82-93] [Z36] [R57] Dan is vrijheid niet belangrijk geen recht van de onderdanen want vrijheid is erg belangrijk voor de leiders: vrijheid is een groot gevaar voor hen want vrijheid is de rechtmatige eigenaar van de schat in hun handen, de vrede [90] die ze beloven en uitstellen om hem niet uit handen te hoeven geven - een gekooide vrede... RANA [94-96] [R60] [Z36] Het leven is een serieuze zaak dus vrijheid is een serieuze zaak dus politiek is een serieuze zaak ZINA [97-102] [Z42] [R60] Maar de meest serieuze zaak is: vrede op aarde en vrede in je persoonlijke leven [100] In onze stad is er gelukkig een gebied waar iedereen veilig is: het gebied dat daarom Vrijheid heet RANA [103-117] [R75] [Z42] De bezoekers waren serieus Ze wisten hoe het hoorde, ze stoften hun kleren af, deden hun sandalen uit en gingen deemoedig naar binnen om met een geschenk hun eerbied te betuigen aan de prinsessen In het paleis van het hoge dal [110] bogen ze eerbiedig voor de Schone en in de paleizen verderop op de grens van de Vrijheid knielden ze voor twee andere hoog verheven prinsessen met hun diadeem van gepolijste steen, een cirkel van wit, roze of zwart graniet ZINA [118-129] [Z54] [R75] Mensen zijn zo serieus vindt u ook niet? [120] Met opvattingen, meningen Natuurlijk hebben ze die maar snijden ze hout? Je moet wel blijven opletten vind ik, nieuwsgierig zijn en kijken hoe anderen leven - niet onverschillig zijn als het buiten de hokjes van je opvattingen valt Blijven nadenken! Rana stopt met schrijven RANA [130-147] [R93] [Z54] [130] Ja, mensen zijn serieus Maar vaak maken ze zich druk over de verkeerde dingen De kooplui maakten zich natuurlijk druk om hun handel; ze kwamen naar het Huis in het centrum om contracten te sluiten - zakelijke afspraken waarop je kon vertrouwen, omdat ze waren gemaakt op het plein van de Koning in het bijzijn van een heraut [140] zodat het heel officieel was De Huishouding regelde alles van het Huis, alles in de Vrijheid De paleizen meden ze In hun ogen waren de prinsessen oud iets van vroeger niet eens echte prinsessen - vereerd door dwepers Eva heeft de jurk aan Zina gegeven, die hem voor zich uit houdt; Eva draait zich om naar het publiek EVA [148-162] [E15] [R93] [Z54] In de tempels werd de Koning niet geĆ«erd Er werd een soort handel gedreven - [150] geestelijke handel Het waren theaters voor de rituelen van voor wat, hoort wat Alleen de Gestrengen, de Heiligen en wij, de Dienaars, eerden de Koning in ons dagelijkse leven De dochter van de huismeester was een voorbeeld: voor ieders welzijn opende ze haar hart en haar ziel [160] heel wijd en heel diep Iedereen zag het licht dat zij dan uitstraalde ZINA zingt [163-171] [Z63] [R93] [E15] Laat regens van rechtvaardigheid dauwen uit de hemel Laat rechtvaardigheid dauwen in ons hart Laat bloemen bloeien waar het dor is Les ons verlangen [170] verlost te worden uit ons lijden EVA [172-177] [E21] [R93] [Z63] Veel mensen willen maar niet begrijpen, dat je niets moet vragen aan de Koning, dat je hoogstens een wens uitspreekt die jouw eigen toewijding bekrachtigt en onontkoombaar maakt ZINA [178-201] [Z87] [R93] [E21] Zo is het. Je daden zijn een wens [180] Maar kijk uit wat je wenst met je daden, en waar ze op gericht zijn! Op rijkdom misschien? Op roem? Of op de schoonheid van het hout dat je bewerkt? Op het welzijn van je gezin? Het in stand houden van de natuur die ons voedt? [190] Op het begrijpen van de natuur die ons bedreigt? Het bewonderen van de natuur die groter is dan wij, en die bezit, roem en macht verpulvert tot nalatigheid: het verzaken van zorgzaamheid voor de anderen Wens vrede [200] Houd die in gedachten Blijf vrede wensen! EVA [202-207] [E27] [R93] [Z87] Doe het een paar keer per dag Dat helpt je om je plaats te kennen Concentreer je op vrede en denk aan de Koning Hij is hier bij ons, in het Huis dat het centrum van de aarde is ZINA [208-222] [Z102] [R93] [E27] Vrede centraal stellen helpt je om goed te leven, en het is gemakkelijk [210] om jezelf eraan te herinneren Dat kan overal waar je bent Neem even rust en wijd je aan het welzijn van je naasten Dat vindt u misschien een ouderwets woord, maar het is wel waar het om gaat Je kunt het ook doen in een tempel een synagoge of een kerk maar die gebouwen zijn er vooral [220] voor het samenzijn want het is een gezamenlijke opdracht om goede mensen te zijn EVA [223-231] [E36] [Z102] [R93] Het is de opdracht van de Koning die ons helpt, want Hij is bij ons hier, midden in de stad in zijn Huis het Huis van de Navel van de aarde, ja: over heel de aarde [230] heerst de Koning! Overal is Hij aanwezig! RANA [232-234] [R96] [Z102] [E36] De Navel... Dat bijgeloof, dat onze stad de meest bijzondere plek op aarde is... Rana kijkt nadenkend ZINA [235-240] [Z108] [R96] [E36] Jij vindt het bijgeloof? Heb je de energie niet gevoeld die van de Navel uitgaat? De Navel is de kern van het Huis, ja, van de aarde! [240] Hij heet niet voor niets zo! RANA [241-243] [R99] [Z108] [E36] Hm... Mensen zijn zwak Ze hebben structuur nodig en een aanraakbaar houvast ZINA [244-255] [Z120] [R99] [E36] Wij leven in het besef dat er vrede op aarde zal zijn dus wat is er mooier dan een echte steen uit de begintijd de tijd van Adam en Eva [250] in het paradijs toen het vrede was Het maakt onze opdracht om vrede te stichten alleen maar duidelijker Er gaat kracht van uit! EVA [256-261] [E42] [Z120] [R99] Ja, die energie heb ik ook gevoeld Het is de energie van de Koning En om ons duidelijk te maken hoe dringend zijn opdracht aan ons is [260] om vreedzaam samen te leven heeft hij een heraut gestuurd! RANA [262-285] [R123] [Z120] [E42] Hm... De Koning is onder ons maar Hij grijpt niet in en Hij stuurt nooit een heraut om zijn wil kenbaar te maken Hij legt hoogstens een gedachte in ons bewustzijn, een innerlijke stem die kan klinken als zijn boodschapper maar die toch [270] een gedachte van onszelf is Het kan een sterke gedachte zijn Soms zo sterk dat het een gedeelde gedachte is Dat gaat ons begrip te boven Heel het koningschap gaat ons verstand te boven, dat moet je serieus nemen en daar moet je consequent in zijn De Koning staat zo hoog boven ons dat hij geen herauten stuurt [280] Vredesgedachten zijn menselijk en inderdaad, ze zijn heilig want dat betekent: helend Er zijn geen herauten nodig om ons aan vrede te laten denken Dat doen we allemaal vanzelf EVA [286-291] [E48] [Z120] [R123] Je doet weer moeilijk! Die heilige gedachte noemt iedereen een boodschap Daar is niks mis mee! [290] En als een heilige gedachte niet zo heilig is, heet hij obsessie! ZINA [292-300] [Z129] [R123] [E48] De Koning blijft ongezien want Hij vermomt zich om alles te doen wat Hij doet Maar wat de mensen doen heeft Hij niet gedaan en zelden geĆÆnspireerd Wie een ander kwaad doet honger laat lijden of niet helpt [300] heeft geen vrede gewild RANA [301-321] [R144] [Z129] [E48] Toen de Huishouding haar werk nog deed zonder huismeester, toen de huismeester nog geen huismeester was mediteerde hij over vrede: geen armoede geen corruptie, geen onderlinge strijd en geen onrechtvaardigheden meer Buiten het centrum bivakkeerden er mensen onder wat doeken binnen een zelfgegraven greppel [310] Kinderen hingen slap bij hun moeder Hun doffe ogen smeekten om hulp en de jongens stampten rond in de uitzichtloosheid van hun situatie Hij gaf om hen en zocht manieren om een beter leven voor hen te organiseren: een afdracht van de rijke families gelijke kansen en saamhorigheid - [320] elkaar van mens tot mens in de ogen kijken... ZINA [325-327] [Z135] [R144] [E48] Vurig wenste hij het goede Hij verlangde ernaar om de toestand te verbeteren Hij wilde regelen dat iedereen krijgt wat hij nodig heeft voor een menswaardig leven EVA [328-357] [E78] [Z135] [R144] Ja, hij wilde een goed mens zijn En op een keer was hij daar [330] zo op gefocust, dat hij pas toen het licht werd, besefte wat hij had meegemaakt: hij had een oproep gekregen om de opdracht van de Koning luider te gaan verkondigen alsof hij een heraut was Het was hem voorgezegd en hij had het herhaald: roep op tot vrede op aarde [340] zoals vroeger andere dienaren die oproep hebben gedaan Steeds opnieuw omdat de mensen er na verloop van tijd geen acht meer op sloegen Maar de Koning geeft niet op Wees zijn stem de stem die roept in de woestijn, bereid de Weg voor de vrede, effen een weg [350] door dalen en bergen, maak recht wat krom is, en roep! Verkondig dat gras verdort dat bloemen verwelken en alleen de Koning een blijvend houvast is Roep! Roep! RANA [358-363] [R150] [Z135] [E78] Hij kwam thuis en vertelde het aan mij en aan een van de Heiligen [360] die aandachtig luisterde en concludeerde dat hij geroepen was om de meester van de Huishouding te worden ZINA [364-378] [Z150] [R150] [E78] Hij ging door met mediteren en dacht na over de lotgevallen van de Gestrengen als dienaars van de Koning Ze hoopten op een goed leven Ze keken naar de hemel [370] en wensten dat de regen er ook voor hen zou zijn zodat ze op konden bloeien Ze hielden vol, en leden ongemakken, onzeker over een toekomstig leven waarin ze gerespecteerd zouden worden en van het leven zouden genieten zoals het nu al zou moeten zijn EVA [379-411] [E111] [Z150] [R150] Daar gaat het om! [380] Dat is de hoofdvraag: waartoe zijn wij op aarde? Waartoe ben ik op aarde? Ga ik daar zelf over? Hoe bepaal je dat, jij en ik, jullie? Het antwoord moet kloppen voor ons allemaal, dus is er een hogere instantie nodig die alles overziet en die ons kent [390] en weet wat goed voor ons is: de Koning, wie anders!? Dus oefende de dienaar zich erin om vanuit de positie van de Koning na te denken, in de hoop dan de antwoorden te vinden want zoals het ging, in de wereld... Dat kon niet de bedoeling zijn De schrijnende armoede, en geen god die verlichting bracht [400] Hij dacht na over de Gestrengen hij kende hun leefregels en de Wetten en hij had de indruk dat ze erin verzand geraakt waren Ze leiden zo'n lijdzaam leven heel bescheiden en behulpzaam maar zonder verwachtingen, zonder uitzicht op een echt goed leven Misschien moest er leven in [410] geblazen worden, misschien zou iemand hen wakker moeten roepen RANA [412-426] [R165] [Z150] [E111] Natuurlijk twijfelde hij Hij ontving geen boodschap meer Hij moest zelf tot een besluit komen En hij wilde het wel wagen om zich uit spreken, en de taak van zegsman op zich te nemen En hij was zonder meer bereid om in actie te komen en te doen [420] wat hij van zichzelf verwachtte en niet zomaar te doen wat zijn familie van hem verwachtte Maar hij twijfelde over de vijandigheid die hij verwachtte en over de consequenties voor zijn gezin en zijn vrienden EVA [427-435] [E120] [R165] [Z150] Hij dacht aan het Huis waarvan vijf jaar eerder het voegwerk hersteld was, na de brand [430] waarbij de Navel ongeschonden gebleven leek te zijn, en voorzichtig teruggeplaatst was Hij vroeg zich af of hij toen al iets bijzonders gevoeld had - een aanwijzing voor zijn roeping ZINA [436-444] [Z159] [R165] [E120] Natuurlijk voelde hij dat! Een sterke energie De tegenwoordigheid van de Koning! De Navel is oeroud [440] zo oud als de aarde en het Huis was misschien ook zo oud Gebouwd door Adam of door Abram of door de Koning EVA [445-453] [E129] [R165] [Z159] De Huishouding hield het Huis in stand en verzorgde de ontvangsten De families werkten samen om het Huis te onderhouden eerst, generaties lang, in overleg [450] later onder leiding van de huismeester Hij was de onvolprezen dienaar van de Koning, voorbestemd om vrede te stichten ZINA [454-462] [Z168] [R165] [E129] Zijn daden waren wit wit als de vrede zoals de Navel wit was maar zwart geworden is doordat de mensen niet goed voor elkaar zorgden [460] Alle mensen zijn geroepen om in vrede samen te leven in een vrij koninkrijk EVA [463-471] [E138] [Z168] [R165] Velen zijn geroepen! En weinigen uitverkoren Alleen de dienaars! Niet langer de oude onderdanenen - de Gestrengen en de Heiligen - maar de nieuwe onderdanen die werkelijk en voor honderd procent [470] met woord en daad de wil van de Koning in praktijk brengen ZINA [472-480] [Z177] [R165] [E138] Daar gaat het om! Waartoe zijn wij op aarde? Om voor elkaar te zorgen! Het is zo simpel, en toch is het moeilijk, omdat je natuurlijk ook voor jezelf moet zorgen Neem dus niet teveel zorgen op je schouders en beperk je [480] tot wat je dragen kunt RANA [481-495] [R180] [Z177] [E138] In het begin twijfelde hij of hij geroepen was Hij had geen houvast Van de verhalen die ondersteunden dat er buiten de Koning geen macht was wist hij dat ze verzonnen waren: er woonden geen broers en zussen van de Koning in het Huis en die zijn er dus ook niet beroofd [490] waar zij de Huishouding dan voor hadden moeten straffen en zoiets was er nooit gebeurd Het was wel een mooi verhaal over die inbraak, waarschijnlijk iets van heel lang geleden EVA [496-510] [E153] [R180] [Z177] Toch greep de Koning in! Hij gaf hem inzicht Hij openbaarde zich aan hem Ook als dat een eigen gedachte [500] geweest zou zijn, kreeg hij die van de Koning: de Koning is groot! Zoals met de Luitenant toen die op pad ging om de huismeester te vermoorden en geen stap meer kon verzetten toen hij bij het Huis was en daar op zijn knieĆ«n viel Waarna hij zijn plan liet varen en een volgeling werd [510] De Koning is groot! RANA [511-513] [R183] [Z177] [E153] Al die sterke verhalen achteraf! Wij waren erbij en we weten dat het niet gebeurd is... EVA [514-525] [E165] [R183] [Z177] Toen kwam de heraut weer en hij vroeg aan hem: Ken je mij? Weet je dat ik het ben? Laat je niet misleiden! Pas op voor je gedachten! Ze kunnen een obsessie zijn [520] en ze hebben mij al geĆÆmiteerd toen jij zogenaamd nazei dat de drie prinsessen hoog verheven dochters zijn en dat hun bemiddeling zeer wenselijk is voor ieders welvaart RANA [526-573] [R231] [Z177] [E165] Het was de oude onmin tussen hem en de Huishouding die hem buitensloot vooral sinds hij kritiek had [530] op haar tolerantie jegens de prinsessen alsof die dochters van de Koning waren Korte spreekpauze De Bond had recht van spreken Ze was democratisch Eerst besliste de meerderheid dat de zelfbenoemde huismeester niet klaar was om opgenomen te worden in het stadsbestuur en daarna, dat hij met zijn strenge ideeĆ«n [540] het algemeen belang schaadde In de paleizen werd geld verdient aan alle bezoekers, geld dat de stad hard nodig had Met zijn eisen ondermijnde hij dat Zoiets moest in de kiem gesmoord worden anders zou het wel eens te laat kunnen zijn en zou iedereen de dupe worden van een heel kleine minderheid die met veel tamtam [550] haar mening doordrukt Dus was er voor hem geen plaats meer in de stad Korte spreekpauze Vandaar het compromis dat in hem opgekomen was Hij zag geen andere uitweg Natuurlijk had hij kunnen weten dat zijn toegeeflijkheid niet deugde - dat er geen gelijkwaardige dochters kunnen bestaan naast de Koning [560] Hij besefte het pas, toen zijn opzet mislukte en de Huishouding hem en de zijnen bleef vervolgen zodat hij gedwongen was om de stad te verlaten Meteen herriep hij zijn woorden en maakte hij er een les van: het was een obsessie geweest en hij waarschuwde dat alle onderdanen blootstaan [570] aan misleiding en verleidingen maar door de vrede in gedachten te houden en een oprecht medeleven altijd de waarheid zullen kennen Zina gebaart dat ze het hier helemaal mee eens is EVA [574-582] [E174] [R231] [Z177] Hij was stil die avond Hij dacht na Zoals zo vaak Dan mocht niemand hem storen Hij bereidde zich geestelijk voor op ons vertrek [580] Hij wilde zelf tot het laatst blijven Hij was geroepen om huismeester te zijn dus moest hij nog bij het huis blijven RANA [583-585] [R234] [Z177] [E174] Hij was halfslachtig geweest ofschoon hij heel goed wist dat de Koning niemand naast zich duldt ZINA [586-591] [Z183] [R234] [E174] Het was het eerste gebod: vereer geen koning naast mij Maar uiteindelijk gaat het om onszelf Dus misschien was als eerste gebod [590] beter geweest: vereer jezelf niet - niet meer dan de andere mensen EVA [598-618] [E201] [R234] [Z183] Wees gewaarschuwd! Je kunt bezeten raken en niet meer beseffen wat je doet Zoals toen Abram zich verzette tegen het offeren van zijn zoon Maar hij verjoeg de twijfel met zijn standvastigheid [600] en vond innerlijke vrede! Een waan kan ook spreken in de vermomming van iemand die je vertrouwt zoals Abrams vrouw toen ze zich verzette tegen het offeren van hun zoon En je waan kan spreken uit de mond van een vijand van jouw gehoorzaamheid [610] zoals Abrams zoon zich verzette tegen het offeren van zijn leven Maar Abram verjoeg hun woorden die hij al kende van zijn eigen gedachten Werp stenen op je obsessie! Verjaag die in al zijn gedaanten! Doe wat de Allerhoogste van je vraagt! ZINA [619-624] [Z189] [R234] [E201] Eva, je verdraait het! [620] Je maakt ervan dat het offer goed was en dat was het natuurlijk niet De obsessie was juist dat Abram meende te moeten bewijzen hoe gehoorzaam hij was RANA [625-627] [R237] [E201] [Z189] Ja, helaas heeft hij dat bewezen Welke zoon het ook geweest is Abram heeft hem vermoord EVA [628-633] [E207] [R237] [Z189] Weten jullie het weer beter!? En dan nog! Wat heeft het voor zin [630] om iemands goede naam te bezoedelen? Die van onze grote voorvader nog wel! Is daar iemand mee gediend? Waarom laat je het verleden niet rusten? RANA [634-651] [R255] [E207] [Z189] Als hij jouw voorvader is dan stam je af van een moordenaar een kindermoordenaar, een bezetene En natuurlijk is dat verzwegen door zijn familie en zijn andere kinderen Natuurlijk spraken ze daar niet over [640] Maar de waarheid is ermee gediend dat je dat wel doet. En onze zelfkennis Dat wij beseffen waartoe we in staat zijn wanneer we ons verstand niet gebruiken En in dit geval, wanneer je mensen wilt wijzen op het gevaar van obsessieve gedachten die met het gooien van stenen verdreven zouden moeten worden moet je sterke argumenten gebruiken [650] en geen zwakke zoals jij nu doet Zoals Zina al zei: je verdraait het! ZINA [652-669] [Z207] [R255] [E207] De realiteit! Die helpt tegen een waan! Richt je op de werkelijkheid en leef in vrede met je naasten Daartoe zijn we op aarde En wie het niet doet, zondigt tegen zijn eigen menselijkheid We moeten goed zorgen voor onszelf, voor elkaar [660] en voor al het leven op aarde Onverschilligheid jegens anderen en dieren, de natuur, is echt Het gebeurt in de werkelijkheid Wie onverschillig is, is schuldig Dus: wees vreedzaam en behulpzaam We moeten het zelf doen, samen Er is geen god die het voor ons oplost en er bestaat ook geen cursus in wonderen EVA [670-672] [E210] [R255] [Z207] [670] Voor elkaar zorgen, dat is de Weg de koninklijke weg, voor elkaar zorgen met hart en ziel ZINA zegt lachend [673-675] [Z210] [R255] [E210] En met je verstand natuurlijk! Zonder ons verstand zou er niets van terechtkomen! RANA [676-678] [R258] [E210] [Z210] Hm... Je verstand waarschuwt je voor domme plannen, zeker als je met anderen overlegt EVA [679-708] [E240] [R258] [Z210] Of komt er ook wel eens... [680] een hemelse boodschapper om ons te waarschuwen? Een engel is veel meer dan een waarschuwende gedachte: hij is een vertegenwoordiger van de grotere werkelijkheid waarin we leven, het grote geheel dat bepaalt waarom en waartoe we op aarde zijn Je moet het verhaal van Abram [690] goed beluisteren: eerst was er de duivel die hem wilde afhouden van zijn gehoorzaamheid aan de opdracht om het offer te brengen en daarna was er de engel die Abram echt tegenhield enkel en alleen omdat hij de test doorstond en zich bereid toonde om te gehoorzamen [700] Trouwens, het bewijs ligt in het Huis: de twee ramshorens in purperdoek met daarop vurige woorden over Abrams gehoorzaamheid Na het offeren van de ram die zijn zoon verving bleven de horens over en een boodschapper heeft ze toen hier naartoe gebracht RANA [709-786] [R336] [E240] [Z210] Ja, vroeger dachten ze dat [710] Maar je weet heel goed dat er in het Huis geen horens liggen en ik betwijfel echt of de Huishouding vroeger toen ze er nog wel lagen ooit erin geloofd heeft dat ze echt waren: de echte horens van het ram dat Abram heeft geslacht Je moet erg uitkijken met verhalen zeker met oude verhalen - [720] om te beginnen dat van het offer Jij wilt het zo graag geloven, dat je het mooie verhaal aangepast hebt: je hebt Isaak ingewisseld voor IsmaĆ«l Dat is goed bedacht, alleen: het is niet waar, het was Isaak over wiens leven niets bekend is want hij is jong gestorven wat verdoezeld is, door net te doen alsof zijn jonge halfbroers zijn zonen waren Korte spreekpauze [730] En het verhaal over de Luitenant die zich bedacht bij het Huis Kwam dat uit hemzelf of van buiten? Volgens mij was het heel normaal, dat hij een familielid niet wilde vermoorden Dat is toch normaal!? Maar goed, ik had het over iets anders: er was gedoe over de prinsessen die de Huishouding door de vingers zag omwille van de locale economie, terwijl [740] de huismeester consequent wilde zijn en toen de stad moest verlaten... Heel consequent, maar ook weer niet op stel en sprong, eerst vertrokken zijn aanhangers - geleidelijk aan - en pas op het laatst vertrok hij ook zelf naar het dal in het noorden Zeven jaar eerder waren daar ook al een paar volgelingen heengegaan, maar [750] de meesten staken toen de zee over uit vrees voor de agressieve keizer Want dat was het grote onderwerp in die tijd: de vernietigende strijd tussen de twee keizerrijken: de minder slechte keizer van het noorden en de nietsontziende keizer van het oosten Iedereen had het erover Het was een grote bedreiging voor ons We waren eigen baas en wilden dat blijven [760] maar hoe konden we ons verdedigen? Sommigen zagen het niet zitten en gingen veiligheidshalve naar het westen, de zee over om uit de greep van het oosterse leger te blijven, dat ons land toen al aan drie kanten omsingeld had en overal huis hield: het verwoestte boomgaarden, dorpen en steden en moordde iedereen uit [770] behalve de ambachtslui - die gedeporteerd werden Dat gevaar bestond nog steeds en het sterkte de Huishouding erin om de huismeester weg te krijgen ook al was hij familie Want hij leek meer te sympathiseren met de keizer van het noorden dan met die van het oosten en dat zou funest uitpakken [780] als de troepen zouden komen Het einde der tijden leek aangebroken te zijn De huismeester waarschuwde voor het Laatste Oordeel dat nu duidelijk aangekondigd werd door de oorlog van de keizers Zina gaat weg met de broodmanden ZINA zingt [787-792] [Z216] [R336] [E240] Bij de fonkelende maan Bij de heldere ster Bij de dageraad [790] Bij de regen uit de wolken Bij de heilige berg en de vogels in de lucht: EVA [793-795] [E243] [R336] [Z216] God is genadig voor iedereen die luistert en Hem gehoorzaamt RANA [796-801] [R342] [E243] [Z216] Het was de politieke realiteit Dus een serieuze zaak, zeker als je eigen baas wilt blijven We moesten dus weg [800] lieten onze huizen achter en verlieten de stad EVA [802-810] [E252] [R342] [Z216] In het holst van de nacht reisden we onder de zeven hemelen waar de zielen wonen en met hun ogen vingen we een glimp op van het nieuwe Jeruzalem, de vredesstad die wij gingen bouwen in het dal waar zich nu alleen nog een paar kampementen bevonden [810] zonder de beschutting van een muur RANA [811-837] [R369] [E252] [Z216] Er was daar meer drinkwater maar er waren ook muggen Koorts was er een normale ziekte We moesten opnieuw beginnen en hadden niet genoeg eten Uit armoede begonnen de mannen met roofovervallen op konvooien van de Huishouding want die was rijk [820] en onze huizen in de stad waren aan hen toegevallen, dus het was billijk om juist hen te beroven en zo werd tevens gewroken dat ze ons weg wilden hebben Daden hebben consequenties Er was te weinig voedsel, ook omdat we met teveel waren, want arme jongemannen hadden zich bij ons aangesloten Maar dat maakte de overvallen mogelijk [830] want zij wilden wel als helden ten strijde trekken al moesten ze nog leren hoe je succesvol een overval pleegt Dat lukte goed, al doende en door de aanwijzingen van de huurlingen wie het om het even is, of ze een konvooi beschermen of aanvallen De eerste geslaagde beroving was gemeen, vermomd als pelgrims [840] vielen ze aan EVA [838-840] [E255] [R369] [Z216] Wij voelden ons toen schuldig over de wijn en de rozijnen die buitgemaakt waren RANA [841-888] [R417] [E255] [Z216] Maar de huismeester praatte het goed en dat maakte het alleen maar erger Wat was er van ons leven geworden? Korte spreekpauze Daarna gooiden de mannen zand in de bronnen. Schandalig! Maar de huismeester liet het zo [850] Natuurlijk escaleerde het De een viel aan, de ander versterkte zijn verdediging De aanvallen werden groter, en de verdediging werd opgeschaald Daarna kwam het tot een veldslag bij de Volle Maan Toen een man na afloop de doden van het gevecht beweende en jammerend opriep tot wraak [860] heeft een van ons hem opgezocht en om een voorschot gevraagd Hij bood aan, zijn wapen te gaan halen om het als onderpand te geven maar hij stak hem ermee dood Dat viel niet goed te praten maar de huismeester stelde: wie niet voor ons is, is tegen ons Korte spreekpauze Na een paar veldslagen hadden we als overwinnaar [870] een geoefend leger waarvoor nieuwe opdrachten en nieuwe acties nodig waren - Verveling zou funest uitpakken en door te vechten, te roven en te plunderen, konden ze in hun eigen onderhoud voorzien Nadat we belegering overleefd hadden verdreef de huismeester iedereen die niet volledig achter hem stond [880] Het was nodig voor onze veiligheid Hij wilde geen risico lopen en geen concessies meer doen Om medestanders aan zich te binden trouwde hij naaste familieleden van hen Dochters en weduwen Zo voorkwam hij dat ze trouwden met een tegenstander en er ongewenste familiebanden zouden ontstaan, die onze groep [890] zouden verzwakken. Het waren nobele en verstandige huwelijken EVA [889-891] [E258] [R417] [Z216] De Koning wilde het zo! Die liet hem weten wat hij moest doen Natuurlijk was dat nobel en wijs RANA [892-900] [R426] [E258] [Z216] Waren de rooftochten en de gevechten nobel en wijs? Noodzakelijk misschien als je machtig wilt worden voor het goede doel van zelfstandigheid, van het kunnen [900] afweren van buitenlandse veroveraars maar was dat dan de wens van de Koning, die toch principieel tegen bloedvergieten is? EVA [901-903] [E261] [R426] [Z216] Je zei het zelf: de wegen van de Koning zijn ondoorgrondelijk... RANA [904-966] [R489] [E261] [Z216] Na de beroving van het Fort was onze armoede voorbij en was de huismeester machtig [910] Hij had het niet op dichters die mannen en vrouwen van het vrije woord die zeggen wat anderen slechts durven te denken Hij vaardigde fatwa's tegen hen uit en altijd was er dan een man die graag de eer wilde hebben om te doen wat verlangd werd De paleizen van de prinsessen [920] liet hij verwoesten, maar zijn oude stadgenoten ontzag hij Hij eiste geen buit van hen en hij beloonde hen zelfs Was het omkoping? Of mildheid omdat ze familie waren en het Huis van de Koning dienden Want nog steeds beschouwde hij zich als een lid van de Huishouding [930] en voelde hij zich een van hen Sommige Helpers waren daar ontevreden over, zodat hij voor de lieve vrede bij hen moest blijven wonen terwijl hij liever teruggekeerd was naar zijn geboortestad, maar... de eenheid van het land die van doorslaggevend belang was om de keizers weg te kunnen houden vereiste dat hij in zijn vluchtoord bleef [940] zodat hij niet ter plekke de meester van het Huis kon zijn Maar hij was geduldig, zoals altijd en wachtte waarschijnlijk af hopend op een gunstigere situatie Die zich voor hem niet zou voordoen want hij werd ziek en ging dood en dat was dan zijn einde der tijden zijn Laatste Oordeel Eva vouwt haar handen voor haar mond en Zina komt terug; ze staat stil op de trap naar de binnenhof De Helpers wilden toen een opvolger [950] aanwijzen, iemand uit hun midden maar zijn vrienden grepen in en hebben die man vermoord Er was een impasse Aanhangers hielden met de Luitenant de wacht bij het dode lichaam Ze wilden de dode niet begraven want de huismeester had gezegd dat hij de laatste leider zou zijn Zijn dood was dus het teken [960] dat de Dag des Oordeels nabij was! Zina snuift de lucht op en komt aarzelend naar binnen Binnen drie dagen zou hij opstaan! Maar de ontbinding en de stank werden onverdraaglijk Dus werd er water gegoten over zijn hemd, en wreven ze het over zijn lichaam om het te wassen voor de begrafenis Niemand zou het gewaagd hebben om hem uit te kleden Einde van het eerste bedrijf Tweede bedrijf: De Luitenant Bij de trap naar de zaalis van de biezen een poort gevlochten; de vrouwen steken er palmtakken in ZINA [] [Z] [R] [E] De leiders hebben de poort naar vrede nog niet gevonden We zullen zelf achterom moeten gaan aankloppen bij de achteringangen waar nog gastvrijheid bestaat en je binnen wordt gevraagd EVA [] [E] [R] [Z] Voorafgaand aan de komst van de Prins zou er een wereldrijk gevestigd worden, en dat leek het Noordrijk te zullen zijn ofschoon het lange tijd aan de verliezende hand was maar na de overwinning op het Oostrijk stortte het zelf in zodat de Luitenant niet anders kon dan concluderen, dat het ons eigen koninkrijk moest zijn dat vooraf zou gaan aan de komst van de Prins Daar was nog veel voor nodig Voor een wereldrijk moet je nu eenmaal de wereld gaan veroveren En dat is hij dus gaan doen Hij heeft het voor elkaar gekregen! Maar de Prins is niet gekomen RANA [] [R] [E] [Z] De Luitenant kwam vast te zitten in de logica van zijn aanvalsplan Eerst moest hij het land veilig stellen tegen het Oostrijk en de indringers verjagen, wat wel goed uitkwam want alle dorpen en steden in de wijde omgeving hadden zich aangesloten bij het koninkrijk dus daar viel niets meer te roven Natuurlijk betaalden ze wel beschermgeld, noem het een vrijheidsbijdrage Korte spreekpauze Dus ging de Luitenant naar het noorden En met succes, ook al bespotten de tegenstanders hem erom dat zijn mannen niet als een leger aanvielen, geen uitrusting en geen plan hadden, en niets wisten van flanken en achterhoedes Ze waren geen soldaten maar plunderaars Maar het werkte Het Oostrijk werd verdreven en vormde geen bedreiging meer EVA [] [E] [R] [Z] Aan de voet van de sneeuwbergen veroverde de Luitenant zelfs het paradijs! Zijn leger is daar geweest! Op het Eiland tussen de Tigris en de Eufraat! ZINA [] [Z] [R] [E] Pff, niemand was onder de indruk Het was er vruchtbaar, maar de mensen leefden niet in weelde Kon dat het paradijs geweest zijn? Hadden Adam en Eva hier geleefd? Zou de Nieuwe Orde er zo uit gaan zien? EVA [] [E] [R] [Z] Het was ook niet meer zoals toen Er waren geen muren meer omheen Het paradijs zoals het was bestond niet meer Had je dat soms verwacht? Nee, er komt iets heel nieuws! En alle helden die gestorven zijn tijdens de veldtochten, zullen daar als eersten binnengaan! De helden zijn nooit gevlucht voor tegenstanders, ze bleven tegen hen vechten, ze vielen aan met een mes tussen hun tanden zoals vroeger de Heiligen tegen de Amalekieten ZINA [] [Z] [R] [E] Dat was niet goed, niet eervol Het was niet heldhaftig om zo tekeer te gaan Alleen wie rijk was, bleef gespaard Voor wat losgeld. Verder werden jong en oud vermoord zodat er geen herinnering aan hen overbleef, alsof ze voor niemand ooit bestaan hebben RANA denkt hardop zonder zich tot iemand te richten [] [R] [E] [Z] Tel ze niet, de lichamen zonder hoofd Tel de wreedheid niet EVA [] [E] [R] [Z] Wreedheid? Nee, het was geen wreedheid, maar noodzaak En het was maar tijdelijk Om de onwil en de hoogmoed van de tegenstanders te breken Het moest, voor het goede doel RANA [] [R] [E] [Z] Hm... het goede doel, het wereldrijk dat er moest komen, terwijl het Noordrijk het niet werd ZINA [] [Z] [R] [E] Het vreemde aan mannen is dat ze onder elkaar broeders zijn zeker in moeilijke omstandigheden zoals op een veldtocht, maar ze letten ook op hun status hun eer zogezegd Ze willen in aanzien staan Onmisbaar zijn in wat ze doen En het vak van de strijders was niet zozeer vechten, maar roven en moorden, het was iets dat ze met plezier deden Ja, ze genoten ervan! En ze waren niet bang om te sterven Dan wachtte hen het paradijs Zina maakt spottend haar zin af en zouden hun ouders dansen bij hun graf, want om een held hoor je niet te rouwen RANA [] [R] [E] [Z] Hoe verder weg de veldtochten hoe minder er gemoord werd De dreiging van terreur was voldoende om te heersen Met aktes van onderwerping en flinke afdrachten! De Luitenant werd verantwoordelijk voor een enorm groot rijk In de naam van de Koning ZINA [] [Z] [R] [E] die niet meer van zich liet horen Vele onderdanen dienden hem niet in hun hart en hun gedachten RANA [] [R] [E] [Z] Maar het moest doorgaan ook nadat het niet mogelijk bleek om daadwerkelijk heel de wereld te onderwerpen Wat te doen? Volharden in de verovering? Er waren andere problemen Zoals de eenheid van het rijk Die bestond niet vanzelf Die moest bewaard worden En zoiets doe je als leider altijd door de naar vijanden te wijzen naar iedereen die zich niet houdt aan de gedragsregels of die ingaat tegen de officiĆ«le opvattingen ZINA [] [Z] [R] [E] Zo zag de wereldvrede er uit die de Luitenant wilde vestigen Het was geen echte vrede EVA [] [E] [R] [Z] Het was de enige manier De Luitenant heeft het uitgelegd Dwang en geweld waren nodig want als hij aan de locale bestuurders alleen maar vertrouwen schonk, zou hij hun in feite een mes geven dat ze zouden gebruiken zodra ze meenden dat verzet voordeliger voor hen was dan het dure vredescontract met de Koning ZINA [] [Z] [R] [E] Een mooie vrede is dat waar de onderdanen veel voor over moesten hebben Weliswaar waren de meeste strijders huurlingen, die trouwens ook familie hadden, die hen miste wanneer ze sneuvelden maar van de gewone onderdanen deden er ook zonen en broers mee Ze keerden lang niet altijd terug en ik heb hun ouders echt nooit van geluk zien dansen... EVA [] [E] [R] [Z] Geluk komt later Wanneer de Nieuwe Orde begint zei de Luitenant RANA [] [R] [E] [Z] Maar wanneer zou die dan beginnen? Blijkbaar niet na de dood van de Huismeester niet na de dood van de Leider de Luitenant, de Stadhouder en de Opvolger: zou ooit het wereldrijk voltooid zijn zodat de Prins kon komen om de Nieuwe Orde te vestigen? En wat betekent het dan om Leider of Opvolger te zijn als je de mensen nergens heen leidt? Dan gaat het alleen nog om het dagelijkse leven, jaar na jaar generatie na generatie ZINA [] [Z] [R] [E] Precies! Het bestuur was daar niet op gericht De buitenlandse politiek ging voor En de binnenlandse onderdrukking Om eenheid uit te stralen Een eenheid die er niet was RANA [] [R] [E] [Z] Is een Raad dan niet beter dan een Leider of Opvolger? Zoals het vĆ³Ć³r de veroveringen was toen de Bond de stad bestuurde en alle families medeverantwoordelijk waren voor ieders welzijn... ZINA [] [Z] [R] [E] Daar schort het aan in ons 'wereldrijk' ! De onderlinge zorg van de mensen schiet tekort, en de staat helpt niet - terwijl het iedereen zou helpen als we het samen organiseren! EVA [] [E] [R] [Z] Uit vrees voor chaos schikt men zich dan maar naar het gezag van de sterke man - die geen visie heeft nu het er erg op lijkt dat de Prins voorlopig niet zal komen Maar met veel nederigheid laat hij zich wel aanleunen, dat ook hij als Opvolger van de Huismeester de spreekbuis van de Koning is Ik vind het aanmatigend, zo'n leider is zijn ambt niet waardig! ZINA [] [Z] [R] [E] Hoe heilig is zo iemand? Dat kun je toch zien, dat blijkt toch uit zijn daden, uit zijn beleid! EVA [] [E] [R] [Z] Leiders hoeven niet heilig te zijn De Huismeester was dat ook niet Helaas is er wel een heilige van hem gemaakt, over wie alleen maar lof gezongen mag worden omdat elk ander woord aantast wie hij voor velen is: een persoonlijke leraar, een vriend voelbaar dichtbij in je gedachten Er zijn zelfs wonderen aan hem toegeschreven, omdat anderen dat erbij vonden horen en in gebedshuizen en musea vereren bezoekers vermeende resten van zijn lichaam... De poort is volgestoken met palmtakjes; de vrouwenĀ bekijken het resultaat en gaan op de rand van de toneelvloer zitten RANA [] [R] [E] [Z] Democratie zou ideaal zijn Dat iedereen meedoet en dus rechten heeft Maar dat kost moeite, en geduld om te overleggen, samen te bepalen wat het beste is Daarom is democratie al gauw instabiel zoals een schommel die het midden, het rustpunt, zoekt terwijl er mensen afhaken en niet meer mee willen doen Ze plaatsen zich buiten de gemeenschap: er ontstaat verdeeldheid - steeds meer verdeeldheid En dan kan de groep die overblijft geen democratische besluiten meer nemen De afhakers dwingen hen tot dwang, tot het kiezen van een sterke man ZINA [] [Z] [R] [E] Die kwam er dus, en die is er dus Hij is sterk door dwang Zo zwak is hij Hij handhaaft zich met de stelling van de Huismeester: Wie niet voor ons is, is tegen ons! Wat kan een mens dan anders doen, dan te leven naar zijn eigen overtuiging? Wat anders, dan rechtvaardig te zijn! En wat de politieke leiders ervan terecht brengen, aan hen te laten? EVA [] [E] [R] [Z] Ja, jij bent altijd blijven werken en wat je kon missen, gaf je aan de armen Dat was jouw manier om gelukkig te zijn Is het de enige manier? Geluk is vluchtig Mensen hopen er het beste van Ze maken er het beste van En dat is nog niet goed genoeg Ze hebben hun gebreken Geluk... komt later ZINA [] [Z] [R] [E] En later is alsmaar later geworden zodat mensen niet leven maar lijden voor hun verlangen naar vrede op aarde naar een Nieuwe Orde waarin altijd planten in bloei staan en in de oogsttijd de takken laag hangen van heerlijke vruchten, een paradijs dat ze zelf zouden kunnen vestigen door elkaar de zorg te geven die ze ook zelf willen ontvangen Met wapens schep je geen vrede Zina neemt palmtakjes onder uit de mand, haar handen vol, en werpt ze over zichzelf heen Laten we over vrede praten - democratisch, zoals Rana zei Praten zonder ons te wapenen tegen andermans gedachten en zeker niet tegen hun kritiek op onze gedachten, overleggen door goed naar elkaar te luisteren Al die mensen op aarde mensen zoals wij, zijn geen onkruid dat gewied zou moeten worden om onszelf beter te laten bloeien En natuurlijk escaleerde het [800] De een valt aan, de ander versterkt zijn verdediging De aanvallen worden groter, en de verdediging wordt opgeschaald Daarna komt het tot een veldslag En na de veldslagen heeft de overwinnaar een geoefend leger waarvoor nieuwe opdrachten en nieuwe acties nodig zijn - RANA [] [R] [E] [Z] X Geloofskeuze (veel huwelijken) en toen begonnen de problemen uit noodzaak bondgenoten maken door huwelijken huwelijken om banden te versterken niet alleen te staan in zijn strijd om de wereld te verbeteren Zolang het kon, zolang het duurde was hij nog de man die na een veldslag achter op zijn kameel een meisje naar zijn tent bracht Ze was rijp, op het zadel verloor ze haar eerste bloed en in de boomgaard dronk hij honing met de Koptische (concubine bezwaar eegaĀs) Zijn vrouwen roken het Ze kleineerden hem in hun verleidelijkste kleren maar hij zei dat het mocht Zo werd hij voor sommigen de man die van maagden hield hier en in het hiernamaals Staat schoonheid het gebed in de weg? ZINA [-] [Z] [R153] [E45] verleidde zij hem door haar deur open te doen in een doorschijnend nachtgewaad, en zag hij haar vervolgens naakt in haar kamer omdat de wind of hijzelf het gordijn opzij deden Zoals veel meisjes kreeg ik de naam mooi te zijn, met lange haren maar ik geef er niet om Ik ben niet meer dan een ander heb ik geleerd, toen ik trouwde met een eenvoudige man Ik zou koninklijk kunnen leven (karavanen vullen de huizen en de stallen) maar ik geloof niet dat de rijken kunnen binnengaan door het oog van de naald in de poorten van Jeruzalem ZINA [-] [Z] [R153] [E45] In het visioen, een droom heeft Eva het steeds genoemd ging het om het hemelse Jeruzalem Door het open dak van de Kubus beklommen we Jakobs ladder Wat een mooi beeld! Zo moeten we leven Elke dag de ladder naar God bestijgen Elke dag ons onderwerpen aan God Het is maar een beeld natuurlijk In het echt was er gewoon de Kubus waar we Gods Aanwezigheid ervaren Naar het verre wereldse Jeruzalem hoefden we niet te gaan! God was hier, in de tempelstad die we moesten verlaten Sinds jaar en dag was hij er ondanks alle andere goden die daar opgesteld stonden in de Kubus, Hij was er met de twee oude bewijzen van zijn Verbond met ons - een bewijs uit het paradijs en een bewijs uit Jeruzalem: de witte steen die zwart geworden is en twee ramshorens in purperdoek met daarop vurige woorden over Abram en zijn bereidheid om God te gehoorzamen door zijn zoon te offeren Een engel gaf hem een ram en die verving Isaak Na het brandoffer bleven de horens over en lang geleden bracht een boodschapper ze in een kist met goudbeslag naar het heiligdom van alle goden, de Kubus EVA [-] [E] [R] [Z] De horens zijn er niet meer Ze zijn er misschien nooit geweest Althans niet de horens van het verhaal Andere horens, ja, die zullen er wel geweest zijn - bedrog voor goedgelovigen Maar de Navel is er wel RANA [-] [R] [Z] [E] Misleiding is er altijd en overal Je kunt niet voorzichtig genoeg zijn! De Geprezene werd misleid en de goedgelovigen werden misleid maar ook onze dappere mannen lieten zich ertoe verleiden om de vijand te misleiden en wraak te nemen, o, wraak! Waarom toch die behoefte aan wraak? Kan iemand een ware gelovige zijn en toch wraak willen nemen en zelfs een mens vermoorden? EVA [-] [E] [R] [Z] Nee, dat kan niet, dat is gek Oog om oog, tand om tand - begrijpelijk, maar fout Toen ene KaƤb de doden van de Slag bij Badr beweende en opriep tot wraak heeft een van ons dat afgestraft Hij vroeg KaƤb om voedsel en bood aan om zijn wapen te gaan halen en het hem als onderpand te geven tot hij de lening voldaan zou hebben Maar met het kromzwaard stak hij KaƤb dood RANA [-] [R] [Z] [E] xbr> EVA [-] [E] [R] [Z] De interne ruzies waren nu zo erg dat de stralende Fatima gewond raakte bij een aanval, een miskraam kreeg en na een ziekbed overleed Ze moest 's nachts begraven worden In het geheim EVA [-] [E] [R] [Z] Als er geen regels zijn is er geen houvast En regels moeten vastliggen, anders is er geen houvast Mensen zijn veranderlijk, daarom moeten regels hetzelfde blijven als houvast Iedereen verlangt naar houvast hoe hij moet leven Stel je voor, dat er steeds opnieuw overlegd en onderhandeld wordt over wensen en redenen om de regels aan te passen! Dat zou verdeeldheid geven en instabiliteit Stel je voor, dat iedereen zou mogen meebeslissen over de regels, ook de mensen met asociale bedoelingen! Dat zou chaos veroorzaken en het land ontwrichten RANA [-] [R] [Z] [E] Het begon anders Het ging om de macht in de Tempelstad En regels waren er al Duidelijke, vaste regels van het Verbond dat de tempels beheerde EVA [-] [E] [R] [Z] Wijze leiders kiezen zelf hun opvolger, en de raad van wijze mannen stemt in anders zouden ze niet wijs zijn en hun positie verliezen xxxx X x EVA [-] [E] [R] [Z] Alsmaar oorlog Het hogere doel van de oorlog begrijp ik niet, ik kan slechts hopen op een afloop die er zin aan geeft Zacht vruchtvlees wordt ons beloofd maar we krijgen stenen te eten De kansen keren, coalities wisselen en wij schieten over, zonder hulp en liefde ploeteren we maar voort tot een ziekte ons verlost uit het harde leven waarvan we nooit gedroomd hebben RANA [-] [R] [Z] [E] De wetten zijn verkondigd En de verhalen over zijn leven en over de zegetocht van het Huis zijn verteld door de beste verhalenvertellers naar wie de mensen graag luisterden Ze hebben voorvallen gecombineerd en mooier gemaakt, erop gelet wat de onderdanen graag hoorden en de ooggetuigen kleurden jaren later hun verslag nog bij toen de afloop bekend was Einde van het tweede bedrijf Derde bedrijf: Eervol leven Een stevige wind; de poort is omgewaaid en het dak van de kamer is ingestort; de vrouwen zitten op de grond bij een groot tentzeil EVA [-] [E] [R] [Z] Het is zo verwarrend als je terugkijkt en als je vooruit kijkt Het overzicht is verdwenen en er is geen houvast meer Zekerheden worden gelogenstraft door steeds nieuwe ontwikkelingen ZINA [-] [Z] [R] [E] Of zou het een zekerheid zijn dat samenlevingen zich gedragen als levende wezens? Dat ze klein beginnen en onder gunstige omstandigheden gaan groeien, en uiteindelijk altijd in verval raken, instorten en dat de mensen dan vanzelf ondergangsverhalen oprakelen en per saldo elkaar in de weg zitten om een goed leven te hebben RANA [-] [R] [Z] [E] Zo lijkt het wel te gaan Daarom is het goed dat wij over vroeger te vertellen zodat in de apocalyptische tijden die er nog zullen volgen, duidelijk is wat de mensen niet moeten doen EVA [-] [E] [R] [Z] Ik heb alles verteld en later is het opgeschreven Alles over zijn leven - wat er gebeurd is en waar we over spraken de actuele kwesties de nuchtere feiten het grote geheel en de Koning RANA [-] [R] [Z] [E] Ja, jij hebt de vragen beantwoord die de onderdanen over hem stelden en de vragen die je zelf had... over je eigen plaats in het verhaal Want wij worden alsmaar opgesloten... in de verhalen van de mannen EVA [] [E] [R] [Z] De aarde heeft mij gevangen in schoonheid; mama zei: weet je, de mensen praten over een mooie vrouw met een liefhebbende man zelden positief, en je staat machteloos De hemel had mij gevangen in heiligheid, geen man mocht mij nabij komen, ik was een voorbeeld En ik ben een verhaal geworden Ik moest binnenshuis wachten tot ik oud genoeg was om dood te gaan en wit gewassen door de jaren het hiernamaals binnen te gaan stralend zoals ooit de Navel weer wit zal zijn, aan de oevers waar het allemaal is begonnen ZINA [-] [Z] [R] [E] Mannen vinden het vanzelfsprekend dat vrouwen een prooi zijn Ze jagen met respect, zeggen ze En ze vinden je al gauw een hoer Dat zijn dan feiten, zeggen ze Roddelen zou iets voor vrouwen zijn EVA [-] [E] [R] [Z] Als iets mogelijk is als het had kunnen gebeuren dan is dat interessant voor buren en vriendinnen En de mannen die er iets van opvangen, hebben snel hun oordeel klaar want niemand is onschuldig dus zal het wel waar zijn Wanneer een vrouw alleen thuis geweest blijkt te zijn kan ze bezoek gehad hebben en verleid zijn tot intimiteiten en als er dan valse getuigen zijn, die haar beschuldigen - met verlekkerde details van een gekreukte jurk en verwarde haren na het signalement van een haastige schim bij haar in de straat - dan kan dat al genoeg zijn dan kan ze uit afgunst al veroordeeld worden tot verstoting, verbanning of ze wordt heel decent ingegraven tot aan de schouders zodat alleen haar vermaledijde hoofd het mikpunt van de stenen is Hoer, heks of bezeten van een duivel, die, zoals Abram het ons geleerd heeft, met stenen verjaagd moet worden RANA [-] [R] [Z] [E] Hm... Hij had een duivel in zijn hoofd zoals dichters dat zeggen bij een innerlijke strijd ZINA tot Eva [-] [Z] [R] [E] Ik vind het nog steeds een vreemd verhaal Ben jij echt 's nachts achtergebleven? Was je niet alleen maar jaloers? Op mij EVA [-] [E] [R] [Z] Ik heb een heel goed geheugen! Dat weet iedereen Je kunt niets bewijzen ZINA [-] [Z] [R] [E] Jij zult de meeste verhalen wel eerlijk verteld hebben maar misschien hebben jouw familie en jullie naaste medewerkers er wat aan veranderd - alsof ze het jou hebben horen zeggen Als iemand goede werken verricht willen anderen daar graag deel aan hebben en achteraf kun je dat dan inpassen - zo van: mijn grootvader was erbij of: hij was de eerste, de dappere een voorbeeldige dienaar! RANA [-] [R] [Z] [E] Maar de jongen, die Inno die heeft nooit bestaan Wij zouden hem gekend hebben ZINA [-] [Z] [R] [E] En het was ook niet iemand anders We zouden geweten hebben wie het was, die nobele redder RANA [-] [R] [Z] [E] Het is wel een mooi verhaal dat je opgedist hebt, ik kende het vaag Uit een gedicht, geloof ik EVA [-] [E] [R] [Z] We waren 's nachts onderweg en ik stond op het punt om weer in de draagstoel te stappen toen ik mijn halsketting miste en die ging zoeken, en terwijl ik weg was zijn de dragers zonder mij vertrokken Ze hadden niets gemerkt zo licht ben ik Ik bleef dus alleen achter Een van de jongens, Inno dus die jullie vergeten zijn, vond mij en bracht me veilig thuis De huismeester stuurde me terug naar mijn ouders; natuurlijk werd er al gauw gedacht dat ik verstoten was Ik werd er ziek van dat hij de geruchten zou geloven dat we expres achtergebleven waren om je weet wel... Er werd gezegd dat we al eerder contact hadden - wat verdacht was Ik kon het wel ontkennen en dat deed ik ook maar niemand hoort wat je zegt tenzij je huilend schuld bekent Dan geloven ze je meteen Het duurde meer dan een maand voor hij in mijn onschuld geloofde... Toen kondigde hij meteen een streng verbod af op valse beschuldigingen Want ook al waren de geruchten niet waar, zijn eer was er toch door geschonden ZINA [-] [Z] [R] [E] Om onze eer ging het niet! Maar we konden haar wel verliezen als we de eer van de mannen aantastten RANA [-] [R] [Z] [E] Onze eer is: met hem getrouwd te zijn EVA [-] [E] [R] [Z] Ja, dat vind ik een hele eer En jij was zijn mentor! En Zina was een voorbeeld voor hem RANA [-] [R] [Z] [E] Hm... Zolang je het niet hardop zegt ZINA [-] [Z] [R] [E] Jij was zijn beste vriend! Nou ja, echtgenotes zijn dat allemaal Daarom worden ze geĆ«erd RANA [-] [R] [Z] [E] al tellen ze verder niet mee... RANA [-] [R] [Z] [E] We wisten allemaal dat jij jaloers was op Zina, omdat de Koning zelf haar huwelijk gesloten had en haar bruiloft de grootste was van ons allemaal Meteen wilde je, dat de Koning ook jouw huwelijk zou bevestigen en om dat voor elkaar te krijgen ging je bij je ouders wonen - die zich geen raad wisten met jouw kapsones en je ongehoorzame gedrag Maar het werkte wel Hij kon je niet missen en om je terug te krijgen moest hij wel heel nadrukkelijk en officieel jou vrijpleiten van het overspel waarover jij geruchten had uitgelokt En je kreeg wat je hebben wou: je eigen koninklijke zegen Je was niet meer de mindere van Zina EVA [-] [E] [R] [Z] Ik was niet de mindere! Dat ben ik nooit geweest Ik was zijn lieveling! ZINA [-] [Z] [R] [E] Ja, je had het voordeel dat je jonger was dan wij en dat je nog maagd was toen je met hem trouwde En van de mensen heb je medelijden gekregen voor die moeilijke tijd, de hele maand waarin je verdacht werd van overspel En medelijden voor de onterechte schaamte die je voelde, schaamte dat je aanleiding gegeven had tot hun beschuldigende gedachten Medelijden voor de stilzwijgende straf van hem, en van de buren en kennissen die het zekere voor het onzekere meenden te nemen, en je met of zonder smoesje uit de weg gingen, of zelfs negeerden RANA [-] [R] [Z] [E] Je hebt gehandeld zoals hijzelf Het kwam hem goed uit dat hij de wetten en besluiten kon nemen namens de Koning, en het kwam jou goed uit, dat dit verhaal daar in paste Ach ja, ook een verzonnen herinnering kan levensecht zijn We waren er immers zelf bij Maar het verzamelen van verhalen is mensenwerk: voorvallen herschikken, en voorzien van inleidende anekdotes om te verduidelijken wat de Koning en hij bedoelden en waarom de gebeurtenissen hun bekende verloop hebben gehad De heraut heeft de redacteuren helaas niet ingefluisterd hoe zij het moesten doen EVA [-] [E] [R] [Z] Ik zie geen fouten in de geschiedenis Het staat er zoals het is gegaan Jullie zijn achterdochtig. Of jaloers? ZINA [-] [Z] [R] [E] Eva! Wat zeg je nou! Over ons! Ken je ons niet meer? Je bent toch wel wijzer! RANA [-] [R] [Z] [E] Laten we eerlijk blijven Eva was jaloers op mij, op Zina, op Safi, op Maria En we begrijpen dat wel Neem Safi, die zo mooi was dat de Koning haar aan hem wilde geven Daar was verder geen reden toe Politiek gezien was er geen voordeel en de huismeester had al jonge vrouwen Maar het moest van de Koning! Waarin wilde Hij ons opvoeden? Waren we niet bescheiden genoeg? Of ging het om jou? Moest jij je jaloersheid afleren? Je was ook jaloers op mij Wanneer hij bij jou was verwees hij vaak naar mij en dat kon jij niet hebben Ook na mijn dood bleef ik in zijn hart en kon jij mij niet vervangen kon je mij niet doen vergeten Och, wat was je jong Nog niet volwassen, jij wilde op de eerste plaats staan! Je had de enige willen zijn Wat moest je nog veel leren... Dat liefde onsterfelijk is En dat een geliefde onvervangbaar is Ook zijn liefde voor jou was onvervangbaar! ZINA [-] [Z] [R] [E] Natuurlijk hoefde hij jou niet te vergeten Maar hij had jou ook niet zo hoeven te vereren, en jou altijd in gedachten te hebben Een geliefde niet vergeten is goed en te prijzen, maar als je ervoor kiest om opnieuw te trouwen, dan moet je aandacht en respect hebben voor de vrouw bij wie je bent Anders had je beter weduwnaar kunnen blijven Ja, was dan maar weduwnaar gebleven! Ik weet wel, hij had respect voor ons! En hij had het niet gemakkelijk met ons, naast alle belangrijke zaken die er geregeld moesten worden kwam hij tijd tekort - in de laatste jaren met maar liefst tien vrouwen! EVA [-] [E] [R] [Z] Uiteindelijk ging het niet om ons Het waren lessen voor de onderdanen Gearrangeerd door de Koning met ons als zijn pionnen Daarom heb ik het niet verzwegen maar eerlijk doorverteld RANA [-] [R] [Z] [E] Of had je het wel moeten verzwijgen om los van de les die de Koning gaf een andere les aan de onderdanen mee te geven, namelijk hoe een man dient om te gaan met zijn echtgenote, en hoe hij vrede houdt in zijn huis door haar niet tekort te doen zelfs als hij meerdere huizen heeft EVA [-] [E] [R] [Z] Weet jij het beter dan de Koning? Die beslist zelf wel, welke lessen er doorgegeven moeten worden! RANA [-] [R] [Z] [E] Je hebt dus de feiten verteld... Ook als die bedenkelijk waren en jou niet bevielen, terwijl... jij misschien nog wel meer dan hij wilde dat hij heilig was? Wij waren zo bescheiden, dat we andermans leven niet wilden regelen Dus als hij een uitzondering maakte en honingbier dronk, was dat aan hem Maar jij wilde dat hij consequent was: geen alcohol drinken, en alleen omgaan met onderdanen van de Koning Je stoorde je aan zijn geschipper: dat hij buiten jouw huis dronk dat hij toestond dat Safi een vreemde bleef en dat de Koning volgens hem genoegen nam met haar dienstbaarheid zonder dat ze zich aan Hem onderwierp Dat versterkte jouw jaloersheid Het is moeilijk om te leren, dat je dan altijd eerst jezelf moet onderzoeken EVA [-] [E] [R] [Z] We waren allemaal een soort van jaloers Op Maria. Hij verkoos haar met de smoes dat hij ons gelijkelijk wilde behandelen maar dat hij daar soms de energie niet voor had, en dan voor Maria koos want als hij een van ons koos zou hij de anderen tekort doen Maar ik blijf erbij: hij ging naar haar omdat hij haar mooier vond ZINA [-] [Z] [R] [E] Het was niet tactvol Om in het huis van Leonie met Maria naar bed te gaan! En toen zij daar iets van zei ging hij er een maand lang vandoor Een maand lang was hij bij Maria EVA [-] [E] [R] [Z] O, wat was hij boos dat Leonie dat aan mij verteld heeft! Hij vond het een schending van zijn status, meneer de huismeester die ons thuis opsloot en ons verbood om met iemand over hem te praten En ondertussen kon hij niet zonder haar We roken het wanneer hij bij haar geweest was; hij dronk er honingbier RANA [-] [R] [Z] [E] Hm... jullie waren erbij, en het is ook veel aannemelijker dan het honingverhaal over de andere Moeder - zij was geen vrouw om bier mee te drinken Daar heeft een verteller niet goed opgelet Goed, hij was eerlijk, maar hij liet in het midden of hij met Maria getrouwd was In ieder geval suggereerde hij dat het een praktische relatie met een personeelslid was... EVA [-] [E] [R] [Z] Zij was dan ook geen Moeder van de onderdanen zoals wij Verder... Hij hield weinig rekening met ons Maar ja, wij gingen er niet over Hij luisterde naar de Koning! ZINA [-] [Z] [R] [E] We zijn gemeen geweest Ocharme, na de dood van hun zoon hebben we haar teruggestuurd naar de overkant van de zee waar ze vandaan kwam Leefde die gouverneur toen nog? RANA [-] [R] [Z] [E] ... dat zoontje was een probleem Eindelijk had hij een zoon, maar wilde hij wel een stamhouder? Een paar jaar eerder niet want Ziv, zijn trouwe assistent heeft hij toen ont-zoond Zou hij dat met zijn echte zoon ook gedaan hebben - als die niet gestorven was? Het was hetzelfde probleem In Ziv zagen de onderdanen vanzelf zijn opvolger, hij was de voorbeeldige aangenomen zoon van de huismeester Maar ze zagen het fout, want hijzelf was de laatste, allerlaatste huismeester Daar twijfelde hij niet aan en daar was hij duidelijk over Na hem zou de Stadhouder komen Dus maakte hij korte metten: Ziv geen zoon, Ziv geen huismeester! Hij ontnam hem zijn achternaam en hij ontnam hem zijn vrouw Echt, hij heeft niets geschuwd om hem uit te rangeren EVA [-] [E] [R] [Z] Nou ja, hij, hij: De Koning greep in! Het was wel een ingewikkelde zaak ZINA [-] [Z] [R] [E] Eerst besloot de Koning dat ik met Ziv moest trouwen Hij liet me geen keus Ik werd cadeau gegeven maar twee jaar later... bedacht de Koning zich, en was ik ineens niet meer getrouwd! Hij sloot een nieuw huwelijk: tussen mij en de huismeester en Hij dwong mijn man om mij te verstoten en toen, Eva toen werd jij dus jaloers op mij vanwege dat koninklijke besluit Dat hoef je niet weg te moffelen Je hebt mij, en hem net zo goed in een ongunstig licht gezet door het motief van ont-zoning te verstoppen in een verhaal van bekoring en begeerte Hoe kon je je zo laten kennen! En nu staat het zwart op wit Dat de huismeester bij mij op bezoek kwam terwijl Ziv weg was Dat hij het gordijn van de ingang opzij deed, of dat de wind dat deed En dat ik in de kamer was En dat hij mij toen... gezien zou hebben met losse haren, blote kuiten en de welving van mijn hemd Er is zelfs geschreven dat het hemd doorschijnend was! Zo kreeg ik - zoals veel meisjes - de naam mooi te zijn, met lange haren Maar ik heb daar nooit om gegeven Je hebt een verkeerd beeld van mij geschetst, en je hebt mij en hem te kijk willen zetten voor iedereen! RANA tot Eva [-] [R] [Z] [E] Je was jaloers op de inzegening van haar huwelijk, en op de bruiloft - waar meer gasten dan ooit waren Zo jaloers, dat je niet meer consequent was, want keer op keer zeg jij, dat alles wat er gebeurt de wil van de Koning is Maar met dit smeuĆÆge verhaal ondermijn je dat ineens Durf je nog steeds te stellen dat je alleen maar de waarheid en niets dan de waarheid hebt verteld? EVA [-] [E] [R] [Z] Nou ja, ik zei al: het was een ingewikkelde zaak Hij was er niet open over Hij draaide eromheen en dat vond ik verdacht Anders was er altijd iemand bij wanneer hij een boodschap kreeg Die keer niet En hij was niet duidelijk De boodschap verwarde hem dat is wel zeker De opdracht overkwam hem Ik heb het zo goed mogelijk verteld, zo goed mogelijk gereconstrueerd, en ja: ik was honderd procent eerlijk Er is geen woord van gelogen Kun je dat niet accepteren? RANA [-] [R] [Z] [E] Wat je nu zegt, ja Zo'n samenloop van omstandigheden is natuurlijk mogelijk maar dat verhaal over Inno... Dat klopt niet, en die halsketting is een onwaarschijnlijk ongelukje Het is erg gezocht en het is typisch: een Perzisch verhaalmotief Hoe dan ook, de eerste ontzoning was geregeld - op een botte manier kun je wel zeggen En vijf jaar later kwam het probleem terug, met de geboorte van Atil De onderdanen waren verguld met hem Daarom legden ze een verband tussen de zonsverduistering en zijn overlijden, anderhalf jaar oud Ze hadden in hem de nieuwe huismeester gezien want zijn vader was al oud Maar er zou geen nieuwe huismeester meer komen - dat was het beleid: de Stadhouder zou komen! EVA [-] [E] [R] [Z] De Koning is groot! Als een kind sterft, weet Hij daar alles van En als zijn huismeester verliefd wordt gebeurt dat volgens zijn plan Maar als echtgenote mag ik daar wel iets van zeggen Dat hoort ook bij het plan Niemand moet passief leven! RANA [-] [R] [Z] [E] Hm.... binnenshuis is enige mondigheid wel goed, maar hoever kun je gaan met ongehoorzaamheid? ZINA [-] [Z] [R] [E] Zeg, wat jaloersheid betreft: misschien was hijzelf wel de meest jaloerse! EVA [-] [E] [R] [Z] Zina! Let op je woorden! ZINA lacht en wijst naar de zaal [-] [Z] [R] [E] Och, de muren hebben geen oren We willen toch eerlijk zijn en vertellen hoe het is gegaan?! Zina XXXXXXXXXXXX Hij wilde geen opvolger, en hij wilde ons exclusief voor zichzelf Na de bruiloft van Zina bepaalde hij, dat er voortaan altijd een schot moest staan tussen ons en de bezoekers van ons huis - want wat hemzelf overkomen was met Zina, mocht niet nog een keer gebeuren: geen enkele man zou ooit per ongeluk een van zijn vrouwen onbedekt mogen zien, en ook niet op de geoorloofde manier van een huwelijk, wanneer ze na zijn dood zouden hertrouwen Dus verbood de Koning dat RANA [-] [R] [Z] [E] Ja, daar had God hem een mooie reden voor gegeven: zoals de huismeester de vader des vaderlands was zo waren wij de Moeders van de onderdanen en niemand mag trouwen met zijn moeder Dat zou incest zijn... EVA [-] [E] [R] [Z] Moeder is een eretitel! Die ik graag draag Ik was echt een Moeder! Het tentdoek ligt over de voorkamer; nu moet het nog vastgesjord worden EVA [-] [E] [R] [Z] Ouders moet je in ere houden maar als zij ervoor kiezen om vreemdelingen te blijven in dit land, buitenstaanders dan horen ze hier niet thuis en is het niet gek dat de Koning hen verbant Ik ben blij dat ik er zelf niet mee te maken heb gehad Ik had niet zonder hen gekund O, al die opa's, vaders en ooms die zonder problemen leefden naar de nieuwe wetten ook al waren ze het er niet mee eens werden door de Koning verbannen Hij eiste volledige volgzaamheid ZINA [-] [Z] [R] [E] Voor oude mensen is het moeilijk om mee te veranderen met de tijd en voor hun kinderen is het onmogelijk om hun ouders te laten gaan Zij kunnen niet instemmen met de verbanning De wet van de Koning was hard Het was ja of nee, maar waarom had Hij geen begrip, geen genade? EVA [-] [E] [R] [Z] De huismeester werd er op aangevallen maar het waren niet zijn woorden Het waren woorden van de Koning En diens wijsheid kunnen wij niet bevatten Voor ons lijkt het hard Maar hij had de onderdanen genoeg kans gegeven, en hen laten waarschuwen Het was hun eigen keuze De Koning is genadig voor zijn onderdanen, maar ieder heeft zijn eigen verantwoordelijkheid ZINA [-] [Z] [R] [E] De oom van de huismeester was belangrijk; hij stelde de huismeester in de gelegenheid om de nieuwe wetten van de Koning te verkondigen, waarom was er dan geen genade voor hem? Waarom is het zo zwart-wit? Heeft de Koning echt aan iedereen een eerlijke kans gegeven? Eva trekt hard aan een van de touwen EVA [-] [E] [R] [Z] Wat een vraag! Natuurlijk is dat zo! De Koning overziet en voorziet alles! RANA [-] [R] [Z] [E] Als alles is voorzien dan is dat het moeilijkste om te begrijpen EVA [-] [E] [R] [Z] Toch was het ieders eigen keuze Dus is het ieders eigen schuld als de wereldvrede aan hem voorbijgaat De Koning heeft bepaald dat iedereen zelf moet beslissen of hij de boodschap ter harte neemt Hij maakt het niemand onmogelijk om voor de ware dienstbaarheid te kiezen Die vrijheid heeft iedereen ZINA [-] [Z] [R] [E] De Heiligen waren een voorbeeld voor de huismeester, ze erkenden de Koning en zorgden voor hun naasten Zij deden het goede hun dagelijkse leven eerde de Koning Zij zullen de wereldvrede deelachtig worden - in ieder geval de Heiligen van vroeger, dus zouden de Heiligen van onze tijd, die net zo leven als hun ouders en grootouders dan afgewezen worden door de Koning omdat zij de huismeester niet erkennen? EVA [-] [E] [R] [Z] Je moet het niet beter willen weten dan de Koning, houd je gewoon aan wat Hij gezegd heeft! RANA [-] [R] [Z] [E] Dat is het sterke en het zwakke punt voor de mensen: ze moeten de Koning gehoorzamen maar weten niet altijd hoe Want de huismeester was de laatste die namens Hem sprak Nu herhalen geleerden de wetten en met omhaal van woorden leggen ze uit dat er staat wat er staat EVA [-] [E] [R] [Z] Er zijn zelfs opperste leiders die claimen dat zij de erfgenamen zijn van de huismeester en onfeilbaar weten waar de onderdanen aan dienen te gehoorzamen! Hoe dan ook hoogmoedig zijn ze allemaal! ZINA [-] [Z] [R] [E] Zouden vrouwen een voordeel hebben boven mannen? Gehoorzaamheid is voor hen onontkoombaar en absoluut geen keuze zoals voor mannen, en als je altijd al gehoorzaam moet zijn ben je het haast vanzelf Ook aan de Koning Je moet er bewust voor kiezen maar dat doe je al gauw want het is je mooiste vooruitzicht op een vrijer leven Zina bindt een touw vast aan de kist naast de deur naar de voorhof Machtige mannen lopen te koop met hun gehoorzaamheid maar eigenlijk doen ze hun eigen zin RANA [-] [R] [Z] [E] Mannen willen de baas zijn Ze misgunnen vrouwen succes en vooral hun onafhankelijkheid Sinds het paradijs kiezen ze bij voorkeur een kleinere vrouw die wel toegeeflijker mĆ³et zijn Ik denk dat vrouwen lang geleden niet kleiner en niet zwakker waren - dat ze het geleidelijk aan geworden zijn door de voorkeur van mannen zodat er vanzelf kleinere dochters geboren werden, uit kleinere moeders Zwakkere, inschikkelijke moeders En mannen die de beslissingen namen Mannen die machtig willen zijn EVA [-] [E] [R] [Z] Wie heeft er macht? Genoeg macht? Buiten de Koning, bedoel ik En nee, geen macht, maar invloed? Genoeg invloed om vrede en vrijheid te laten groeien? RANA [-] [R] [Z] [E] Niemand speciaal Zo werkt dat niet Dat weten we nu wel na al de leiders en verlossers We zullen het zelf moeten doen Tegen de vaste structuren in Er zijn mensen om je te inspireren maar het komt er op aan dat je het zelf in praktijk brengt ZINA wijst lachend in de zaal [-] [Z] [R] [E] Niet gezellig bij elkaar blijven zitten en het eens zijn, maar in actie komen! RANA lacht ook [-] [R] [Z] [E] Jaja, genoeg gepreekt! Iedereen zal altijd zelf moeten bedenken waartoe hij op aarde is Iedereen heeft idealen maar je moet soms wel eens opportunistisch zijn... ZINA [-] [Z] [R] [E] Maar je zou boven het algemeen belang geen eigenbelang moeten verkiezen Dat is kortzichtig Het is juist geen eigenbelang! En pas op! Laat je nooit sussen met steeds weer uitgestelde beloftes! EVA [-] [E] [R] [Z] De eindtijd duurt lang Tenminste, als hij al begonnen is Ik ben gaan twijfelen of er ooit een Stadhouder zal komen, en of er ooit vrede zal zijn RANA [-] [R] [Z] [E] Vrede en vrijheid zijn de ideale combinatie - die maar geen werkelijkheid wordt EVA [-] [E] [R] [Z] Tijden gaan voorbij en wereldrijken gaan ten onder De mensen zijn bang Ze wachten op een wonder Maar geluk komt altijd later En later wordt alsmaar later zodat we niet leven maar lijden en verlangen naar vrede op aarde en een hemels hiernamaals RANA [-] [R] [Z] [E] Mensen zijn nog steeds bijgelovig Ze hoopten hun kansen te spreiden door elke god wat te geven Niet zoveel natuurlijk, je wilt wel meer ontvangen dan je investeert Met geld is dat verboden Rente is misbruik XXX Maar verder is bijgeloof algemeen menselijk - een menselijke eigenschap XX XX Ook als je mensen zo ver krijgt te geloven dat er maar Ć©Ć©n God is houden ze nog vast aan de macht van vurige gebeden van amuletten en heiligen van geesten, engelen en demonen En ze raadplegen de sterren of een waarzegster, want houvast hebben ze nooit genoeg Ze verdoezelen hun bijgeloof Ze zetten een heilige tekst op hun amulet, of een eretitel van God Almachtig, of noemen het de hand van Fatima Bijgeloof zal er altijd zijn Zelfs de leiders zeggen dat elk exemplaar van het heilige boek geladen is met Gods zegenrijke kracht Ook zij zijn niet vrij van magisch denken of ze laten het toe als iets onschuldigs x dat de rechte leer niet aantast en die zelfs versterkt Magisch denken is oud Zo oud als de mensheid zo oud als ieders kindertijd toen je in je fantasie de wereld beĆÆnvloedde met dringende wensen Dat raak je nooit helemaal kwijt Uit frustratie en onmacht of uit medelijden blijven er van tijd tot tijd magische gedachten in je opkomen, en is er de verleiding om met speciale handelingen - niet de verplichte passen die je als kind moest zetten of een vaste volgorde waar iedereen zich aan moest houden maar eigen rituelen de orde en een goed verloop van een ontmoeting of een actie te waarborgen Wijze leiders accepteren dat Ze weten dat het erbij hoort want gedachten zijn vrij Ze accepteren het sturen het bij, en manipuleren het soms Ze vestigen een monopolie op horoscopen en gewijde souvenirs voor pelgrims zodat het bijgeloof de vroomheid ondersteunt en de eenheid van de gemeenschap bevordert terwijl het de staatskas ten goede komt, eigenlijk precies zoals het ging met de tempels van vroeger Zo erg raken godsdienst en politiek altijd verweven ZINA [-] [Z] [R] [E] x RANA [-] [R] [Z] [E] x EVA [-] [E] [R] [Z] x RANA [-] [R] [Z] [E] x Heb je het over mij? Alles wat ik heb verteld heb ik tijdens zijn leven met hem besproken, en van kinds af aan was ik overal bij betrokken Ik heb iedereen gekend! RANA tot Eva [-] [R] [Z] [E] Jij bent een goede dochter Jij hebt je ouders geĆ«erd en altijd goed over hen gesproken Over jouw vader was je altijd positief Zijn dienstbaarheid en zijn inzet heb je goed doorverteld ook al kreeg hij misschien een rol in een belangrijke gebeurtenis waar hij niet bij betrokken was EVA [-] [E] [R] [Z] Ik zou ter plekke gestorven zijn als ik me niet aan de waarheid had gehouden! RANA tot Eva [-] [R] [Z] [E] Echt waar? Wat had je tegen Ado? Wat heb je over hem verteld? Dat hij tegen jou was toen er over je geroddeld werd en hij adviseerde om jou te verstoten Ja, dat klinkt aannemelijk want je was weggelopen en weer bij je ouders gaan wonen hopend op een koninklijke zegen Nou, dat heb je gekregen, zeg je Het was lang geheim gebleven Het was iets tussen jou en hem dat je vergeten was om te vertellen maar je je gelukkig weer herinnerde toen wij allemaal al dood waren en Ado jouw tegenstander was toen pas heb je dat verhaal verzonnen dat hij altijd al tegen je geweest is! Er was niemand meer die wist, dat Ado er helemaal niet bij betrokken was want er was helemaal niets gebeurd Je was 's nachts niet achtergebleven Je was alleen maar jaloers op Zina en bent toen zelf weggelopen RANA [-] [R] [Z] [E] Hoe ga je om met een man? Met mannen? Wie wil je zijn? Als vrouw, als mens? Ik was zelfstandig, een zakenvrouw en hij was betrouwbaar en oprecht, hij kwam bij mij in dienst Dat ging wel goed maar zijn hart lag ergens anders Bij de maatschappelijke problemen Dus liet ik hem naar de grot gaan om te mediteren En stuurde ik hem eten Zo is het gegaan Maar waarom heb ik mijn leven... voor hem overgehad? Drie jaar lang leefden we als vluchtelingen in de bergen Het was behelpen Te jong, in ieder geval te kort na ons huwelijk - Negen jaar is kort - ben ik gestorven Zo is het gegaan Maar had het anders gekund? Hij was nu eenmaal de beste Ik was verliefd op zijn bevlogenheid zijn openbaringen zijn bekommernis om de mensen die het niet zo goed hadden getroffen in hun leven Ik weet het niet De wereld is niet zo mooi als we willen... en de mensen zijn niet... zo nuchter, niet zo verstandig als nodig is In zaken moet je in ieder geval goed nadenken, mensen... zijn nu eenmaal mensen Ze zijn meestal niet zo... realistisch, en gek genoeg geldt dat ook voor mijn man Maar hij had iets... Voor iedereen. Daarom heeft hij succes gehad Achteraf verbaast het me Maar ik ben hem gevolgd met hart en ziel Toch lijkt het allemaal niet zo goed te kloppen, vergeef me de vragen die ik stel Hij was in en in goed! Premisse Wie ben ik en waartoe ben ik op aarde? Synopsis Drie vrouwen blikken terug en praten over hun identiteit en de zin van het leven.
Samenvatting |
Amsterdam, 2026-10-31
Bundel: De Bochten van de Macht
|
Duisternis Gerommel in de verte Het gaat waaien De wind neemt af terwijl het licht wordt Er staat een grote tent Vier schimmen van vrouwen in de tent Mirjam (zeventig jaar) en Rebekka (twintig jaar) zijn bezig op een eenvoudig weefgetouw Emzara (vijftig jaar) is wol aan het spinnen met een spintol Lilith (dertig jaar) is aan het dansen LILITH komt naar buiten als een buikdanseres en maakt sierlijke bewegingen met haar armen; terwijl ze de mensen in de zaal luchtig toespreekt, blijft ze een beetje dansen [1-52] Hoe vertel je iets? Wat vertel ik over mijzelf? Ik ben Lilith, maar jullie... jullie noemen mij Eva Ik ben de verstandige mens uit het verhaal van de slang in het paradijs die mij probeerde wijs te maken dat Adam stiekem een ander had Kijk maar in de put, zei de slang [10] daar zit ze in, daar verbergt hij haar en ik keek, en ik zag daar een heel mooi gezicht En toen zou ik jaloers geworden zijn Dat is zo'n verhaal van niet zo slimme mensen die een oordeel hebben over domme blondjes die gehoorzaam dienen te zijn en niet van die ene boom mogen eten [20] Ja, ik ben die verstandige mens uit het verhaal van de slang die mij verleid zou hebben omdat ik zogenaamd zwak ben Goed. Hoe vertel je iets? Hoe vertel je bijvoorbeeld aan je kinderen, waar hun grootouders vandaan komen? KaĆÆn bedacht God [30] die de eerste mens uit de klei getrokken en de tweede uit diens rib gemaakt had KaĆÆn wist nog niet hoe het zat Het seksslurfje is juist een toevoeging waarmee een tweede mens ontstond en nu we dat weten moeten we het noemen zoals het is: God schiep de baarmoeder-mens en met een aanpassing ook de slurf-mens [40] Dus geen man en man-nin! En ook geen fee en hoer meer Geen man-fee en man-hoer Geen bi-fee of non-bi-fee Geen trans-fee en trans-hoer - Het kan niet op, maar laten we het liever simpel houden: helemaal geen ge-fee en ge-hoer! Punt. Ik ben geen mannin [50] en ik ben zeker geen mannequin, geen man-neke - bekeken, maar niet gezien... In de tent is het lichter geworden MIRJAM roept [53-54] [M2] [L52] Inderdaad, wij zijn geen mannekes en ook geen mannin! EMZARA mengt zich in de discussie [55-56] [E2] [L52] [M2] Hoe wil jij de baarmoeder-mens anders noemen dan: vrouw? MIRJAM [57-58] [M4] [L52] [E2] Wij zijn vrouwen Heb je iets tegen dat woord? LILITH [59-60] [L54] [M4] [E2] Ja! Laten we het zoveel mogelijk [60] hebben over: mensen! EMZARA [61-62] [E4] [L54] [M4] Oh, lekker bevrijd uit de vaderhand maar ook hartstikke onduidelijk! MIRJAM [63-64] [M6] [L54] [E4] Nou, emancipatie daar zijn we nog lang niet klaar mee! LILITH [65-240] [L230] [M6] [E4] Daar gaat het me om! We zouden mensen niet moeten scheiden en de maatschappelijke ongelijkheid niet in stand moeten houden! Dat geeft problemen, op allerlei manieren [70] passen mensen niet in binaire systemen! Maar, nog even over die zogenaamd vrouwelijke woorden: fee en hoer FeeĆ«n zijn gewoon: geesten En wat hoeren betreft: man-mensen gaan gemakkelijker bij een vrouw-mens liggen dan andersom, dus in de praktijk zijn er meer man-hoeren dan vrouw-hoeren, en veel meer [80] man-mensen verkrachten Bij het woord verkrachten kijkt Emzara op Terwijl Lilith verder praat, staat Emzara op en loopt ze door de tent een vrouw-mens dan andersom Zij zijn de hoeren! Voor vrouw-mensen is de term discriminerend, stigmatiserend, onbruikbaar! Man-mensen zijn hoeren als ze uit zijn op een gelegenheid om hun opgewonden slurfje in een ander te steken Emzara kijkt indringend naar Lilith Terwijl Lilith verder praat, loopt Emzara naar haar toe Ze gaat bij haar in de buurt zitten Een definitie: hoeren zijn mensen [90] die veel seksuele partners hebben Noem ze batsers - man, vrouw, wat dan ook Batser is voor iedereen bruikbaar net zoals het woord mens In de maatschappij is iedereen: mens! Alleen thuis blijft er een verschil Thuis houden we de woorden [100] vader en moeder in ere: er zijn twee verschillende mensen nodig om kinderen voort te brengen en groot te brengen Korte spreekpauze Hoe vertel je iets? Welke woorden kloppen? KaĆÆn bedacht God als onze vader-moeder Ach, mijn ouders... [110] Ik ben de enige die nog aan hen denkt, de enige die hen echt heeft gekend Wanneer ik hen noem krijgt Adam altijd een vage blik Dan humt hij wat en ben ik alleen In het begin viel het niet zo op dat hij niet graag op bezoek ging We waren verliefd [120] en het liefst met zijn tweeĆ«n En toen werden we zelf ouders al heeft het wel even geduurd voor ik er aan toe was en hem in mij liet komen... en KaĆÆn werd geboren Ons leven veranderde! We genoten van onze baby maar de paradijselijke tijd was voorbij Adam ging er voortaan vaak alleen op uit [130] Ik had hem geleerd om op te letten waar de fruitbomen staan en te vertrouwen op zijn neus om te weten waar de vruchten rijp zijn En ik had hem geleerd om vroeger op te staan dan de anderen, al in het maanlicht op pad te gaan om net iets verder weg de eerste te zijn, degene [140] die het rijpe fruit plukt Daar was hij niet helemaal tevreden mee, hij is zo trots En ik weet nog dat hij niet durfde om een vrucht op te eten, maar omdat ik er niet ziek van werd kon ik hem verleiden tot een hapje Toch werd hij boos [150] in plaats van me te bedanken Dan draait hij wel weer bij, maar fruit plukken vond hij nooit zijn werk KaĆÆn had dat al gauw door en heeft toen het paradijs bedacht met de boom en de slang en Gods verbod want als je God eenmaal in je hoofd hebt krijg je hem er niet meer uit, je moet er steeds een vervolg bij verzinnen [160] zoals het verhaal van de appel Nu is het Rebekka die opkijkt en dichterbij komt zitten of de vijg, een rijpe vrucht met de slang die ons verleidde en de kennis die we opdeden en de reis die we maakten Adam liep voorop Hij wist de weg, zei hij En ik hield mijn mond Hij volgde gewoon de rivier zegt Lilith met een lachje; ze verandert van positie Toen KaĆÆn aan zijn kinderen [170] wilde uitleggen waarom we steeds verhuisden verzon hij een engel die ons had weggestuurd om de wereld te gaan ontdekken en overal voor de dieren en de planten te gaan zorgen En tegen de tijd van Methusalem hadden zijn kindskinderen het verhaal nog verder uitgebreid [180] want als Adam en ik de eersten waren die iets verkeerds hadden gedaan dan moest blijkbaar ook verteld worden wie de eerste was die een mens had gedood Een mens, niet een dier dat je opeet om in leven te blijven maar onbegrijpelijk maar een mens zoals jijzelf! Mirjam schudt haar hoofd en kijkt Rebekka aan En dat werd KaĆÆn zomaar [190] in de schoenen geschoven! Voor het moordverhaal kreeg hij een broer toebedeeld Over hem hebben ze niet veel bijzonders verzonnen Hij is van bordkarton Een bijrol die geen tekst heeft want hij dient er slechts toe om vermoord te worden [200] Ter lering en vermaak Het schiep wel een probleem Een kwestie van eergevoel Want de verteller wilde niet afstammen van een moordenaar! Dus vooruit, hij verzon er nog een broer bij! Wat doen feiten ertoe bij een verhaal? Ze noemden onze derde zoon Set [210] Hij kreeg het leven van KaĆÆn toebedeeld maar dan zonder de broedermoord Hij was immers daarna pas 'geboren' En nu was hij het die bomen kweekte bonen en grassen met eetbare zaden Nu was hij het die kanaaltjes groef en van leem een huis bouwde [220] met een stevig dak Nu was hij het die gereedschap maakte en ledikanten timmerde terwijl de nakomelingen van KaĆÆn 'ergens anders' leefden, al hadden ze wel nagenoeg dezelfde namen Dat is een slordigheidje in het verhaal Waarom de namen niet veranderd? Gelukkig kwam daar door de Zondvloed [230] een oplossing voor: het nageslacht van KaĆÆn verdronk, en van Set's nakomelingen werd Noach gered door God Bij het woord Noach kijkt Emzara op Terwijl Lilith verder praat, staat ze op en gaat ze naast Lilith staan Zo kronkelt het vervolgverhaal als een slang tussen de feiten door als een poĆ«tische samenvatting van de evolutie, van niets tot aan de mens, van rondtrekken tot aan een vaste woonplaats met gewoontes en gedragsregels [240] tot die opgeschud worden Lilith slaat een arm om Emzara heen EMZARA [241-284] [E48] [L230] [M6] Een vaste woonplaats... Die hadden we gelukkig niet Toen de Zondvloed kwam zaten we aan de goede kant van de bergen Maar onze familieleden en vrienden niet God heeft ons gespaard, zei Noach Hij is nog gaan kijken [250] Er was niets te zien alleen maar water, zei hij Dreven er lijken? vroegen wij Hij haalde zijn schouders op Niet dat ik gezien heb, zei hij Sem wilde dat niet geloven Hij fantaseerde erover Later, toen hij kinderen had vertelde hij hen een eigen versie wanneer ze naar bed gingen [260] en hij maakte er een sprookje van We hadden geen vaste woonplaats zei hij, behalve dat ene jaar toen de Zondvloed kwam toen hadden we het wel in een heel grote boot die opa gebouwd had om ons te redden, en er waren hokken voor alle dieren Toen hadden we een heel ander leven [270] binnen in die grote boot, tja gewoontes, gebruiken... We zouden stijf geworden zijn van verveling als we het niet zo druk hadden gehad met het voeren van de dieren en het schoonhouden van de hokken Zo vertelde hij dat allemaal Er was helemaal niets te zien Alleen maar water, overal water [280] Ook het paradijs was verdronken Emzara pauzeert even Lilith, jij weet dat jij was in het paradijs Hoe was het daar? Waar was het? LILITH [285-296] [L242] [E48] [M6] Dat was toen we jong waren en de hele tijd aan elkaar dachten Toen we onbekommerd leefden Zonder zorgen om de toekomst van ons kind [290] Het was geen speciale plek alleen: een vruchtbare landstreek Het was een manier van leven Samenzijn Samen genieten Harmonie Vrede EMZARA [297-469] [E221] [L242] [M6] Wij Rondtrekkers zien het paradijs vooral als een leven in vrede [300] in een land zonder vijanden Een vrij land, ruim met grazige weiden en noten- en fruitbomen Ik ken drie paradijzen Een in het noorden: het Tweestromenland Een in het zuiden: de Rivierdelta En een in het midden: [310] hier, waar we zijn het Laagland dat vervloekt is maar toch: een paradijs, uiteindelijk ons land, helaas vervloekt: door onszelf - ongerijmder kun je het niet bedenken! Natuurlijk deugde het niet Wat zeg ik! Dood! Dood wilde ik! [320] Mijn eigen zoon nog wel! Als een slang glipte hij de binnentent in, trok me mee naar het bed en wurmde zich uit zijn huid Opgewonden sjorde hij aan mijn kleren, dwong me om me uit te kleden en keek me woedend aan om me de mond te snoeren [330] Er was trouwens niemand thuis en ik durfde het niet aan mijn man te vertellen Vrouwen worden om minder verstoten, en ik kon het niet Ik was niets meer, dood wilde ik Waar haalde ik de energie vandaan om op te staan en me te wassen het avondeten te maken [340] en te doen alsof er niets aan de hand was en het voorbij was en hij niet meer zou komen? Was hij maar... Uiteindelijk hield het op Zijn broers betrapten hem en vertelden het hun vader Die niets deed Ook niet toen [350] ik zwanger bleek te zijn Al die maanden spanning Groeiende woede in zijn buik De baby had hetzelfde gezicht en dezelfde bouw als Cham Wat voor zekerheid kon dat geven over het vaderschap? Maar voor Noach was het duidelijk Hij tierde, schreeuwde woeste klanken [360] om niet te vloeken maar vervloeken deed hij wel! Weloverwogen, aan tafel - de mannen en ik in een kring en de baby op mijn schoot Hij negeerde Cham en trof hem op zijn ergst door naar de kleine te wijzen en heel rustig te zeggen: KanaƤn en al zijn nakomelingen [370] zullen de anderen dienen de volken van Sem en Jafet Het was een straf van God Wat kon hij anders? Zijn eer was geschonden en hij was oud, niet zo hard als met de Zondvloed Zoals Sem het vertelde zou het gebeurd hebben kunnen zijn Dat hij boven op het dek stond [380] en zich zich doof hield voor zijn broers en zussen en voor zijn nichtje dat zelf haar baby'tje onderdompelde in het stijgende water dat aan haar lippen stond Het vee en de vogels waren al verzopen Het was een straf van God Wij zaten binnen in de boot [390] en hoorden van tijd tot tijd water borrelen, laatste adems Van mensen die we kennen Oma's ouders waren te oud om naar ons toe te komen, vertelde Sem, en hij maakte er een griezel- verhaal van, met dat nichtje en met mijn zusjes Mijn lieve zusjes... die in Sem's fantasie [400] op de oever stonden te roepen om met ons mee te mogen Maar, met mama en de tantes moet je daar niet over praten bezwoor Sem hen: dat snap je wel die zijn heel hun familie kwijtgeraakt Dat ligt gevoelig, daar moet je hen niet verdrietig mee maken Ze konden echt niet mee! Opa moest hard zijn [410] Het was onmogelijk om iedereen te redden Zo groot was de boot nu ook weer niet En bij wie zou hij de grens moeten trekken? Bovendien was het niet zijn idee Het moest zo van God Die wilde opnieuw beginnen Een nieuwe wereld als het ware Emzara verandert van positie Voor de kinderen was het echt ook al vertelde Sem het heel luchtig Als curieuse voorvallen [420] die je vanaf een afstand observeert, zo'n beetje zoals ik denk dat God met verwondering de mensen beschouwt Korte spreekpauze Nou ja, Sem's verhaal is niet helemaal gelukt want zoals hij het bracht is Gods plan mislukt Er was geen nieuw begin, geen schone lei [430] Wij met zijn achten bleven wie we waren en onze kinderen waren niet zo vroom als Noach en ik Was dat met Cham maar niet gebeurd... Korte spreekpauze De vloek werd natuurlijk doorverteld aan de kinderen van Sem en Jafet En ze voelden zich goede mensen Om mij, Oma, en mijn eerbaarheid te ontzien, draaiden ze er omheen wat er precies gebeurd was [440] In hun verhaal beperkten ze de schande tot het zien van Noachs naaktheid en de schuld daarvan legden ze godgeklaagd bij hemzelf! Alsof het aandoenlijk is dat hij, de geweldige vader van de mensheid gedronken zou hebben! Trouwens, een akkerbouwer [450] met een wijngaard is hij nooit geweest! Maar kinderen geloven alles En met dit verhaal maakten Sem en Jafet zich tot betere mensen dan hun vrome vader Allemaal leugens! Ook voor mijn bestwil zeiden ze, ja, als je zo'n man bent [460] voor wie vrouwen verleidsters zijn In de beste families komt verkrachten niet voor en als dat toch gebeurt moet de vrouw wel schuldig zijn Schuldig, zelfs als ze je moeder is En nu zit ik hier, buiten de stad in het land van KanaƤn mijn jongste zoon Jeruzalem, stad van vrede MIRJAM schudt haar haren naar achteren [M7] [L242] [E221] [470] Jeruzalem, Jeruzalem... EMZARA [471-473] [E204] [L242] [M7] ...is ze genoemd, o, als dat maar geen oorlog brengt! Want een vloek maak je niet ongedaan... LILITH [474-477] [L246] [E224] [M7] Toch wel. Een beetje Want de god van Noach vaardigde toen ja toen al, zijn Vijfde Gebod uit: Gij zult niet doden! MIRJAM [478-481] [M11] [L246] [E224] Misschien wilde Noach KanaƤn beschermen tegen een [480] te vergaande onderdrukking door de anderen REBEKKA [482-521] [R40] [L246] [E224] [M11] Jeruzalem, Jeruzalem... is geen stad van vrede maar een wrede rots Het is de Hel! Daar beneden, in de kloof van het dal van Hinnom, daar is de poort tot de Hel! Tussen al die oude graven - dichtbij de onderwereld [490] Hier kwamen de koningen Achaz en Manasse offeren wanneer ze hun zoveelste oorlog gingen voeren Ze offerden aan de hemelse Koning opdat Hij hun als aardse koning de overwinning zou schenken In vol ornaat kwamen ze toezien op de aanleg van de lange greppel en het vullen ervan met droge takken [500] die vlak voor de ceremonie over de hele linie aangestoken werden Ouders hadden een van hun kinderen een zoon of een dochter, aangewezen om de proef te doorstaan en van begin tot eind door de greppel te rennen De koningen moesten wel het voorbeeld geven, moesten wel een van hun zonen aanwijzen ook al kenden zij de afloop [510] De deelnemers verbrandden levend en hun bloed vloeide weg in de kloof, de onderwereld in Brandende doden, dat is de Hel De profeten klaagden erover maar het heeft eeuwen geduurd voor het dal een vuilnisbelt werd om het offeren tegen te gaan En nog werden toen op het afval de lijken van misdadigers gedumpt [520] en in brand gestoken Brandende doden, dat is de Hel LILITH [522-537] [L262] [E224] [R40] [M11] Het Vijfde Gebod werkt niet En God berust daar blijkbaar in De mensen moeten het zelf maar zien op te lossen Er is iets met mannen dat ze zo gemakkelijk hun verstand hun gewone, gezonde verstand verliezen en aan het vechten slaan [530] En dan luisteren ze niet naar nuances en verklaringen Dan ontkennen ze de feiten die hen niet zinnen Ze kronkelen er kleinzielig en trots omheen; ze zijn niet zo wijs als hun moeder, hun zussen hun vrouw en hun dochters EMZARA [538-541] [E228] [L262] [R40] [M11] Waarom denken zoveel mannen dat ze hard moeten zijn? [540] En wij moeten eerbaar zijn En vruchtbaar Mirjam komt erbij staan REBEKKA [542-545] [R44] [L262] [E228] [M11] Als we maar zonen krijgen! Daar gaat het om! En natuurlijk willen ze ook bevredigd worden... LILITH [546] [L263] [E228] [R44] [M11] En dan kunnen ze best lief zijn MIRJAM tot Emzara [547-554] [M19] [L263] [E228] [R44] Jij was vruchtbaar Jullie hadden drie zonen Noach kon tevreden zijn [550] Je zegt, dat hij een harde man was Maar in bed, hoe was hij dan? Ontspannen, zachter, attent? Lief? Hadden jullie plezier? EMZARA [555-558] [E232] [L263] [R44] [M19] Ik weet het niet zo goed meer Het is voorbij, iets van vroeger Het ging om hem Ik paste me aan LILITH [559] [L264] [E232] [R44] [M19] En jij, Mirjam, hoe was dat bij jou? MIRJAM glimlacht [560-571] [M31] [L264] [E232] [R44] [560] Ik had geen man, ook niet nodig Mijn broers deden de mannen ik regelde de vrouwenzaken Dat was soms niet zo leuk maar we hadden ook veel plezier Je kent dat wel, in de vrouwentent En tijdens de middagrust kun je het zo fijn maken als je wilt Dat deden we ook Een paar van ons [570] Mijn beste vriendinnen Nee, geen man in bed! REBEKKA [572-579] [R52] [L264] [E232] [M31] Ik vond Abram oud, en niet speciaal lief dus dan dacht ik vanzelf aan een van de jongemannen van onze groep Er waren mooie jongens... In het echt ging ik ze natuurlijk uit de weg; ik weet van hun fantasieĆ«n over vrouwen; ze staren naar je EMZARA [580-591] [E244] [L264] [R52] [M31] [580] Precies! Als ik buiten de tent bezig was, en de mannen waren thuis dan waren ze eropuit om me te zien Hoe aantrekkelijker een vrouw is hoe langer ze kijken En je kunt je er niet op kleden In de wind plooien kleren zich altijd naar je lichaam Ze kijken, en het kan hen niet schelen dat wij dat zien! [590] Ze kijken, alsof ze de wind zijn en onze huid betasten REBEKKA [592-595] [R56] [L264] [E244] [M31] Al jong leerde ik om dwars te zijn Chagrijnig. Alleen bij jonge mannen! Moeilijk doen en brutaal zijn Dat voorkomt handtastelijkheden EMZARA [596-599] [E248] [L264] [R56] [M31] Thuis kun je dat niet! Het ging Cham ook niet om mij Hij had een droomvrouw in gedachten Ja, dan kun je het met iedereen doen LILITH [580-583] [L268] [E228] [R56] [M31] [600] Het gaf Adam een goed gevoel als ik ervan genoot, en dat lukte me beter door er wat romantiek bij te fantaseren MIRJAM [584-587] [M35] [L268] [E228] [R56] Gek toch, dat mensen intiem bij elkaar zijn, en dan tegelijkertijd vaak juist niet bij elkaar zijn maar in hun eigen fantasie... LILITH [588-595] [L276] [E228] [R56] [M35] Weet je, hij kon zich niet overgeven Niet aan mij, aan niemand [610] Ook niet aan dat idee van KaĆÆn die Almachtige God Misschien waren we allebei wel slangen-mensen. Hij glipte geestelijk tussen mijn opvattingen door, en ik glipte lichamelijk uit zijn vaste greep REBEKKA [596-598] [R59] [L276] [E228] [M35] Bij Abram zou je dat niet gelukt zijn Je zou het misschien niet verwachten bij een oude man, maar MIRJAM [599-602] [M39] [L276] [E228] [R59] Zeker! Oude mensen, ook als ze [620] mager zijn als een skelet zijn vaak erg sterk, ze klemmen je vast als een roofdier REBEKKA [603-618] [R75] [L276] [E228] [M39] Alleen mijn lieve Jakob Die was zachtaardig Hij vertelde graag verhalen Mijn nichtjes waren blij met hem Wie wil er niet een man die aandacht aan je besteedt en niet alleen maar met zijn eigen dingen bezig is [630] totdat hij naar bed gaat en jij bij hem moet komen liggen? Volgens mij is er iets misgegaan bij de schepping Zoals het nu gaat komen er wel steeds kinderen en wordt het leven doorgegeven maar de manier waarop... Had die niet anders gekund? LILITH [619-646] [L304] [E228] [R75] [M39] Dat is mijn punt [640] We zouden ermee moeten beginnen om zoveel mogelijk te spreken over mensen, personen en alleen als het ertoe doet onderscheid te maken tussen vrouwen en mannen We zouden veel meer neutraal kunnen spreken - geen jongens- en meisjesnamen gebruiken, maar neutrale namen [650] zonder geslachtelijke uitgang Dan schep je voor de kinderen een ander beeld van het leven En als er iemand iets gedaan heeft heeft een mens het gedaan Meestal doet het er helemaal niet toe of die mens man, vrouw, bi, enzovoorts is Een mens heeft iets gedaan en wanneer je dat afkeurt keur je die daad af [660] en soms ook de mens En je leert dat misdaden iets menselijks zijn zonder dat je het veralgemeniseert tot iets waartoe vooral vrouwen of vooral mannen in staat zijn of geneigd zijn EMZARA [647-648] [E230] [L304] [R75] [M39] Nee! Het geslacht maakt echt wel uit Mannen en vrouwen zijn zo verschillend! MIRJAM [649-652] [M43] [L304] [E230] [R75] En dat blijven ze [670] ook in hun gedrag zolang we niet weten hoe we hen anders kunnen opvoeden EMZARA [653-664] [E242] [L304] [R75] [M43] Lilith, jij wilt de schepping overdoen, of fundamenteel aanpassen Wat haal je in je hoofd?! Mensen zijn zoals ze zijn daar valt niets aan te knutselen! En ik denk dat 'man' en 'vrouw' juist de twee woorden zijn [680] die de meeste betekenis hebben Ze zeggen veel over het leven dat je leidt Dat is zo anders voor mannen en vrouwen! REBEKKA [6-6] [R] [L304] [E2] [M43] Dat ik hier nog steeds zit! En dat ik hier heb geleefd altijd in de buurt van deze onheilsplek! Want dat offeren van een bloedeigen kind kwam niet uit de lucht vallen Er was een eerste keer! En wat zal ik zeggen? Mijn oudoom? Mijn man? De vader van mijn kinderen? Hij dus. Hij was de dader! En ik ben Rebekka, zijn derde vrouw Met mijn familie was ik in de bergen van Harran gebleven, toen Terach stierf en Abram en Lot naar het zuiden gingen Zo was het in Ur ook gegaan Toen Nachor senior overleed, hoefde Terach niet meer voor hem te zorgen en greep hij zijn kans Beter laat dan nooit! Met twee zonen, een kleinzoon de vrouwen, en de kuddes trokken ze omhoog langs de rivier door het Noordparadijs het Tweestromenland Dat was vruchtbaar, dus overal bezet Voor Rondtrekkers was er geen plaats Zo kwamen ze terecht in Harran waar mijn vader en al zijn broers en zussen geboren zijn, en toen ook ik We trokken er rond over de heuvels aan de voet van de bergen met hun witte toppen De winters waren koud de grond was hard, en het gras was stug Abram en Lot waren maanden onderweg en met elke stap lieten ze de wereld van hun ouders verder achter zich Ze spraken over God en haalden hun schouders op over de huisgoden van mijn familie die mij zo vertrouwd zijn EĆ©n god vonden ze genoeg zeker als die god de machtigste is dus in feite de enige echte god is El Sjaddai, de Almachtige God de god die Abram zich toe-eigende Hij droomde ervan, zag visioenen en werd wakker met Gods belofte dat KanaƤn zijn thuisland zou worden KanaƤn, het land van de mensen die zijn stam zouden dienen zoals Noachs vervloeking luidde Mijn kleinkinderen hebben dat vastgepind op een plechtige bezegeling van een verbond: de wederzijdse beloftes van Abram en God - KanaƤn, voorspoed en een groot nageslacht tegenover de overgave aan Gods Wil en het besnijden van de jongens om hen aan het verbond te herinneren Ze noemen hem Abraham, Edele Vader alsof God dat zo heeft beschikt EMZARA [] Maar wat is er nu zo edel aan zijn claim op KanaƤn? Het volk van mijn jongste zoon zou hem de grote Abraham, moeten dienen? Dat zou God gewild hebben? Dat heeft God Noach laten bekendmaken? Ik geef toe, dat Noach het gezegd heeft maar die was nu eenmaal ouderwets LILITH [] Haha, Noach was ouderwets! Daar gaan we, met Gods nieuwe begin! Een schone lei toch? Met brave, gehoorzame mensen! EMZARA [] Ja, dat is het punt! Gehoorzaamheid, onderwerping Wat dat betreft was Noach net als God Wij moesten hem gehoorzamen En toen zei hij dus dat KanaƤn de kinderen van zijn broers zou moeten gehoorzamen; hij zou niet eens echt de baas zijn over zijn eigen familie! Dat is geen patriarchaat meer Dat is kolonialisme. Het deugt niet! Mannen die de baas spelen over vrouwen zijn idioten en mannen die in staat zijn om een vrouw te verkrachten zijn verdorven, mijn eigen zoon als eerste, maar onderling dienen mannen elkaar te respecteren anders blijven we nergens dan komt er oorlog want niemand wil een kolonie zijn REBEKKA [] Maar goed, jaren later was Abram rijk genoeg om mij op te laten halen Ik moest hem meer zonen gaan geven Dochters had hij al genoeg maar over hen hoor je nooit iemand Die konden toch nooit de leiding krijgen en de kudde hoeden; dat is mannenwerk Aan dat besluit om mij op te halen is heel wat voorafgegaan Het was al jaren zo dat Abram slechts twee zonen had De tweede telde het meest want die was van zijn eerste vrouw en die was van dezelfde stam een halfzus (en ik ben een achternicht) Maar goed, die tweede, Isaak die viel hem tegen, die was niet de gedroomde stamhouder - meer een doetje, zo anders dan zijn grote broer Hoe dan ook, voor talrijke nakomelingen was meer nodig, en God was aan zet om Zijn belofte gestand te doen Voor wat, hoort wat dacht hij, maar wat is dat dan? Hoeveel schapen? Een voor elke zoon en kleinzoon, enzovoorts? Hij kwam er niet uit Tot hij zich bewust werd van de gedachte, dat alleen datgene, dat hem het liefste was... Hij bad om een beter idee maar de zwarte gedachte bleef dus kon hij niet anders: hij ging de Rots op En hij deed het Hij heeft het gedaan! Oh, de weloverwogen waanzin! Van een halfhartige gelovige! Hij bond zijn zoon vast op een rotsblok, sneed snel de keel door - zovele kelen had hij al laten leegbloeden Dat hoorde erbij, we moeten eten van de kudde die we verzorgen Maar toen, op de Rots, at hij niet Hij liet het lichaam verkolen En brandende doden, dat is de hel! In ieder geval voor Sarai toen hij thuiskwam zonder hun zoon Ze stierf van verdriet en ik werd de verzorgster van Abram de moeder van twee zonen, een tweeling Dat verlichtte zijn wroeging Hij was dol op onze zonen vooral op Esau, een sterke, stoere man een goede jager ook Een echte Rondtrekker! Jakob was huiselijk, gezellig Hij bleef liever op dezelfde plaats Hij was een halve boer zoals Laban, mijn broer in Harran LILITH [] Ja, dat is Gods opdracht: Verspreid je over de aarde maar doe dat om haar te bewerken De mens moet ploegen en zwoegen! REBEKKA [] Ik vond Jakob de beste om Abrams opvolger te worden Met een list regelde ik dat God vond het blijkbaar goed LILITH [] Het was God die jou op het idee bracht! Hij stuurt de mensen, Hij helpt ze om zich aan Zijn opdracht te houden: Ze moeten de aarde bewerken Natuurlijk mogen ze dromen van het paradijs fantaseren hoe het eruitziet Dat is een goede stimulans om met eigen handen aan een eigen paradijs te werken en te scheppen hoe het kan zijn als ze goed hun best doen Maar ze moeten niet gaan dromen dat het er nog is, dat ze alleen maar hoeven rond te trekken Op Rondtrekkers rust geen zegen! REBEKKA [] We hebben natuurlijk wel gelogen Alletwee, Jakob en ik Ik schaam me ervoor dat we dat gedaan hebben LILITH [] De slang in het paradijs was toch ook Gods idee! Daarom is Jakob af en toe een slangenmens die met gespleten tong zijn oude vader kon misleiden Ja, een slangenmens! Denk eens aan zijn gevecht met de engel! Die God zelf bleek te zijn! Hoe hij alle klappen wist te ontwijken! Niks aan de hand! Alleen een gebroken heup! Jouw man heeft toch ook gevochten met een engel, hier op deze berg! Wat mannen allemaal niet verzinnen om hun gezicht te redden! REBEKKA [] Ja, toen hij het vuur wilde aansteken kreeg hij een aanvechting Hij vocht tegen zichzelf als tegen een engel Ze vochten om het mes en Abram won Sarai, arme Sarai heeft daarna geen woord meer gezegd en Abram zweeg erover maar natuurlijk werd er over gepraat Jakob vertelde zijn kinderen dat zijn vader spijt kreeg en Isaak weer losmaakte omdat er een engel verscheen en ik ging daarin wel mee maar de spijt liet ik weg Alleen de engel bleef over De daad was te gruwelijk Geen vader die zoiets doet Geen god die zoiets vraagt En als hij het al vraagt laat hij het niet toe als hij de ware god is Nou ja, dat werd dus het verhaal En Isaak kreeg een plaats tussen de grote namen van de voorvaders Er overkwam hem niets, daarom leefde hij het langst van allemaal LILITH [] Grappig Dat is toch grappig! KaĆÆn vermoordt zogenaamd Abel, en Abraham vermoordt Isaak zogenaamd niet! LILITH danst REBEKKA [] En hij moest natuurlijk zonen krijgen om Gods belofte netjes uit te laten komen Abrams volk moest groeien, vanaf Isaak En toen kwam ik in beeld Ik was zoveel jonger dan Abram dat onze kleinkinderen gemakkelijk konden geloven dat ik niet met hem maar met Isaak getrouwd was LILITH [] Probleem opgelost! REBEKKA [] En de belofte kwam uit Jakob kreeg twaalf zonen Nou ja, niet echt, maar dat was nu eenmaal het goede aantal EMZARA [] Hm! Vooral de beroemdste zoon Jozef ja, die is erbij verzonnen! Het is gewoon kolonialisme! Een tijdlang zijn ze in Egypte geweest en dan, toen het regime instortte en ze daar weg konden, namen ze meteen maar de beroemdste buitenlander die er rondliep, mee! MIRJAM [] Dat was inderdaad een Aziaat Niet een van ons Maar al gauw was er niemand meer die tegen kon spreken dat hij bij ons volk hoorde Voor ons was het Jozef In Egypte heette hij Joeja Hij adviseerde de farao's LILITH [] Misschien was hij wel wijzer dan Salomo! MIRJAM [] Ja, het was indrukwekkend Natuurlijk is het al die jaren doorverteld alsof de verteller er zelf bij was Mensen houden van mooie verhalen Trouwens, we namen zijn botten niet mee; dat zou onmogelijk geweest zijn, want hij lag 700 km van ons vandaan begraven Pas toen Mozes op onze tocht door de woestijn over vroeger vertelde en we de verhalen hoorden, zoals van Joeja, die zijn opa was en de titel Geliefde Vader van de Farao droeg pas toen werd hij belangrijk voor ons en werd hij ook onze opa, Jozef - uiteraard de lieveling van Jakob Hij kon dromen uitleggen en bereidde als grootvizier het land in de zeven vette jaren voor op zeven magere jaren LILITH [] Verhalen zijn van iedereen En zeker van Rondtrekkers Zo zou het met alles moeten zijn: dat mensen delen met elkaar! EMZARA [] Precies! Eerlijk en open Geen bazigheid over anderen en niet de hebberigheid van: dit verhaal is van ons! Niet van een Aziaat iemand van ons maken, niet zomaar het verhaal van koning Sargon overnemen - zeg maar gerust: inpikken! In mijn tijd kende iedereen dat verhaal Dat een baby'tje kwam aandrijven in een biezen mand en geadopteerd is door een prinses Een gestolen verhaal! Ja, het is wel mooi, maar het gaat over een andere koning en over een andere god! MIRJAM [] Dat verhaal van Sargon ken ik niet en in ieder geval is onze Mozes niet komen aandrijven Hij was de kroonprins Hij is gewoon geboren in het paleis niet waar wij woonden, maar ver weg aan het hof in het zuiden Er was wel een aanknopingspunt voor het vondeling-verhaal: de farao, zijn vader was in een machtsstrijd verwikkeld met de priesters van Schepper-Amon dus werd de kleine Mozes naar de tempel van Schepper-Ptah gebracht, hier bij ons in de Rivierdelta was het veiliger EMZARA [] HĆØhĆØ! Het verhaal paste: Mozes stond tegenover de Egyptische macht Hij hoorde er niet bij, net als wij Hij was een van ons! LILITH [] Een beetje maar - dat hij er niet bij hoorde. Zijn opa mag dan een buitenlander zijn, maar hijzelf was toch maar mooi de kroonprins! MIRJAM [] Ver verwijderd van de intriges aan het hof, hoorde hij meer bij ons dan bij hen, en wij herkenden in Schepper-Ptah onze god: Schepper-Sjaddai, Almachtige God We waren arm in die tijd Het ging niet goed met de economie Er waren tegenslagen: een invasie van steekmuggen stalvliegen, veepest, mazelen, pokken hagel en sprinkhanen Bij ons in de velden ging het nog wel Daar was nog wel iets gezonds te eten, maar de Egyptenaren leefden van het graan uit de voorraadschuren en als die niet leeggevreten waren door de sprinkhanen waren ze vaak verontreinigd door de insecten en het moederkoren in de rogge, die giftige schimmel die mensen verminkte, of met hevige krampen deed sterven Vooral de eerstgeboren zonen van de Egyptische families leden eraan, want zij kregen in elk gezin het meest te eten LILITH [] O, speling van het lot! Alles heeft zijn keerzijde Elk voordeel kan een nadeel zijn Een voorsprong wordt een achterstand MIRJAM [] Zo stond het ervoor En toen de priesters erin slaagden om de farao te vermoorden werd Mozes' situatie hachelijk Hij beraamde een ontsnapping met ons als zijn nieuwe volk en ons wel en wee als zijn levensdoel Want hij begreep onze behoefte aan vrijheid, en werkte samen met mijn broer AƤron, onze priester van Schepper-Sjaddai Het was een hele operatie die veel voorbereiding vergde - genoeg karren regelen ze een grote onderhoudsbeurt geven reserve-onderdelen verzamelen de ossen laten rusten inpakken, alle huisraad en voorraden voor onderweg En op het juiste tijdstip gaan voordat het uitlekte en het leger gealarmeerd werd. Mozes regelde dat allemaal, hij zou beslist een goede farao geweest zijn Hij wist gewoon meer dan anderen Daarom kreeg hij de naam dat hij kon toveren of zoals de vrome mensen het zagen: dat God dat deed Hij overleefde bijvoorbeeld zijn aanstelling tot legeraanvoerder Dat was een idee van de priesters die hoopten dat hij in de strijd tegen de indringers uit het land van Poent zou sneuvelen: exit de troonopvolger! Mozes nam toen de heilige vogels de ibissen, mee in manden Voor een verrassingsaanval waagde hij het om de korte route door de woestijn te nemen die levensgevaarlijk was vanwege de slangen maar de ibissen beten de adders dood, zodat het leger de vijand kon overvallen in zijn slaap Het koninkrijk was gered en Mozes, de kroonprins werd gevreesd LILITH [] Mozes was een slangenbezweerder! Hij vliegt tussen de gevaren door en bijt de kelen van de priesters door Hij is wijzer dan een slang! EMZARA [] Maar even terug, toen bij die Uittocht naar de grens de doorwaadbare plaats bij de Bittermeren die geslaagde vlucht die op zich al bijzonder was - daar is toch ook een heel ander verhaal aan toegevoegd! Het moest nog spectaculairder en Gods almacht laten zien Er moesten stenen regenen en een rookpluim moest de zon verduisteren! MIRJAM [] Ja, dat klopt, natuurlijk dachten wij allemaal aan de verhalen over de tsunami die daar ooit was na de vulkaanuitbarsting op Thera Eerst werd de zee weggezogen en daarna het land op gestuwd Uit de zwarte wolken regende het puimsteen op de eilanden En ook in de Rivierdelta! Wanneer we over de Uittocht vertelden, noemden we die grote ramp ook altijd EMZARA [] Ik snap het, zo gaat dat met doorvertellen, en na twee generaties is het, zonder opzet Ć©Ć©n verhaal geworden REBEKKA [] Of is toch een culturele toe-eigening? Tegen andere volken kon je dat gecombineerde verhaal niet vertellen zonder te horen te krijgen dat het aparte gebeurtenissen zijn geweest, en dat je kennis niet moet bederven met geschiedvervalsing LILITH [] Rebekka heeft gelijk Verhalen zijn van iedereen en uiteindelijk is er maar Ć©Ć©n verhaal: dat van heel de mensheid REBEKKA [] Maar toen jullie de grens over waren zijn jullie niet meteen doorgereisd naar Palestina, dat land van KanaƤn waar Emzara het over had MIRJAM [] Dat klopt, Mozes was daar streng in Hij wilde ons tot een echt volk smeden Een volk met doorzettingsvermogen En dat moest geoefend worden Er moest eerst een nieuwe generatie geboren worden, die nooit terug zou willen naar de Rivierdelta, waar ze alleen maar van gehoord hadden door verhalen die duidelijk maken dat hun ouders en grootouders er veel voor hebben gehad om daar weg te komen Het was Mozes' plan dat we zo genoeg zouden krijgen van de woestijn, dat ook wij er veel voor over zouden hebben om Palestina te veroveren dat we er voor zouden vechten hoeveel mannen en jongens er ook zouden sterven Want er waren al steden en dorpen in dat land MIRJAM [] MIRJAM [] MIRJAM [] XXXXX Het was een onzeker leven Er viel niets te plannen Vooral de jonge mannen konden niet lijdzaam genoegen nemen met het karige leven Ze wilden beter voor hun familie zorgen en eerden elke god die zou kunnen helpen Natuurlijk deden ze dat Het was hun plicht Baat het niet, dan schaadt het niet dat is toch het spreekwoord? Maar mijn oudste broer was er op tegen Hij wilde hen tot een volk smeden Een eenheid, met Ć©Ć©n god en dezelfde wetten voor iedereen Hij moest met harde hand optreden en de priesters kozen natuurlijk zijn kant, dus liet hij de dwarsliggers door hen slachten als offerdieren Ze vermoordden drieduizend man De schrik zat er goed in Dus wanneer de priesters kwamen om de wetten voor te dragen en er op toe te zien dat eenieder zich eraan hield en zijn bijdrage gaf aan hun levensonderhoud... Bloeddorstig zijn ze gebleven Bijvoorbeeld in het Huis van de Zon toen dorpelingen nieuwsgierig toekeken hoe de kist passeerde die voor hun ogen te heilig was omdat God erin aanwezig is en zij wel eens praatjes konden krijgen dat ze daar niets van gemerkt hebben en wel eens zouden willen zien wat er dan in die kist zat behalve die twee stenen met de Tien Geboden Dus kwamen de priesters 's nachts terug sloegen hen een hand voor de mond en sneden met een snelle haal hun kelen door Ik zal niet gaan schelden We hebben allemaal onze domheden en hoeven ons niet overal in te verdiepen maar de misverstanden zo zal ik ze maar noemen kan ik niet in stilzwijgen laten voortwoekeren Het laatste woord zou wijs moeten zijn Het hoort niet toe aan goedpraters en evenmin aan de traditie die haar eigen belangen dient Premisse Verhalen verdraaien de gebeurtenissen. Synopsis Gesprek over Adam, Noach, Abraham en Mozes. Met verhalen over onze voorouders geven we van generatie op generatie door, dat we bijzonder zijn ten opzichte van anderen. Vier vrouwen die erbij waren, vertellen over hun echte leven. Samenvatting
Jaartallen Omdat Abraham Isaak heeft geofferd, en er dus geen 'wettige' stamhouder was, werden Esau en Jakob genoteerd als zonen van Isaak, en niet als die van hem; daarmee kon tevens de moord verdoezeld worden Miram is de dochter van farao Amen-hotep III; haar naam betekent "Geliefde van Amon"; ze heeft twee broers: Thut-mosis (Zoon van Thoth, afgekort: Mozes), de oudste, en AƤron; hun moeder Teje had een Hebreeuwse man, de handelaar Joeja, die later onder de naam Jozef als elfde zoon is toegevoegd aan de stamboom van Jakob |
Amsterdam, 2026-08-31
Bundel: De Bochten van de Slang
|
Verhalen zijn vloeibaar: |
Amsterdam, 2026-06-21
Haroen en de zee van verhalen (Salman Rushdie) - 1990
Sprookje "Haroun and The Sea of Stories", hoofdstukken 4 - 9
Bundel: Slijk
Eerbetuiging aan: Rushdie, Salman
| Er is weinig nieuws, | |
| we proosten en herhalen -- | |
| onze verhalen. | |
| There is little news, | Nichts Neues, zum Wohl! |
| we have a toast and repeat -- | Lustig wiederholen wir -- |
| our favourite tales. | Lieblingsgeschichten. |
Amsterdam, 2024-09-05
Bundel: Plaatselijk verkeer
| Mensen besmetten | |
| hun baby's meteen met de -- | |
| verhaalparasiet. | |
| Human babies are | Menschen verseuchen |
| infected from birth, with the -- | ihre Babys sofort mit -- |
| story parasite. | ihren Geschichten. |
Amsterdam, 2024-03-18
Twee jaar, acht maanden en achtentwintig nachten (Salman Rushdie) - 2015
Roman "Two Years Eight Months & Twenty-Eight Nights", ofwel 1001 nachten, hoofdstuk 4 "The Strangenessses" ("De vreemdhedenĀ)
Bundel: Wind
Eerbetuiging aan: Rushdie, Salman
| Vertel verhalen: | |
| woorden worden werelden -- | |
| om te ontdekken. | |
| Let us tell stories, | ErzƤhl Geschichten: |
| because then words become worlds -- | Worte werden zu Welten -- |
| to be discovered. | die wir entdecken. |
Amsterdam, 2022-12-05
Woorden worden werelden (Ellen van Wolde) - 1994
Studie "Words become Worlds", blz. ix
Bundel: Geen wonder
Eerbetuiging aan: Van Wolde, Ellen
|
Alles is een voortzetting |
Amsterdam, 2022-11-20
Droomtijd
Bundel: Geheim& Geloofd
|
Verhalen zijn te mooi |
Amsterdam, 2019-11-07
Bundel: Museum Het Gele Huis
| Mijn verhaal is mooi, | |
| maar de werkelijkheid is -- | |
| vaag en bedreigend. | |
| My story is nice, | Meine Geschichte, |
| but the reality is -- | aber die Wirklichkeit ist -- |
| vague and threatening. | vage und drohend. |
Amsterdam, 2018-09-27
Een tevreden lach (Andreas Burnier) - 1965
Roman, hoofdstuk 'De muzikant'
Bundel: Aanzicht&
Eerbetuiging aan: Burnier, Andreas
| Over de graven, | |
| over de tijd heen: klimop -- | |
| van de verhalen. | |
| Overgrowing graves, | Ćber die GrƤber, |
| overbridging time: ivy -- | Ć¼ber die Zeit: der Efeu -- |
| of all the stories. | aller Geschichten. |
Amsterdam, 2014-06-28
Gedicht "Epigram" (1999, Frank Koenegracht, bundel "Alles valt")
Bundel: Een Thuis
Eerbetuiging aan: Koenegracht, Frank
| Mensen herhalen | |
| de verhalen uit hun jeugd -- | |
| kinderverhalen. | |
| People just repeat | Menschen sagen nach |
| the stories from their childhood -- | was ihnen erzƤhlt wurde -- |
| the children's stories. | Kindergeschichten. |
Amsterdam, 2012-11-30
Bundel: De Koning
|
Vierhonderd sikkels zilver |
Amsterdam, 2016-08-30
Genesis 23:15-16, 25:01
Abraham over zijn vrouwen en zijn nakomelingen
Bundel: Een Thuis
| Trefwoord Verhalen: traditie / orde |  |  | 5-7-5 |
| Penseel | PuimPuin | Regen | Liefdes |
| Verdicht | Trekvogels | Alsloos | Foto |
| Eerbetuigingen | Opdrachten | Componisten | Home |
 | Vermeld Ā© Zywa bij gebruik van teksten, tekeningen, ontwerpen, schilderijen en foto's Woord zoeken: CTRL-F |